Өзбекстанда ереуілдерді өткізу тәртібі алғаш рет заңнамалық деңгейде толық реттеліп, еңбек құқықтарын қорғауға және қоғамдық тәртіпті сақтауға бағытталған жаңа заң қабылданды.
Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев 11 маусым күні қол қойған құжат ереуілді жариялау, өткізу және тоқтату тәртібін нақтылап қана қоймай, заң талаптарын бұзғаны үшін жауапкершілікті де күшейтеді. Заң Еңбек кодексіне, Қылмыстық кодекске, Әкімшілік жауапкершілік туралы кодекске, Азаматтық процестік кодекске, сондай-ақ «Қоғамдық бірлестіктер туралы» және «Кәсіподақтар туралы» заңдарға өзгерістер енгізеді. Ол ресми жарияланған күннен кейін үш ай өткен соң күшіне енеді.
Құжатта ереуіл ұғымына нақты анықтама берілген: ол – жұмысшылардың еңбек міндеттерін уақытша, ерікті және ұжымдық түрде толық немесе ішінара орындаудан бас тартуы. Мұндай әрекет ұжымдық еңбек дауын шешу және қызметкерлердің еңбек, әлеуметтік-экономикалық және кәсіби мүдделерін қорғау құралы ретінде қарастырылады.
Заңға сәйкес, ереуілге шығу құқығы тек татуластыру және делдалдық рәсімдер нәтижесіз болған жағдайда немесе жұмыс беруші бұл процестерден бас тартқан кезде пайда болады. Ереуілге қатысу ерікті болып қала береді.
Ереуіл өткізу туралы шешім кемінде бір ай бұрын қабылдануы тиіс. Ол қызметкерлердің жалпы жиналысында, кәсіподақ комитетінің ұсынысымен қабылданады. Жиналысқа жұмысшылардың кемінде жартысы қатысуы қажет, ал шешім қатысқандардың кемінде 50 пайызы қолдаған жағдайда бекітіледі. Құжатта даудың мәні, ереуілдің уақыты мен орны, сондай-ақ оның жетекшісі мен өкілеттіктері көрсетілуі тиіс.
Кәсіподақ органы жұмыс берушіні ереуіл туралы бір жұмыс күні ішінде хабардар етуге міндетті, ал жұмыс беруші тиісті мемлекеттік органдарға ақпарат береді.
Заң ереуілге қатысушыларға бірқатар кепілдіктер береді: олар тәртіптік жауапкершілікке тартылмайды, жұмыс орны мен лауазымы сақталады, алайда жалақы төленбеуі мүмкін.
Сонымен бірге бірқатар шектеулер енгізілген. Төтенше жағдай, соғыс немесе мобилизация кезеңінде ереуіл өткізуге тыйым салынады. Сондай-ақ медицина, әскер, сот, құқық қорғау органдары және өмірлік маңызды инфрақұрылым салаларында жұмыс істейтін қызметкерлер үшін арнайы шектеулер қарастырылған.
Жаңа заңда ереуіл тәртібін бұзғаны үшін әкімшілік және қылмыстық жауапкершілік те белгіленген. Қылмыстық жауапкершілік заңсыз ереуілді ұйымдастыру немесе оған мәжбүрлеу жағдайларында күшейтілген жаза қарастырады.
Құжаттың негізгі мақсаты – еңбек қатынастарын халықаралық стандарттарға жақындату, әлеуметтік әріптестікті дамыту және қызметкерлердің құқықтарын құқықтық тұрғыда нақты қорғау.
