Адам өмірінде ұмытылмайтын сәттер көп. Біреудің қуанышына ортақтасқан кезің, қиындыққа тап болған жанға демеу болған шағың, үлкеннің батасын алған сәтің... Осындай қарапайым көрінетін сәттердің бәрі адам жадында ұзақ сақталады. Өйткені оның ар жағында материалдық дүниеден әлдеқайда биік бір құндылық – адамға деген адамгершілік тұр.
Қайырымдылық та осындай қасиеттен басталады.
Мен қайырымдылықты тек мұқтаж адамға көмек беру деп түсінбеймін. Ол – біреудің жағдайына бейжай қарамау. Жанындағы адамның қуанышын да, қиындығын да жүрекпен сезіну. Кейде үлкен көмек көрсетуге мүмкіндігің жетпеуі мүмкін. Бірақ жылы сөзіңмен демеу болуға, қолыңнан келгенше жәрдемдесуге әркімнің мүмкіндігі бар.
Сондықтан қайырымдылықтың ең үлкен өлшемі – оның көлемінде емес, ниетінде.
Ақмола облысында бұл бағытта атқарылып жатқан жұмыстардың мәні де осында деп ойлаймын. Биыл түрлі қоғамдық ұйымдар мен этномәдени бірлестіктердің қатысуымен 20 қайырымдылық іс-шарасы өткізіліп, шамамен 640 адам қамтылды. Көрсетілген көмектің жалпы көлемі 2 миллион 430 мың теңгені құрады.
Бұл сандарға сырттай қарағанда, жай ғана есеп сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ әр санның артында бір адамның тағдыры, бір отбасының үміті, бір баланың қуанышы, бір қарттың алғысы бар.
Мәселен, Алғыс айту күні қарсаңында ұйымдастырылған «Қайырымдылық керуені» акциясы кезінде қиын өмірлік жағдайға тап болған көпбалалы, жалғызбасты аналарға көмек көрсетілді. Отбасыларға азық-түлік себеттері табысталды.
Азық-түлік себеті – күнделікті тұрмыс үшін қажет қарапайым дүние. Бірақ қиындыққа тап болған отбасы үшін оның мағынасы бөлек. Ол – «сіздің жағдайыңызға қоғам бейжай емес» деген сөздің іс жүзіндегі көрінісі.
Меніңше, қайырымдылықтың қадірі де осында.
Біздің халқымыз ежелден «асар» жасап, мұқтажға қарайласқан. Қазақ пен өзбек халықтарының салт-дәстүрінде де үлкенге құрмет, кішіге ізет, көршіге қамқорлық, қиындыққа тап болған адамға қол ұшын беру секілді ортақ адамгершілік құндылықтар бар. Бұл – ғасырлардан жалғасып келе жатқан рухани сабақтастық.
Сондықтан бүгінгі қайырымдылық бастамаларын біз тек әлеуметтік көмек ретінде қарамауымыз керек. Бұл – қоғамдағы адамдық байланысты бекемдейтін үлкен тәрбие мектебі.
Әсіресе қарт адамдарға көрсетілген құрметтің орны бөлек.
Көкшетаудағы «Ақниет» пансионатында өткен «Әр жүректе жақсылық» акциясы кезінде қарттарға, оңалтудан өтіп жатқан азаматтарға және жалғызбасты пансионат тұрғындарына арнап дастархан жайылып, шай берілді. Ән айтылып, жылы лебіздер білдірілді.
Мұндай кездесулерде ең бағалы сыйлық – дастархан үстіндегі тағам емес. Адамның көңілін сұрау. Әңгімесін тыңдау. Жанына бірнеше сағат болса да серік болу.
Қарт адамның жүзіндегі күлкіге қарап отырып, кейде біз өзіміздің қаншалықты бақытты екенімізді түсінеміз. Өйткені өмірдің ең үлкен байлығы – жанында сені іздейтін, көңіліңді сұрайтын, қуанышыңды бөлісетін адамның болуы.
Қайырымдылықтың тағы бір маңызды бағыты – балаға қуаныш сыйлау.
Балаларды қорғау күні «Қоғамдық келісім» КММ аумағында өткен «Біз бақытты баламыз» мерекелік бағдарламасында «Жомарт жан» қорының мүшелері балаларға тәттілер, балмұздақ, түрлі-түсті борлар мен естелік сыйлықтар табыстады.
Бала үшін әлем өте қарапайым. Оған үлкен философияның керегі жоқ. Бір балмұздақ, бір сыйлық, бір жылы сөз – оның сол күнін ерекше етуі мүмкін.
Ал баланың күлкісі – қоғамның ең үлкен жетістіктерінің бірі.
Біз ерекше қамқорлықты қажет ететін балаларға да назар аударуға тиіспіз. «Арнайы Чемпиондар» спорттық фестивалінде ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар спорттық эстафеталарға, ойындарға және дамытушы тапсырмаларға қатысып, өз қабілеттерін көрсетті.
Мұндай шаралардың тәрбиелік мәні зор. Өйткені бала өзін қоғамнан бөлек сезінбеуі керек. Керісінше, оның да ортақ ортада өз орны, өз мүмкіндігі, өз қуанышы бар екенін сезінуі маңызды.
Қайырымдылық – осындай көзге көрінбейтін, бірақ аса маңызды көпірлерді жалғайды.
Ақмола облысында түрлі этномәдени бірлестіктердің бір мақсат жолында бас қосуы да – осының айқын дәлелі. Бірі әлеуметтік осал отбасыларға көмектеседі, бірі балаларға қуаныш сыйлайды, енді бірі қарттардың көңілін сұрайды. Мәселен, «Бари» армян мәдени орталығы жеті отбасыға 300 мың теңге көлемінде алғашқы қажетті заттармен көмек көрсеткен. Ал Әзірбайжандар қауымдастығының облыстық филиалы бір отбасына 50 мың теңге көлемінде қолдау білдірген.
Бұл – біздің қоғамымыздың бір ғана түстен тұрмайтынын, бірақ адамдық құндылықтар төңірегінде бір арнаға тоғыса алатынын көрсетеді.
Бірлік туралы көп айтуға болады. Бірақ меніңше, бірліктің ең шынайы өлшемі – адамның өзгенің тағдырына немқұрайлы қарамауы.
Қайырымдылықта ұлт болмайды. Қайырымдылықта шекара болмайды. Жақсылық жасаған адам алдымен өзінің адамдық болмысын танытады.
«Достық добы» қайырымдылық волейбол турнирінің де маңызы осында болды. Этномәдени бірлестіктер мен Аналар кеңесінің командалары қатысқан жарыста спорт пен қайырымдылық бір арнаға тоғысып, жиналған 150 мың теңгеден астам қаражат көпбалалы отбасылар мен жас спортшыларды қолдауға бағытталды.
Демек, қайырымдылықты әртүрлі жолмен жасауға болады. Біреу қаражатын бөледі. Біреу уақытын арнайды. Біреу өнерімен қуантады. Тағы біреу ұйымдастырушылық қабілетімен көмектеседі.
Маңыздысы – жақсылық жасауға деген ниет.
Бүгінгі қоғамда біз материалдық жетістіктер туралы жиі айтамыз. Үйіміздің кең болғанын, табысымыздың мол болғанын, мүмкіндігіміздің артқанын қалаймыз. Бұл – табиғи нәрсе.
Бірақ адамның шынайы байлығы тек оның жинаған дүниесімен өлшенбейді.
Кейде адамның байлығы – оның бергенімен өлшенеді.
Біреуге бөліп берген нанымен. Біреуге көрсеткен қолдауымен. Қартқа арнаған уақыт with? Бір баланың басынан сипап, «сен бәрін істей аласың» деген сөзімен.
Осындай сәттерде адам өз өмірінің мәнін де тереңірек сезінетін сияқты.
«Жомарт жан» орталығының жұмысы үшін қайырымдылық – күнтізбедегі белгілі бір күндерге ғана арналған міндет емес. Ол – күнделікті өмір салтына айналуы тиіс құндылық.
Рамазан айындағы «Қайырымдылық керуені», «Мектепке жол», Алғыс айту күніне арналған «Жүректен жүрекке» акциялары, Наурыз, Құрбан айт, Балаларды қорғау күні секілді айтулы күндердегі игі бастамалардың барлығы адамдарды бір-біріне жақындатуға бағытталған.
Біз осындай дәстүрді жалғастыруымыз керек.
Өйткені жақсылық жасаған адам жалғыз қалмайды. Оның жасаған игілігі басқа біреуге үлгі болады. Бір адамның әрекеті екінші адамға ой салады. Бір отбасының қуанышы екінші отбасының жүрегіне жылу береді.
Сөйтіп, жақсылық көбейеді.
Менің жүрегіме жақын бір ой бар: адамға жасалған жақсылықтың қайтарымы міндетті түрде сол адамнан келмеуі мүмкін. Бірақ оның сауабы мен шапағаты қоғамға міндетті түрде тарайды.
Сондықтан қолымыздан келгенше жақсылық жасайық.
Мұқтаж жанды көргенде бұрылып кетпейік. Қарттың көңілін сұрайық. Баланы қуантайық. Жастарға мүмкіндік берейік. Қиындыққа тап болған отбасына қолдау көрсетейік.
Өйткені қайырымдылық – біреудің өмірін өзгерту ғана емес.
Кейде ол өз жүрегіңді өзгерту.
Ал жүрегінде мейірімі бар адам көбейген жерде қоғам да мейірімді бола түседі.
Біздің бүгінгі ең үлкен міндетіміздің бірі – осындай мейірімді ортаны қалыптастыру.
Жақсылықтың жолы алыстан басталмайды.
Ол адамның өз жүрегінен басталады.
Тожибуви Медетова,
Ақмола облысының Өзбек этномәдени орталығы –
«Жомарт жан» орталығының төрайымы.
