AQSh-taǵy prezıdent saılaýy: Tramp taǵynan taıa ma?

638

  3 qarashada AQSh-ta prezıdent saılaýy ótedi. Donald Tramp  ekinshi márte ornynda qala ma álde Demokratııalyq partııanyń ókili Djo Baıden bılikke kele me degen suraqtardyń jaýaby naqtylanar kúnge de bir aıdan asa ýaqyt qaldy. Saıasat sahnasynda 1970 jyldardan beri júrgen Djo Baıden buǵan deıin jurtshylyqqa Barak Obama úkimetinde vıe-prezıdent mindetin atqarýshy qyzmeti arqyly tanylǵan bolatyn.

Caılaý naýqany aldynda áleýmettanýshylar jergilikti turǵyndar arasynda saýalnamalar júrgizip, saılaýshylardyń búıregi kimge burady degen máseleni anyqtaýǵa tyrysady. Biraq, bul saılaý nátejıesiniń naqty kórsetkishi deýge kelmeıdi. Máselen, 2016 jyly Hıları Klınton saılaýaldy saýalnamalarda Donald Trampqa qaraǵanda 3 mıllıonǵa jýyq artyq daýys jınaǵan bolatyn. Jyl basynan bergi el ishilik saýalnamalarda Djo Baıden Tramptan ozyp ketti. Sońǵy aptalarda onyń reıtıngi 50% boldy. Deı turǵanmen de, birneshe kúnnen beri Tramptyń jaǵdaıy ońalyp keledi. Bı-bı-sı jarııalaǵan (jalpyhalyqtyq saýalnamalar nátejıesine súıenip) saýalnamanyń 15 qyrkúıektegi nátejıesi boıynsha Tramp 43% kórsetkishke ıe.

AQSh-taǵy saılaý nátejıesi shtattarǵa táýeldi. Ázirge ol másele boıynsha Djo Baıdenniń jaǵdaıy jaqsy deýge bolady. Saılaýǵa deıin áli bir aıdan asa ýaqyt bar ekenin eskersek, jaǵdaıdyń áp sátte ózgerýi de ǵajap emes. Saýalnamalar nátejıesi Baıdenniń Mıchıgan, Pensılvanııa jáne Vıskonsın  syndy shtattarda jetekshi orynǵa ıe ekenin kórsetti. Esterińizde bolsa, 2016  jylǵy saılaýda  Donald Tramp atalǵan shtattarda 1%-ǵa jýyq basymdyqpen jeńiske jetken bolatyn.

Tramptyń saılaý komandasyn alańdatatyn taǵy bir nárse – ol 2016 jyly aıqyn basymdyqqa ıe bolǵan shtattardaǵy jaǵdaı. 4 jyl buryn Aıova, Ogaıo, Tehas syndy negizgi shtattarda 8-10 paıyzben alǵa shyqsa, qazir úsh shtatta da Djo Baıdenmen daýys sany shamalas.

Koronavırýs indetiniń órshýi Tramptyń ornynda qalý nemese qalmaý máselesinde negizgi faktor bolýy múmkin. Naýryz aıynyń ortasynda elde tótenshe jaǵdaı jarııalanyp, indettiń aldyn-alý úshin 55 mlrd dollar qarjy bólingen bolatyn. Tramptyń bul sheshimin sol kezde amerıkandyqtardyń 55 paıyzy qoldady, dep habarlaıdy turaqty túrde saýalnamalar júrgizgen Ipsos. Biraq qarsylas partııa demoktarattardyń qoldaýy ýaqyt óte kele joǵaldy. Al respýblıkashyldar óz prezıdentterin qoldaýyn jalǵastyrdy.  Alaıda, sońǵy málimetter boıynsha onyń jaqtastary da shyǵarǵan sheshimge kúmánmen qaraı bastaǵan. Sebebi, eldiń ońtústigi men batysyndaǵy shtattarda vırýs qaıta órshı bastady. Shilde aıynda Tramptyń sheshimin qoldaýshylar 78 paıyzǵa deıin tómendep, tamyz aıynyń sońynda birshama ósken. Vashıngton ýnıversıteti sarapshylarynyń boljaýynsha, saılaý kúni koronavırýstan qaıtqandar sany 260 000 myńǵa jetýi múmkin.

Esterińizge sala ketsek, qazan aıynda AQSh-ta koronavırýsqa qarsy jappaı egý naýqany bastalady. Tramptyń "Warp Speed operaııasy" jáne onyń ákimshiliginiń vakınaııa týraly bastamasy – saılaý jaǵdaıyn ózgerte alady degen bulyńǵyr úmitten týyndaǵan sheshim bolýy múmkin. Atalǵan jobanyń bas keńesshisi vakınanyń 3 qarashaǵa deıin taralýyna kúmánmen qaraıdy.

Materıal BBC-diń orys qyzmetinen yqshamdap aýdaryldy

 

Pikirler
Redakııa tańdaýy