ادام ومىرىندە ۇمىتىلمايتىن ساتتەر كوپ. بىرەۋدىڭ قۋانىشىنا ورتاقتاسقان كەزىڭ، قيىندىققا تاپ بولعان جانعا دەمەۋ بولعان شاعىڭ، ۇلكەننىڭ باتاسىن العان ءساتىڭ... وسىنداي قاراپايىم كورىنەتىن ساتتەردىڭ ءبارى ادام جادىندا ۇزاق ساقتالادى. ويتكەنى ونىڭ ار جاعىندا ماتەريالدىق دۇنيەدەن الدەقايدا بيىك ءبىر قۇندىلىق – ادامعا دەگەن ادامگەرشىلىك تۇر.
قايىرىمدىلىق تا وسىنداي قاسيەتتەن باستالادى.
مەن قايىرىمدىلىقتى تەك مۇقتاج ادامعا كومەك بەرۋ دەپ تۇسىنبەيمىن. ول – بىرەۋدىڭ جاعدايىنا بەيجاي قاراماۋ. جانىنداعى ادامنىڭ قۋانىشىن دا، قيىندىعىن دا جۇرەكپەن سەزىنۋ. كەيدە ۇلكەن كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىگىڭ جەتپەۋى مۇمكىن. بىراق جىلى سوزىڭمەن دەمەۋ بولۋعا، قولىڭنان كەلگەنشە جاردەمدەسۋگە اركىمنىڭ مۇمكىندىگى بار.
سوندىقتان قايىرىمدىلىقتىڭ ەڭ ۇلكەن ولشەمى – ونىڭ كولەمىندە ەمەس، نيەتىندە.
اقمولا وبلىسىندا بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ءمانى دە وسىندا دەپ ويلايمىن. بيىل ءتۇرلى قوعامدىق ۇيىمدار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ قاتىسۋىمەن 20 قايىرىمدىلىق ءىس-شاراسى وتكىزىلىپ، شامامەن 640 ادام قامتىلدى. كورسەتىلگەن كومەكتىڭ جالپى كولەمى 2 ميلليون 430 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى.
بۇل ساندارعا سىرتتاي قاراعاندا، جاي عانا ەسەپ سياقتى كورىنۋى مۇمكىن. بىراق ءار ساننىڭ ارتىندا ءبىر ادامنىڭ تاعدىرى، ءبىر وتباسىنىڭ ءۇمىتى، ءبىر بالانىڭ قۋانىشى، ءبىر قارتتىڭ العىسى بار.
ماسەلەن، العىس ايتۋ كۇنى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى» اكتسياسى كەزىندە قيىن ومىرلىك جاعدايعا تاپ بولعان كوپبالالى، جالعىزباستى انالارعا كومەك كورسەتىلدى. وتباسىلارعا ازىق-تۇلىك سەبەتتەرى تابىستالدى.
ازىق-تۇلىك سەبەتى – كۇندەلىكتى تۇرمىس ءۇشىن قاجەت قاراپايىم دۇنيە. بىراق قيىندىققا تاپ بولعان وتباسى ءۇشىن ونىڭ ماعىناسى بولەك. ول – ء«سىزدىڭ جاعدايىڭىزعا قوعام بەيجاي ەمەس» دەگەن ءسوزدىڭ ءىس جۇزىندەگى كورىنىسى.
مەنىڭشە، قايىرىمدىلىقتىڭ قادىرى دە وسىندا.
ءبىزدىڭ حالقىمىز ەجەلدەن «اسار» جاساپ، مۇقتاجعا قارايلاسقان. قازاق پەن وزبەك حالىقتارىنىڭ سالت-داستۇرىندە دە ۇلكەنگە قۇرمەت، كىشىگە ىزەت، كورشىگە قامقورلىق، قيىندىققا تاپ بولعان ادامعا قول ۇشىن بەرۋ سەكىلدى ورتاق ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار بار. بۇل – عاسىرلاردان جالعاسىپ كەلە جاتقان رۋحاني ساباقتاستىق.
سوندىقتان بۇگىنگى قايىرىمدىلىق باستامالارىن ءبىز تەك الەۋمەتتىك كومەك رەتىندە قاراماۋىمىز كەرەك. بۇل – قوعامداعى ادامدىق بايلانىستى بەكەمدەيتىن ۇلكەن تاربيە مەكتەبى.
اسىرەسە قارت ادامدارعا كورسەتىلگەن قۇرمەتتىڭ ورنى بولەك.
كوكشەتاۋداعى «اقنيەت» پانسيوناتىندا وتكەن ء«ار جۇرەكتە جاقسىلىق» اكتسياسى كەزىندە قارتتارعا، وڭالتۋدان ءوتىپ جاتقان ازاماتتارعا جانە جالعىزباستى پانسيونات تۇرعىندارىنا ارناپ داستارحان جايىلىپ، شاي بەرىلدى. ءان ايتىلىپ، جىلى لەبىزدەر ءبىلدىرىلدى.
مۇنداي كەزدەسۋلەردە ەڭ باعالى سىيلىق – داستارحان ۇستىندەگى تاعام ەمەس. ادامنىڭ كوڭىلىن سۇراۋ. اڭگىمەسىن تىڭداۋ. جانىنا بىرنەشە ساعات بولسا دا سەرىك بولۋ.
قارت ادامنىڭ جۇزىندەگى كۇلكىگە قاراپ وتىرىپ، كەيدە ءبىز ءوزىمىزدىڭ قانشالىقتى باقىتتى ەكەنىمىزدى تۇسىنەمىز. ويتكەنى ءومىردىڭ ەڭ ۇلكەن بايلىعى – جانىندا سەنى ىزدەيتىن، كوڭىلىڭدى سۇرايتىن، قۋانىشىڭدى بولىسەتىن ادامنىڭ بولۋى.
قايىرىمدىلىقتىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – بالاعا قۋانىش سىيلاۋ.
بالالاردى قورعاۋ كۇنى «قوعامدىق كەلىسىم» كمم اۋماعىندا وتكەن ء«بىز باقىتتى بالامىز» مەرەكەلىك باعدارلاماسىندا «جومارت جان» قورىنىڭ مۇشەلەرى بالالارعا تاتتىلەر، بالمۇزداق، ءتۇرلى-ءتۇستى بورلار مەن ەستەلىك سىيلىقتار تابىستادى.
بالا ءۇشىن الەم وتە قاراپايىم. وعان ۇلكەن فيلوسوفيانىڭ كەرەگى جوق. ءبىر بالمۇزداق، ءبىر سىيلىق، ءبىر جىلى ءسوز – ونىڭ سول كۇنىن ەرەكشە ەتۋى مۇمكىن.
ال بالانىڭ كۇلكىسى – قوعامنىڭ ەڭ ۇلكەن جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى.
ءبىز ەرەكشە قامقورلىقتى قاجەت ەتەتىن بالالارعا دا نازار اۋدارۋعا ءتيىسپىز. «ارنايى چەمپيوندار» سپورتتىق فەستيۆالىندە ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالار سپورتتىق ەستافەتالارعا، ويىندارعا جانە دامىتۋشى تاپسىرمالارعا قاتىسىپ، ءوز قابىلەتتەرىن كورسەتتى.
مۇنداي شارالاردىڭ تاربيەلىك ءمانى زور. ويتكەنى بالا ءوزىن قوعامنان بولەك سەزىنبەۋى كەرەك. كەرىسىنشە، ونىڭ دا ورتاق ورتادا ءوز ورنى، ءوز مۇمكىندىگى، ءوز قۋانىشى بار ەكەنىن سەزىنۋى ماڭىزدى.
قايىرىمدىلىق – وسىنداي كوزگە كورىنبەيتىن، بىراق اسا ماڭىزدى كوپىرلەردى جالعايدى.
اقمولا وبلىسىندا ءتۇرلى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ءبىر ماقسات جولىندا باس قوسۋى دا – وسىنىڭ ايقىن دالەلى. ءبىرى الەۋمەتتىك وسال وتباسىلارعا كومەكتەسەدى، ءبىرى بالالارعا قۋانىش سىيلايدى، ەندى ءبىرى قارتتاردىڭ كوڭىلىن سۇرايدى. ماسەلەن، «باري» ارميان مادەني ورتالىعى جەتى وتباسىعا 300 مىڭ تەڭگە كولەمىندە العاشقى قاجەتتى زاتتارمەن كومەك كورسەتكەن. ال ءازىربايجاندار قاۋىمداستىعىنىڭ وبلىستىق فيليالى ءبىر وتباسىنا 50 مىڭ تەڭگە كولەمىندە قولداۋ بىلدىرگەن.
بۇل – ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ ءبىر عانا تۇستەن تۇرمايتىنىن، بىراق ادامدىق قۇندىلىقتار توڭىرەگىندە ءبىر ارناعا توعىسا الاتىنىن كورسەتەدى.
بىرلىك تۋرالى كوپ ايتۋعا بولادى. بىراق مەنىڭشە، بىرلىكتىڭ ەڭ شىنايى ولشەمى – ادامنىڭ وزگەنىڭ تاعدىرىنا نەمقۇرايلى قاراماۋى.
قايىرىمدىلىقتا ۇلت بولمايدى. قايىرىمدىلىقتا شەكارا بولمايدى. جاقسىلىق جاساعان ادام الدىمەن ءوزىنىڭ ادامدىق بولمىسىن تانىتادى.
«دوستىق دوبى» قايىرىمدىلىق ۆولەيبول ءتۋرنيرىنىڭ دە ماڭىزى وسىندا بولدى. ەتنومادەني بىرلەستىكتەر مەن انالار كەڭەسىنىڭ كوماندالارى قاتىسقان جارىستا سپورت پەن قايىرىمدىلىق ءبىر ارناعا توعىسىپ، جينالعان 150 مىڭ تەڭگەدەن استام قاراجات كوپبالالى وتباسىلار مەن جاس سپورتشىلاردى قولداۋعا باعىتتالدى.
دەمەك، قايىرىمدىلىقتى ءارتۇرلى جولمەن جاساۋعا بولادى. بىرەۋ قاراجاتىن بولەدى. بىرەۋ ۋاقىتىن ارنايدى. بىرەۋ ونەرىمەن قۋانتادى. تاعى بىرەۋ ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن كومەكتەسەدى.
ماڭىزدىسى – جاقسىلىق جاساۋعا دەگەن نيەت.
بۇگىنگى قوعامدا ءبىز ماتەريالدىق جەتىستىكتەر تۋرالى ءجيى ايتامىز. ءۇيىمىزدىڭ كەڭ بولعانىن، تابىسىمىزدىڭ مول بولعانىن، مۇمكىندىگىمىزدىڭ ارتقانىن قالايمىز. بۇل – تابيعي نارسە.
بىراق ادامنىڭ شىنايى بايلىعى تەك ونىڭ جيناعان دۇنيەسىمەن ولشەنبەيدى.
كەيدە ادامنىڭ بايلىعى – ونىڭ بەرگەنىمەن ولشەنەدى.
بىرەۋگە ءبولىپ بەرگەن نانىمەن. بىرەۋگە كورسەتكەن قولداۋىمەن. قارتقا ارناعان ۋاقىت with? ءبىر بالانىڭ باسىنان سيپاپ، «سەن ءبارىن ىستەي الاسىڭ» دەگەن سوزىمەن.
وسىنداي ساتتەردە ادام ءوز ءومىرىنىڭ ءمانىن دە تەرەڭىرەك سەزىنەتىن سياقتى.
«جومارت جان» ورتالىعىنىڭ جۇمىسى ءۇشىن قايىرىمدىلىق – كۇنتىزبەدەگى بەلگىلى ءبىر كۇندەرگە عانا ارنالعان مىندەت ەمەس. ول – كۇندەلىكتى ءومىر سالتىنا اينالۋى ءتيىس قۇندىلىق.
رامازان ايىنداعى «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى»، «مەكتەپكە جول»، العىس ايتۋ كۇنىنە ارنالعان «جۇرەكتەن جۇرەككە» اكتسيالارى، ناۋرىز، قۇربان ايت، بالالاردى قورعاۋ كۇنى سەكىلدى ايتۋلى كۇندەردەگى يگى باستامالاردىڭ بارلىعى ادامداردى ءبىر-بىرىنە جاقىنداتۋعا باعىتتالعان.
ءبىز وسىنداي ءداستۇردى جالعاستىرۋىمىز كەرەك.
ويتكەنى جاقسىلىق جاساعان ادام جالعىز قالمايدى. ونىڭ جاساعان يگىلىگى باسقا بىرەۋگە ۇلگى بولادى. ءبىر ادامنىڭ ارەكەتى ەكىنشى ادامعا وي سالادى. ءبىر وتباسىنىڭ قۋانىشى ەكىنشى وتباسىنىڭ جۇرەگىنە جىلۋ بەرەدى.
ءسويتىپ، جاقسىلىق كوبەيەدى.
مەنىڭ جۇرەگىمە جاقىن ءبىر وي بار: ادامعا جاسالعان جاقسىلىقتىڭ قايتارىمى مىندەتتى تۇردە سول ادامنان كەلمەۋى مۇمكىن. بىراق ونىڭ ساۋابى مەن شاپاعاتى قوعامعا مىندەتتى تۇردە تارايدى.
سوندىقتان قولىمىزدان كەلگەنشە جاقسىلىق جاسايىق.
مۇقتاج جاندى كورگەندە بۇرىلىپ كەتپەيىك. قارتتىڭ كوڭىلىن سۇرايىق. بالانى قۋانتايىق. جاستارعا مۇمكىندىك بەرەيىك. قيىندىققا تاپ بولعان وتباسىنا قولداۋ كورسەتەيىك.
ويتكەنى قايىرىمدىلىق – بىرەۋدىڭ ءومىرىن وزگەرتۋ عانا ەمەس.
كەيدە ول ءوز جۇرەگىڭدى وزگەرتۋ.
ال جۇرەگىندە مەيىرىمى بار ادام كوبەيگەن جەردە قوعام دا مەيىرىمدى بولا تۇسەدى.
ءبىزدىڭ بۇگىنگى ەڭ ۇلكەن مىندەتىمىزدىڭ ءبىرى – وسىنداي مەيىرىمدى ورتانى قالىپتاستىرۋ.
جاقسىلىقتىڭ جولى الىستان باستالمايدى.
ول ادامنىڭ ءوز جۇرەگىنەن باستالادى.
توجيبۋۆي مەدەتوۆا،
اقمولا وبلىسىنىڭ وزبەك ەتنومادەني ورتالىعى –
«جومارت جان» ورتالىعىنىڭ ءتورايىمى.
