Тәжікстан басқа елдерден мұнай өнімдерін импорттау көлемінің қысқаруына байланысты Ираннан 2,5 миллион тоннадан астам мұнай, бензин және дизель отынын жеткізуді сұрады. Бұл туралы Тәжікстанның Көлік министрлігі айтты, деп хабарлайды «Адырна» тілшісі ТАСС-қа сілтеме жасап.
15 тамызда Тәжікстан делегациясының Тегеранға жұмыс сапары аясында елдің Көлік министрі Азим Иброхим мен Иранның Жолдар және қала құрылысы министрі Фарзане Садек кездескен. Тараптар көлік және логистика саласындағы ынтымақтастық, жүк тасымалы, транзит және отын жеткізу, соның ішінде Ираннан Тәжікстанға мұнай өнімдері мен шикі мұнай жеткізуді ұйымдастыру мәселелерін қарастырған.
«Әлемдегі геосаяси жағдай Тәжікстан Республикасына отын импортын қысқартуға әкелді. Бұған дейін Тәжікстанға отынның 80 пайыздан астамы Ресейден жеткізілетін», – деді Иброхим.
Оның айтуынша, Ираннан сұралған отынның жалпы көлемі шамамен 51 мың теміржол вагонына тең.
Иброхим Иран тарапына отын тасымалдауға арналған цистерна вагондарынан арнайы пойыздар ұйымдастыруды, сондай-ақ Иранның теміржол желісі арқылы Тәжікстанға отын жеткізетін вагондарға «жасыл дәліз» тәртібін енгізуді ұсынған. Сондай-ақ Тәжікстан тарапы Иранның Чабахар портында «Тәжікстан» логистикалық орталығын салу және пайдалану жөніндегі концессиялық келісім аясында жеңілдіктер беруді ұсынған.
Одан бөлек, Тәжікстан көлігінің Иран аумағы арқылы автотасымалдау мәселелерін, Иран әуежайларындағы жерүсті және навигациялық қызметтер мен отынға жеңілдіктер беруді, сондай-ақ «Сомон Эйр» тәжік әуе компаниясының рейстерін ирандық сақтандыру компаниялары арқылы сақтандыру мәселелері талқыланған.
Көлік министрлігінің мәліметінше, 2026 жылдың алғашқы алты айында Тәжікстан мен Иран арасында 432,79 мың тонна жүк тасымалданған. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңіндегі көрсеткіштен 117,5 пайызға жоғары. Оның 333 924 тоннасы теміржол көлігімен, 98 866 тоннасы автомобиль көлігімен жеткізілген.
Иброхим қазіргі уақытта екі ел арасындағы мұнай өнімдерінің жылдық сауда көлемі шамамен 800 мың тоннаны құрайтынын атап өткен. Жаңа логистикалық тетіктер іске қосылып, көршілес елдердің транзиттік мүмкіндіктері пайдаланылса, бұл көрсеткіш бірнеше есеге артуы мүмкін.
Тараптар «Иран – Ауғанстан – Тәжікстан – Қытай» жаңа логистикалық дәлізін құру мәселесін, оның ішінде теміржол салу жобасын да талқылаған. Иброхимнің айтуынша, бұл бағытты іске асыру жүк жеткізу қашықтығын шамамен 2 мың шақырымға, ал жол жүру уақытын қолданыстағы кейбір теңіз бағыттарымен салыстырғанда 10 күнге дейін қысқартуы мүмкін.
Өз кезегінде Соек аталған мәселелерді шешуге, соның ішінде ведомствоаралық жұмыс топтарының жұмысын үйлестіруге және бірлескен жобаларды қолдауға дайын екенін білдірген.
2025 жылғы қаңтарда Иран президенті Масуд Пезешкианның Тәжікстанға мемлекеттік сапары барысында екіжақты ынтымақтастық жөніндегі 23 құжатқа қол қойылған еді. Атап айтқанда, тараптар Чабахар порты арқылы жүк транзитін дамыту жөніндегі ынтымақтастық бағдарламасын қабылдаған.
