Qazaqstanda statistikalyq organdarǧa ūialy bailanys abonentterınıŋ qozǧalysy men äreketterı turaly derekterdı paidalanu mümkındıgın beretın mehanizm resmi türde bekıtıldı. Būl turaly Prezident keŋesşısı, strategiialyq josparlau jäne reformalar agenttıgınıŋ töraǧasy Äset Erǧaliev qol qoiǧan būiryqta körsetılgen, dep habarlaidy "Adyrna".
2026 jylǧy 13 nauryzdaǧy №12 qūjatqa säikes, Ūlttyq statistika biurosy (ŪSB) būryn-soŋdy bolmaǧan sifrlyq qūqyqtarǧa ie boldy. Endı statistika tek qaǧaz anketalarǧa emes, qazaqstandyqtardyŋ «sifrlyq ızderıne» negızdelıp jürgızıletın bolady.
Biuro operatorlardan abonentterdıŋ jeke emes (anonimdı) derekterın alu qūqyǧyna ie bolady. Osy arqyly köşı-qon, turizm jäne halyq tyǧyzdyǧy turaly mälımetter naqty ūialy bailanys logtaryna süienıp esepteledı. Derekterdı beru tärtıbı qataŋ rettelıp, Qazaqstannyŋ Ūlttyq qauıpsızdık komitetımen kelısılgen. Derekter annonimdı bolsa da, arnaiy qyzmetterdıŋ baqylauy olardyŋ memlekettık qauıpsızdık üşın maŋyzyn körsetedı.
Būiryqta statistikada jasandy intellekt (AI) tehnologiiasyn qoldanu resmi türde bekıtılgen. AI kelesı maqsattarǧa paidalanylady:
-
operator logtary siiaqty bastapqy jäne balamaly derekterdı taldau;
-
demografiialyq ürdısterdı boljau;
-
ekonomika men qoǧamdaǧy jüielık täuekelderdı anyqtau;
-
«reguliatorlyq intellekt» platformasy arqyly qabyldanǧan zaŋdardyŋ tiımdılıgın baǧalau.
Ūialy bailanys derekterı arqyly naqty adamdardyŋ qozǧalysy men ornalasqan jerın körıp, jol, mektep, auruhana salu siiaqty memlekettık josparlau däldıgı artady. Būrynǧy statistikalyq derekter köbınese şyndyqqa sai kelmeitın edı.
Derekterdıŋ küşeigen baqylauyna qaramastan, Biuro barlyq paidalanuşylarǧa aqparatty maşina oqityn formatta beruge mındetteledı. Būl derekterdı täuelsız analitikter men biznes täuelsız türde paidalanyp, qatelıkterden saqtanuǧa mümkındık beredı.
Reforma memlekettık apparatty sifrlandyru jäne biznestıŋ jüktemesın azaitu aiasynda jürgızılıp otyr. Balamaly (Big Data) derekterdı paidalanu dästürlı statistikalyq esepter sanyn 40–50%-ǧa qysqartuǧa kömektesedı.
