Қазақстанда статистикалық органдарға ұялы байланыс абоненттерінің қозғалысы мен әрекеттері туралы деректерді пайдалану мүмкіндігін беретін механизм ресми түрде бекітілді. Бұл туралы Президент кеңесшісі, стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің төрағасы Әсет Ерғалиев қол қойған бұйрықта көрсетілген, деп хабарлайды "Адырна".
2026 жылғы 13 наурыздағы №12 құжатқа сәйкес, Ұлттық статистика бюросы (ҰСБ) бұрын-соңды болмаған цифрлық құқықтарға ие болды. Енді статистика тек қағаз анкеталарға емес, қазақстандықтардың «цифрлық іздеріне» негізделіп жүргізілетін болады.
Бюро операторлардан абоненттердің жеке емес (анонимді) деректерін алу құқығына ие болады. Осы арқылы көші-қон, туризм және халық тығыздығы туралы мәліметтер нақты ұялы байланыс логтарына сүйеніп есептеледі. Деректерді беру тәртібі қатаң реттеліп, Қазақстанның Ұлттық қауіпсіздік комитетімен келісілген. Деректер аннонимді болса да, арнайы қызметтердің бақылауы олардың мемлекеттік қауіпсіздік үшін маңызын көрсетеді.
Бұйрықта статистикада жасанды интеллект (AI) технологиясын қолдану ресми түрде бекітілген. AI келесі мақсаттарға пайдаланылады:
-
оператор логтары сияқты бастапқы және баламалы деректерді талдау;
-
демографиялық үрдістерді болжау;
-
экономика мен қоғамдағы жүйелік тәуекелдерді анықтау;
-
«регуляторлық интеллект» платформасы арқылы қабылданған заңдардың тиімділігін бағалау.
Ұялы байланыс деректері арқылы нақты адамдардың қозғалысы мен орналасқан жерін көріп, жол, мектеп, аурухана салу сияқты мемлекеттік жоспарлау дәлдігі артады. Бұрынғы статистикалық деректер көбінесе шындыққа сай келмейтін еді.
Деректердің күшейген бақылауына қарамастан, Бюро барлық пайдаланушыларға ақпаратты машина оқитын форматта беруге міндеттеледі. Бұл деректерді тәуелсіз аналитиктер мен бизнес тәуелсіз түрде пайдаланып, қателіктерден сақтануға мүмкіндік береді.
Реформа мемлекеттік аппаратты цифрландыру және бизнестің жүктемесін азайту аясында жүргізіліп отыр. Баламалы (Big Data) деректерді пайдалану дәстүрлі статистикалық есептер санын 40–50%-ға қысқартуға көмектеседі.
