ب.ساپارباەۆ: باتىس ايماقتىڭ حالقى ەم الۋ ءۇشىن وزگە وڭىرلەرگە جۇگىنبەۋى كەرەك

327

وبلىستىق كلينيكالىق بالالار اۋرۋحاناسىندا وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ وتكەن جىلعى جۇمىسى قورىتىندىلاندى.جيىنعا مەديتسينا عىلىمىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قازاقستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، «قىزىل مايدىڭ» اۆتورى رايسا كوزدەنباەۆا جانە اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمى ءىلياس يسپانوۆ، سونداي-اق اۋداندىق اۋرۋحانالار مەن قالاداعى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ باس دارىگەرلەرى قاتىستى.

الدىمەن وبلىس اكىمى اۋرۋحانانىڭ ءىشىن ارالاپ، كوردى. «اۆيتسەنا» مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەسىمەن تانىستى. اۋرۋحاناعا اتالعان جۇيە وسىدان ءبىر جىل بۇرىن ەنگىزىلگەن. اۋرۋدىڭ تاريحى وسى جۇيەگە ورنالاستىرىلادى. دارىگەرلەر كەز كەلگەن ۋاقىتتا جۇيەنى قولدانۋ ارقىلى ناۋقاستىڭ اۋرۋ تاريحىمەن تانىسا الادى. سونداي-اق ءوڭىر باسشىسى ەندوسكوپيالىق حيرۋرگيا ءبولىمى، انتيوگرافيالىق زەرتحانا،  وتا جاساۋ بلوگى، رەانيماتسيالىق زال جانە فيزيوتەراپيا ءبولىمىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. وسىدان كەيىن ءماجىلىس زالىندا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسەت قاليەۆ ەسەپ بەردى.

 وبلىسقا 72 دارىگەر جەتىسپەيدى

وتكەن جىلى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن  37  ميلليارد 163,4 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ، قارجى تولىق يگەرىلگەن.  وبلىس تۇرعىندارىنا بارلىعى  47 اۋرۋحانا، 458 امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق مەكەمەلەر مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى. سونداي-اق مەديتسينالىق نىسانى جوق 32 اۋىلدىق جەر بار. بۇل ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن  2017-2018 جىلدارعا جوسپار قۇرىلعان.  ەكى جىل ىشىندە 32 نىساننىڭ قۇرىلىسى سالىنىپ بولماق.

— بۇگىنگى كۇنى وبلىس بويىنشا 3678 دارىگەر قىزمەت ەتەدى.  دەگەنمەن ماماندارعا ءالى دە سۇرانىس بار. وتكەن جىلى مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن 74 تۇلەكتى وبلىستىڭ ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە جۇمىسقا الىپ قالدىق. بىراق ءالى 72 دارىگەر جەتىسپەيدى, — دەدى اسەت قاليەۆ.

سونىمەن قاتار بىلتىر وبلىس تۇرعىندارىنا 1059  جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلگەن. ونىڭ ىشىندە 6  باۋىر،17 بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى، 90 تىزە بۋىن اۋىستىرۋ، 85 جامباس بۋىنىن اۋىستىرۋ وتاسى جانە 290 كارديوحيرۋرگيالىق وتا جاسالعان. كارديوحيرۋرگيالىق وتانىڭ 83-ءى بالالارعا جاسالىپتى. ايماقتا بالالار ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 9,1 پايىزعا تومەندەگەن. اۋداندار اراسىندا ءبىر جاسقا دەيىنگى بالالار ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى بويىنشا الدىڭعى ورىندا بايعانين، شالقار، تەمىر، العا اۋداندارى تۇر. ال انا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى  100 000 ءتىرى تۋعان نارەستەگە شاققاندا 15,2-ءنى قۇراپ وتىر.

— وكىنىشكە قاراي، وسى كورسەتكىش بويىنشا وتكەن جىلى مەموراندۋمدا ناقتىلانعان ينديكاتورعا قول جەتكىزە المادىق. دەگەنمەن ءار ورىن العان انا ءولىمى  بويىنشا تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلدى، ءتيىستى شارالار قولدانىلدى. انا مەن بالا دەنساۋلىعىن ساقتاۋ، ءولىم كورسەتكىشىن ازايتۋ ماقساتىندا باسقارمادان شتات اشىلدى، ياعني باسقارمادا تاعى ءبىر ورىنباسارلىق قىزمەت اشىلىپ، ول ادام وسى ىستەردى ءوز باقىلاۋىنا الدى، — دەدى اسەت قاليەۆ.

وبلىس بويىنشا جۇرەك-قان تامىرلار اۋرۋى بويىنشا  ولىم-ءجىتىم  كورسەتكىشى — 175,43 پايىز. بۇل 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,03 پايىزعا كەمىپ وتىر. اتالعان دەرتتەن كوز جۇماتىنداردىڭ سانى اقتوبە قالاسى مەن مارتوك اۋدانىندا كوپ.

دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى وبلىستاعى قاتەرلى ىسىك اۋرۋىنىڭ دا كورسەتكىشىنە توقتالدى.  بىلتىر بۇل دەرتكە 1448 ناۋقاس شالدىققان. ونىڭ 60, 8 پايىزى اۋرۋدىڭ ءبىرىنشى، ەكىنشى ساتىسىندا دارىگەرگە قارالعان. ال اۋرۋدىڭ ءتورتىنشى ساتىسى بويىنشا 138 ادام تىركەلگەن.  اسەت قاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، ىسىكتى العاشقى ساتىسىندا انىقتاۋ كورسەتكىشىنىڭ جوعارىلاۋى — سكرينينگتىك تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەسى. بۇل دەرت بويىنشا مارتوك، ىرعىز اۋداندارى مەن اقتوبە قالاسى تۇرعىندارىنىڭ اۋرۋشاڭدىق كورسەتكىشى جوعارى بولىپ وتىر.

شاعىم مەن ءتارتىپ

وتكەن جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنە تۇسكەن ارىز-شاعىمدار سانى دا كوپ.  376 تۇرعىن مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ ۇستىنەن شاعىم تۇسىرگەن. ونىڭ ىشىندە جەكە تۇلعالاردان —353, زاڭدى تۇلعالاردان  23 ارىز تۇسكەن.  ارىزدانۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ، ستوماتولوگيالىق قىزمەت، ەتيكا جانە دەونتولوگيا ماسەلەلەرى بويىنشا نارازىلىعىن بىلدىرگەن. ونىڭ ىشىندە وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ قىزمەتىنە كوڭىلى تولماعان 6 شاعىم بولسا، كەڭەس بەرۋ ورتالىعىنىڭ ۇستىنەن — 5, №1 قالالىق ەمحاناعا — 5, تەمىر جول اۋرۋحاناسىنا 5 جانە  وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ مەديتسينالىق كومەگىنە نارازىلىق تانىتقان 5 ادام شاعىم تۇسىرگەن.

سونداي-اق №4, №2, №3, №5 قالالىق ەمحانالار مەن شالقار، ايتەكە بي اۋداندىق اۋرۋحانالارى، مۇعالجار تۋبەركۋلەز اۋرۋحاناسى جانە اقتوبە قالاسىنداعى جەدەل جاردەم بەكەتىنىڭ قىزمەتىنە كوڭىلى تولماعاندار كوپ بولعان.

جەكەمەنشىك 3 كلينيكانىڭ قىزمەتىنە دە تۇرعىنداردىڭ شاعىمى كوپ.

سونداي-اق اسەت قاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى نەگىزگى ماسەلە — ەكپەدەن باس تارتۋ. بۇنداي جاعداي 2005 جىلدان باستاپ تىركەلگەن. 2005 جىلى 11 بالانىڭ اتا-اناسى باس تارتسا، 2016 جىلى 2538 بالا ەگىلمەگەن. سوڭعى بەس جىلدا ەكپەدەن باس تارتاتىنداردىڭ سانى 10 پايىزعا وسكەن. قازىرگى تاڭدا وبلىس بويىنشا ەكپە الماعان  2538 بالا تىركەۋدە تۇر.  ونىڭ ىشىندە تۋعاننان بەرى بىردە-ءبىر ەكپە الماعان  بالالار سانى — 1534. باسقارما باسشىسى وسى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن اۋدانداردا ارنايى شتات اشىلعانىن ايتتى. ولار اتا-انالارعا ەكپەنىڭ پايداسىن ءتۇسىندىرىپ، رايىن قايتارۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيدى.  جالپى اتا-انالاردىڭ  70 پايىزى ءدىني كوزقاراستارىنا بايلانىستى ەكپەدەن باس تارتقان. سونداي-اق باسقارما باسشىسى سوڭعى ۋاقىتتا  جۇقپالى اۋرۋلارعا سەزىمتال بالالار سانى كوبەيىپ بارا جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.

مەديتسينالىق كلاستەر دامىتىلادى

جيىن سوڭىندا وبلىس اكىمى ءوڭىردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا توقتالىپ، سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.

— اقتوبە كەڭەس ءداۋىرى كەزىنەن-اق باتىس ءوڭىردىڭ ورتالىعى بولعان. قازاقتىڭ تۇڭعىش دارىگەرى اققاعاز دوسجانوۆانىڭ اقتوبەدەن شىققانىن ەسكەرسەك، بۇل جەردەن مىقتى دارىگەرلەردىڭ شىعۋى بەكەر ەمەس. سەرىك اقشولاقوۆ، جاقسىلىق دوسقاليەۆ سەكىلدى مەديتسينانىڭ مىقتىلارى دا وسى جەردە تۋىپ، ءبىلىم العان. سوندىقتان ءبىز باتىس ءوڭىرى بويىنشا مەديتسينالىق كلاستەردى دامىتۋدى قولعا الۋىمىز كەرەك. باتىس ايماقتىڭ حالقى ەم الۋ ءۇشىن الماتى، استانا سەكىلدى وزگە وڭىرلەرگە بارماۋى كەرەك. بارلىق مەديتسينالىق قىزمەت اقتوبەدە كورسەتىلۋى ءتيىس. سوندىقتان مامانداردى وقىتىپ، بىلىكتىلىگىن كوتەرۋگە كۇش سالامىز. قوسىمشا مەديتسينالىق نىساندار سالىنىپ جاتىر. وسى جۇمىستاردىڭ بارلىعى اتقارىلسا،  مەديتسينالىق كلاستەر ءوز ناتيجەسىن بەرەدى, — دەدى ءوڭىر باسشىسى.

سونداي-اق بەردىبەك ساپارباەۆ بۇل سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالدى. ونىڭ ىشىندە انا مەن بالا ولىمىنە دارىگەرلەردىڭ دە قاتىستى ەكەنىن ايتىپ، قاتاڭ ەسكەرتۋ بەردى.

— سىزدەر انت بەرگەندەرىڭىزدى ۇمىتپاۋلارىڭىز كەرەك. اۋرۋ ادامعا جايباراقات قارايتىن دارىگەر دارىگەر ەمەس. ول ۇيدە نەمەسە كوشەدە اۋىرىپ جاتقان ادامدى كورسە جاردەم بەرۋى كەرەك. ال ءبىز الدىمىزعا كەلىپ تۇرعان ادامعا كومەك كورسەتكىمىز كەلمەيدى. بىلتىر اۋىلدان كەلگەن ءبىر ايەلدى «بىزگە قارامايدى» دەپ ءتورت اۋرۋحانانىڭ ورتاسىندا ساندالتىپ قويىپ، سوڭىندا ول ايەل قايتىس بولىپ كەتتى. وسىنداي باسسىزدىقتى توقتاتۋ كەرەك. دارىگەردىڭ مادەنيەتى، ەتيكاسى، ادامدارعا قارىم-قاتىناسى دۇرىس بولۋى كەرەك. ءتىپتى جۇمىسقا جاڭا تۇرعان 25-تەگى جاس قىزدار ناۋقاسپەن دورەكى سويلەسەدى ەكەن. ەگەر ولار اۋرۋ ادامعا قاراۋدى بىلمەسە، جۇمىستان بوساتىڭدار، — دەدى وبلىس باسشىسى.

جيىندا ءوڭىر باسشىسى ەكپەدەن باس تارتقاندارعا قاتىستى دا تاپسىرما بەردى. ولاردىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار مەن ءتىپتى دارىگەرلەر دە بار ەكەنىن ەسكەرتتى. سونداي-اق سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. وبلىس باسشىسىنان دارىگەرلەر  پاتەر سۇرادى.

— قازىرگى كۇنى ەكى جاتاقحانا سالىنىپ جاتىر. ونىڭ ءبىرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى، ەكىنشىسىنىڭ قۇرىلىسى ناۋرىز ايىندا بىتەدى. تەك قانا مەديتسينا سالاسى ەمەس، باسقا دا الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى دە بار ەكەنىن ەسكەرۋىمىز كەرەك. سوندىقتان بۇل جاتاقحانالاردان دارىگەرلەرگە، مۇعالىمدەر مەن ونەر، سپورت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە پاتەر بەرىلەدى. سوندىقتان باسپانا ماسەلەسى بىرتىندەپ شەشىلەدى، — دەدى ايماق باسشىسى.

جيىندا دارىگەرلەر №21 اۆتوبۋستىڭ تۇرعىنداردى جول بويىنا تاستاپ كەتەتىنىن ايتتى. اۋرۋ بالالارىن كوتەرگەن اتا-انالار اۋرۋحاناعا ارەڭ جەتەدى. بۇل ماسەلە بويىنشا وبلىس باسشىسى قالا اكىمىنە تاپسىرما بەردى. بەردىبەك ساپارباەۆ وزگە دە سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ، الدا اتقارىلاتىن شارۋالارعا توقتالدى.

كامشات قوپاەۆا.

پىكىرلەر
رەداكتسيا تاڭداۋى