قازاق حاندىعى
29.10.2017
قازاق حاندىعى
قىرعىز تاريحشىسى ب.سولتونوەۆتىڭ كەنەسارى حان تۋرالى جازبالارى
تۇگەلدەي دەرلىك، تاريحشى-زەرتەۋشىلەر، ءوز ەڭبەكتەرىندە قىرعىز تاريحشىسى بەلەك سولتونوەۆتىڭ (1878-1938) ەڭبەكتەرىن پايدالانىپ، سىلتەمەلەر جاسايدى. وسى بەلگىگىلى تۇلعانىڭ، كەنەسارى حان تۋرالى جازبالارىنا توقتالا كەتسەك. بەلەك سولتونوەۆ - قىرعىزدىڭ اتاقتى تاريحشى، ادەبيەتشىسى. قىرعىز تاريحىنا ارناپ جازعان بەلگىلى ەڭبەگىن اراب ارىپىمەن 1895 جىلدان باستاپ، 1934 جىلى (40 جىلداي ۋاقىت) اياقتاعان ەكەن. ءوزى، 1938 جىلى قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ، اتىلىپ كەتكەن..
22.10.2017
قازاق حاندىعى
كەنەسارى حاننىڭ كەگىن قايتارعان ەر تانەكە
ۇلتتىق كود دەگەنىمىز – قاي زاماندا بولسىن، ۇلتىنىڭ، حالقىنىڭ، حانىنىڭ نامىسىن تاپتاتپاعان باتىرلاردى ۇلىقتايتىن رۋح بولسا كەرەك. وسىنداي ۇلىقتاۋعا تۇرارلىق الاش ازاماتتارىنىڭ ءبىرى 15-ىندە ەل بيلەگەن تانەكە تۋرالى قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى مۇحامەدجان تىنىشباەۆ: «1807 جىلى قىدىرالى بي قايتىس بولدى. ءدال سول جىلى ارعاناتى تاۋلارىنىڭ شىعىسىندا، تاسقورا شاتقالىندا ونىڭ نەمەرەسى، دوسەت ءبيدىڭ ۇلى تانەكە دۇنيەگە كەلدى» دەگەن مالىمەت قالدىرعان. تانەكە ..
11.10.2016
قازاق حاندىعى
قازاقتىڭ 8 مىڭ جىلدىق تاريحى بار
بۇل تۋرالى تايۆاندىق عالىمدار مالىمدەدى. ەجەلگى تاس ءداۋىرى – ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ماڭىزدى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى. افريكادان تابىلعان سوڭعى ماتەريالدار نەگىزىندە ادامزات ومىرىندەگى ەڭ ىلكى كەزەڭدى قامتيتىن ەجەلگى ءداۋىر بۇل كۇندە «ولدۋۆەي» ءداۋىرى دەپ اتالادى. ول (ب.ج.ب.) 2,5 ملن جىلدان باستالادى. ەجەلگى تاس ءداۋىرىنىڭ ودان كەيىنگى ەكى كەزەڭى – 800 مىڭ جىلدان 140 مىڭ جىلعا دەيىنگى ءداۋىردى قامتيدى. كوپتەگەن زەرتتەۋشىلەر ورتا پالەوليتتى ءبىزدىڭ زامان..
12.08.2016
قازاق حاندىعى
وتان سوعىسىنداعى ءىرى جەڭىستەر
جوڭعارلار قازاق جەرىنىڭ شىعىسى مەن جەتىسۋدى جانە سىرداريانىڭ ورتا اعىسى ءوڭىرىن باسىپ العاننان سوڭ  ۇلىتاۋعا قاراي بەت بۇرعان. ورداباسى قۇرىلتايى جىگەرلەندىرگەن بىرىككەن قازاق اسكەرلەرى ابىلقايىر حاننىڭ قولباسشىلىعىمەن تۇركىستان–تاشكەنت القابىنداعى ونداعان قازاق قالاسىن قايتادان جاۋدان تازارتىپ، ەلدىڭ ورتالىق ايماعىنا بەتتەگەن جوڭعار قولىنا شەشۋشى سوققى بەرۋگە ازىرلەندى. باس قولباسشى ابىلقايىر حاننىڭ باسشىلىعىمەن قازاق باتىرلارى 1726 جىلدىڭ ..
12.08.2016
قازاق حاندىعى
وتان قورعاۋعا بۇكىل حالىقتى جۇمىلدىرۋ
ابىلقايىر ءباھادۇر قالماقتارمەن ەكى ارادا 1726 جىلعى كەلىسىمگە قول جەتكىزىسىمەن، جايىق ايماعىنداعى اسكەري-ساياسي قىزمەتىن وڭتۇستىكتى جايلاپ العان باسقىنشى جوڭعارلارعا قارسى كۇرەسۋ ماسەلەسىنە اۋداردى. تسەۆان رابداننىڭ قولباسشى ۇلدارى باستاعان جوڭعار اسكەرىنىڭ 1723 جىلعى قانقۇيلى شاپقىنشىلىعى ەكپىنىنە ابىلقايىر حان توتەپ بەرە الماعانىن ەسكە ءتۇسىردى. كەسكىلەسكەن شايقاس بارىسىندا كۇللى وڭتۇستىك جازيرانى قازاق ەلىنىڭ استاناسى تۇركىستانمەن، سول وڭىردە..
12.08.2016
قازاق حاندىعى
ازاتتىق ءۇشىن ارپالىسۋدىڭ العاشقى كەزەڭى
باسقىنشىلاردىڭ قاراقۇرىم  اسكەرى وڭتۇستىك اۋداندارعا توبەدەن جاي تۇسكەندەي باسا-كوكتەي كىرىپ، ەل-جۇرتتى كول-كوسىر قايعى قاسىرەتكە دۋشار ەتكەن «اقتابان شۇبىرىندى» تراگەدياسىنىڭ العاشقى ايلارىندا قازاق امىرشىلەرى قاتتى ەسەڭگىرەپ قالعان. دۇشپان قازاقتاردىڭ باستى ساياسي ورتالىعى تۇركىستان شاھارىن باسىپ الدى. جەڭىلىسكە ۇشىراعان ەل بيلەۋشىلەرى قاندى شايقاس بارىسىندا  قالانى تاستاپ كەتۋگە ءماجبۇر بولدى. استانادا تۇراتىن باسقارۋشى ەليتانىڭ كوشى..
29.07.2016
قازاق حاندىعى
اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما
جوڭعار حاندىعىنىڭ  ءامىرشىسى تسەۆان رابدان تسين-قىتاي ارمياسىنا قارسى تۇرۋ شارالارىن جاساۋمەن قاتار قازاق ەلىنە جاڭا شاپقىنشىلىق جاساۋ جوسپارىن دا ويلاستىرىپ وتىرعان شاقتاعى، ياعني قايعى-قاسىرەتى ۇشان-تەڭىز ايگىلى اپات قارساڭىنداعى قازاق ەلىنىڭ باسقارىلۋ قۇرىلىمىن شولا كەتەيىك. كەيىنگى جىلدارعى بەدەلدى زەرتتەۋشىلەردىڭ عىلىمي اينالىمعا قوسقان سونى مالىمەتتەرىنە قاراعاندا، ۇلى ءجۇزدى 1720 جىلدان باستاپ ابدوللا حاننىڭ ۇلى جولبارىس حان باسقارىپ ..
تاعى جۇكتەۋ