### Ормуз бұғазы төңірегіндегі шиеленіс: АҚШ пен Иран арасындағы жаңа келісім
АҚШ президенті Дональд Трамп Иранды Ормуз бұғазы арқылы өтетін мұнай танкерлерінен ақы алудан бас тартуға шақырды. Ол бұл туралы өзінің Truth Social әлеуметтік желісінде мәлімдеп, мұндай әрекеттер халықаралық келісімдерге қайшы келетінін атап өтті, деп хабарлайды "Адырна".
Трамптың айтуынша, егер Иран расында да танкерлерден ақы алып жатса, бұл тәжірибе дереу тоқтатылуы тиіс.
Сонымен қатар, Ақ үй басшысы Иранның мұнай тасымалын ұйымдастыруын сынға алып, оны «өте тиімсіз әрі әділетсіз» деп бағалады. Оның пікірінше, бұғаз арқылы еркін әрі қауіпсіз кеме қатынасы — жаһандық энергетикалық тұрақтылықтың маңызды шарты.
2026 жылғы 8 сәуірге қараған түні АҚШ пен Иран арасында екі апталық уақытша бітім туралы келісім жасалды. Бұл келісім ұзаққа созылған әскери шиеленістен кейін қабылданды. Бітім аясында Иран Ормуз бұғазын қайта ашуға дайын екенін білдірді. Алайда Тегеран бұғазды өз бақылауында ұстайтынын және одан өтетін кемелерден төлем алуды жалғастыру ниеті бар екенін жеткізді.
Сарапшылардың пікірінше, бұл мәселе екі ел арасындағы негізгі келіспеушіліктердің бірі болып отыр. АҚШ тарапы бұғаз арқылы еркін кеме қатынасын талап етсе, Иран өз егемендік құқықтарын алға тартуда.
Ормуз бұғазы — әлемдегі ең маңызды мұнай тасымалы жолдарының бірі. Ондағы кез келген шектеу немесе тұрақсыздық жаһандық мұнай бағасына тікелей әсер етеді. Соңғы апталарда Иранның бұғазды жабуы мұнай бағасының күрт өсуіне себеп болды.
Трамп бұл жағдайды тұрақтандыруға уәде беріп, жақын арада «мұнай ағыны қалпына келеді» деп мәлімдеді. Оның айтуынша, бұл Иранның қатысуымен немесе онсыз жүзеге асырылуы мүмкін.
Бітім жарияланғаннан кейін Ормуз бұғазы арқылы кеме қозғалысы әлі толық қалпына келген жоқ. Kpler аналитикалық компаниясының деректеріне сәйкес, бұғаздан тек бірнеше кеме ғана өткен, оның ішінде Иран туымен жүрген екі танкер бар.
Сарапшылардың айтуынша, жағдай әлі де тұрақсыз күйде қалып отыр. Алдағы уақытта АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздердің нәтижесі аймақтағы қауіпсіздік пен әлемдік энергетика нарығына айтарлықтай әсер етуі мүмкін.
