Bizdiń basty qundylyǵymyz

3023

Qazaq halqy erte kezden bastap danalyǵymen, daralyǵymen, aqyldylyǵymen, kóregendigimen basqa ult - ókilderinen erekshelenip keledi.

Kóz tartar ǵajaıyp tabıǵaty, eshkimge uqsamaıtyn salt-joralǵysy,  qaıtalanbas ulttyq kıimderi men qonaqjaılylyǵy, mádenıeti árqashan alys-jaqyn elderdi tańdaı qaqtyryp júrgeni barshamyzǵa málim. Halqymyzdyń kúndelikti turmysta qoldanǵan kıim-kesheginen bastap, mádenıetimiz, ádebıetimiz, tipti, yrym-tyıymdarymyzdyń barlyǵy – ulttyq qundylyqtarymyz bolyp tabylady.

“Ulttyq salt-dástúrimiz, tilimiz ben mýzykamyz, ádebıetimiz, joralǵylarymyz, bir sózben aıtqanda ulttyq rýhymyz boıymyzda máńgi qalýy tıis”- dep, Elbasy Nursultan Ábishuly da ózi bunyń negizin salyp ketken ata-babalarymyz bolsa, izin odan ári jalǵastyrýshy-myna biz jastar ekenin árqashan aıtyp keledi.

Osy tusta men ardaqty ata-babalarymyzdyń bizge mura retinde qaldyryp ketken ulttyq qundylyqtary týraly azdy-kemdi tilge tıek etýge bekindik.

Halqymyz úshin eń mańyzdy qundylyq, árıne, ushy-qıyry joq ulan-baıtaq jerimiz, kórse kóz súısiner tabıǵatymyz. Osy qasıetti mekendi qorǵap qalý úshin bizdiń ata-babalarymyz qanshama qan men ter tókkeni barshamyzǵa málim. Sonaý zamanǵy Kerek men Jánibektiń “Qazaq Handyǵyn” qurǵanynan bastap, qazirgi Elbasymyzdyń “Táýelsiz Qazaqstanyna” deıin tunyp jatqan tarıh. Bahadúr batyrlarymyz denesinde qasyq qany tamǵansha aq bileginiń qúshi, aq naızasynyń ushymen elin, kindik qany tamǵan jerin qalaısha qyzǵyshtaı qorǵady deseńshi.

Ǵun patshasy Móde týraly ańyzdyń ózi nege tatıdy. Bir kúni kórshi eldiń elshileri Módege kelip, odan óziniń eń jaqsy kóretin jylqysyn berýdi suraıdy. Buǵan aqsaqaldar keńesi qorlanyp, olardy jazalaý úshin soǵys bastaýdy ótinedi. Alaıda Móde: “Kórshi otyrǵan adamdardan bir ǵana atty aıaýdyń qajeti ne?”- dep, óziniń súıikti atyn berýdi buıyrady. Biraz ýaqyt ótkennen keıin elshiler qaıta kelip, patshalyqtaǵy eń sulý áıeldi – Módeniń áıelin berýdi talap etedi. Móde áıelin de berip jiberedi. Kórshileri úshinshi rette shekaranyń biraz jerin berý talabyn qoıady. Ol mal jaıýǵa qolaısyz jáne eshkim turmaıtyn, shaǵyn ǵana bos jatqan jer edi. Aqsaqaldar keńesi bundaı qolaısyz bir tutam jer úshin arazdasýdyń qajeti joq shyǵar dep sheship: “Berýge de, bermeýge de bolady” desti. Al Móde bolsa óz qaharyna minip: “Jer degenimiz – memlekettiń negizi, ony qalaı beremiz?”- dep, áskerin jınap, olardy talqandap, kórshileriniń aýmaǵyn ózderine qosyp alady.

Dál osy ańyz arqyly meniń aıtpaǵym, meıli, kólemi jaǵynan jer-júzin tolyq qamtıtyn ulan-ǵaıyr jer bolsyn, meıli, ultaraqtaı ǵana bir eldi-meken bolsyn, atalarymyz osy kıeli jerdi jan ushyra qyzǵyshtaı qorǵady. Sebebi olar elin, jerin qorǵaý–asa mańyzdy da abyroıly mindet ekenin jaqsy túsindi.

Osyndaı arystan júrekti qaharmandarymyzdyń arqasynda Uly dalanyń qasıetti topyraǵynda Ál-Farabı men Abaı, Maǵjan men Shoqan, Áz-Táýke men Abylaı sekildi uly tulǵalar dúnıe esigin ashty.

Farıza Rahmankýlqızı Eltýzerova

Pikirler
Redakııa tańdaýy