شارىن شاتقالىندا قىتايلار زاۋىت سالادى: ۆولفرام وندىرىسىنە تاعى كىمدەردىڭ قاتىسى بار؟

5666

قاراعاندى وبلىسىنداعى كەن ورىندارىنان كەيىنگى ەڭ ءىرى ۆولفرام وڭدەۋ زاۋىتى الماتى وبلىسىندا سالىنباقشى

«جەتىسۋ ۆولفرامى» جشس  قىتاي كومپانيالارىنىڭ بىرىمەن سەرىكتەستىك ورناتقان. ايماقتاعى «شارىن» شاتقالىنىڭ اۋماعىندا 2020 جىلى ءىرى زاۋىتتىق ىرگەتەسى قالانادى. بۇل تۋرالى Azattyq Rýhy اقپارات اگەنتىگى تىلشىسىنە «Kazakh Invest» كومپانياسىنىڭ وكىلى ايتىپ بەردى.

ەلگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جونىندەگى ۇلتتىق كومپانيانىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا وكىلى داريا وۆسياننيكوۆانىڭ ايتۋىنشا، جاقىندا جوبالاۋ جۇمىستارى اياقتالادى. ەكى جىلعا جۋىق جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە قىتايدىڭ Jiaxin International Resources Investment Ltd كومپانياسى وندىرىسكە سەرىكتەس رەتىندە قاتىسادى.

«جەتىسۋ ۆولفرام» جشس زاۋىتتىڭ جوبالاۋ جۇمىستارىن جىل سوڭىنا دەيىن تولىقتاي اياقتاۋى ءتيىس.  جوباعا «سامۇرىق قازىنا» قورى دا قاتىسادى.  كەلەسى جىلى ىرگەتاسى قالانادى دەپ جوسپارلانعان. ول تولىقتاي  2025 جىلى جۇمىس ىستەي باستايدى دەگەن بولجام بار.  ارينە ول جەردەگى ەكولوگيالىق اسپەكتىلەر ەسەپكە الىنادى. سەبەبى قاندايدا ءبىر سۋعا، توپىراققا نەمەسە جەرگىلىكتى حالىققا كەرى اسەر ەتەتىن جاعدايلار بولسا، ساراپتامادان وتپەيدى. سوندىقتان قورشاعان ورتاعا قاتىستى سۇراقتار باستى نازاردا»،- دەيدى  «Kazakh Invest» وكىلى.

بۇعىتى كەن ورىنى الماتىدان سولتۇستىك-شىعىسقا قاراي 205 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. ەڭبەكشىقازاق اۋدانى مەن كەگەن اۋدانىنىڭ ورتاسىنداعى ايماقتان تابىلعان ۆولفرام رۋداسىن زەرتتەپ، ونى وڭدەيتىن زاۋىت قۇرىلىسىنا  94,5 ملرد ($246 ملن) تەڭگە جۇمسالادى. «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنىڭ سايتىندا كورسەتىلگەن اقپاراتقا قاراعاندا جوباعا «ارال-كەگەن» دەپ اتالاتىن جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك تە قاتىسادى. ال  «جەتىسۋ» اكك جوبانىڭ 3%-نا يەلىك ەتەدى.

الماتى وبلىسىنداعى كەن ورنىنان جىلىنا 3,3 مىڭ توننا رۋدا الىنىپ، ۆولفرام تريوكسيدى وندىرىلمەك. باعالى مينەرال ەۋروپا، قىتاي جانە تمد ەلدەرىنە ەكسپورتتالادى.  بۇل ايماقتا باستى وندىرىستىك مينەرال شەەليتتەن (ۆولفرام رۋداسى) تىس موليبدەن، ۆيسمۋت، بەريللي قورى ساقتاۋلى.

ۆولفرام، W – ەلەمەنتتەردىڭ پەريودتىق جۇيەسىنىڭ ءVى توبىنداعى حيميالىق ەلەمەنت. ۆولفرام (لاتىنشا ءWolframىum) تابيعاتتا از تاراعان، جەر قىرتىسىنىڭ 1چ10-4 %-ىن قۇرايدى. بوس كۇيىندە كەزدەسپەيدى، ونىڭ مينەرالدارى – ۆولفراماتتار، ازداپ وكسيدتەر جانە سۋلفيدتەر كۇيىندە كەزدەسەدى. ۆولفرامدى 1781 جىلى شۆەد حيميگى كارل شەەلە تاپقان، 1783 جىلى اعايىندى د’ەلۋيار ۆولفرام انگيدريدىن كومىرتەكپەن توتىقسىزداندىرۋ ارقىلى العاش رەت مەتالل ۆولفرام العان. ۆولفرام اشىق سۇر ءتۇستى، باياۋ بالقيتىن مەتالل. ۆولفرام ەلەكتر شامىنىڭ قىلى، ەلەكتر پەشتەرىندە قىزدىرعىشتار، رەنتگەن تۇتىكتەردە، كاتودتار، تاعىدا باسقا ەلەكترلىك قۇرالداردا ەلەكترودتار رەتىندە قولدانىلادى.(wikipedia.org)

ۆولفرامدى وڭدەۋ كەزىندە بولىنەتىن شاڭ ادام ءومىرى ءۇشىن قاۋىپتى. ول قورشاعان ورتاعا دا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. وزگە دە مەتاللداردىڭ حيميالىق قاۋپى سياقتى ۆولفرامنان شىعاتىن شاڭ دا وكپە-تىنىس جولدارىن بىتەپ، ادام اعزاسىنا زيانىن كەلتىرۋى مۇمكىن.

قازىر قازاقستاندا «تاۋ-كەن سامۇرىق» ۇتك» اق يەلىك ەتەتىن نەگىزگى ەكى ءىرى كەن ورنى بار. ولار قاراعاندى وبلىسىنىڭ اۋماعىنداعى  جوعارعى قايراقتى جانە  سولتۇستىك  قاتپار كەن ورىندارى. قازىر بۇل ەكى جوبا بويىنشا گەولوگيالىق-ەكولوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ، جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى جاسالىپ جاتىر. «سامۇرىق قازىنا» قورىنا قارايتىن ەنشىلەس كاسىپورىننىڭ سايتىندا كورسەتىلگەن اقپاراتقا قاراعاندا، ورتالىق قازاقستانداعى ۆولفرام كەنىن يگەرۋگە قىتاي كاسىپورىندارى قاتىسىپ جاتىر. Xiamen Tungsten Co.، Ltd. كومپانياسى جوبالاردىڭ بىرىنە ينۆەستور رەتىندە تارتىلىپتى.

قازاقستان سيرەك جانە وتە قاجەتتى مەتالل ۆولفرامنىڭ مول قورىنا يە. كەڭەس وداعى كەزىندە رەسپۋبليكا اۋماعىندا 12 كەن ورنى زەرتتەلگەن. ەلىمىزدەگى ونىڭ جالپى قورى 2 ملن توننادان اسادى. ەگەر جوعارىداعى ءۇش جوبا جۇزەگە اسسا، قازاقستان سيرەك كەزدەسەتىن بۇل مەتالدى ءوندىرۋ بويىنشا الەمدەگى ەكىنشى مەملەكەتكە اينالماق.

ريشات اسقاربەكۇلى، الماتى وبلىسى

Azattyq Rýhy 

پىكىرلەر