Астанада өтіп жатқан «Алтын Орда – дала өркениетінің үлгісі: тарих, археология, мәдениет, бірегейлік» халықаралық симпозиумы – жай ғана ғылыми жиын емес. Бұл – Ұлы дала тарихына жаңаша көзқарас қалыптастыратын, ортақ мұраны әлемдік деңгейде танытатын маңызды алаң.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде Алтын Орда тарихын бір елдің ғана еншісіндегі мұра емес, адамзатқа ортақ тарих ретінде қарастыру қажет екенін айтты. Меніңше, бұл – өте дұрыс әрі уақытылы айтылған ой. Себебі Алтын Орда тарихын тар шеңберде түсіндіру немесе оны тек соғыс пен жорықтар арқылы бағалау – үлкен тарихи құбылыстың мәнін әлсіретеді.
Бұл симпозиумның маңызы да осында. Мұнда тарихшылар, археологтар, шығыстанушылар, түркітанушылар, мәдениеттанушылар және басқа да ғалымдар бір алаңға жиналып, Алтын Орда дәуірін жан-жақты зерттеуге мүмкіндік алып отыр. Өйткені бұл кезең тек әскери қуатымен емес, мемлекеттік басқару жүйесімен, құқықтық мәдениетімен, сауда жолдарымен, рухани мұрасымен және өркениеттер арасындағы байланысымен құнды.
Біз үшін ең маңызды міндет – тарихты әсірелеу де, төмендету де емес, оны ғылыми тұрғыдан әділ бағалау. Президент айтқандай, «тарихты жеңімпаздар жазады» деген ұстаным ғылымға сай келмейді. Сондықтан көшпелі өркениеттерді жабайы немесе мемлекет құра алмаған күш ретінде көрсететін ескі түсініктерден арылу қажет.
Алтын Орда тарихын зерттеу – ұлттық сананы күшейту үшін ғана емес, Қазақстанның әлемдік тарихтағы орнын нақты көрсету үшін де керек. Біз осы бағытта кәсіби зерттеулерді көбейтіп, архив деректерін жүйелеп, халықаралық ғылыми байланысты нығайтуымыз қажет. Сонда ғана Ұлы дала тарихы әлемдік ғылымда өзіне лайықты бағасын алады.
Қысқаша айтқанда, бұл симпозиум – өткенді еске алу емес, тарихи әділдікті қалпына келтіруге жасалған нақты қадам. Ал Алтын Орда мұрасын терең зерттеу – бүгінгі және келешек ұрпақ алдындағы маңызды жауапкершілік.
