Қазақы ою-өрнек, киіз үйдің шаңырағы, ұлттық мәдениеттің тереңінен тамыр тартқан белгілер — мұның бәрі BAY брендінің киім үлгілерінен көрініс табады. Атырауда өндірілетін отандық бренд дәстүрлі нақышты күнделікті сәнмен ұштастырып, қазақстандық дизайнды шетелдік аудиторияға танытуға ұмтылып келеді.
Кейде тұтас бір халықтың болмысын таныту үшін ұзақ әңгіме айтудың қажеті жоқ. Оюдың иірімінен, түстің үйлесімінен, көзге таныс бір белгіден-ақ ұлттық мәдениеттің ізі байқалады. BAY бренді де қазақы нақышты заманауи киімге енгізу арқылы осындай түсінікті қалыптастыруды көздейді. Оның негізгі идеясы — ұлттық мұраны тек өткеннің естелігі ретінде емес, бүгінгі өмірдің де бір бөлігі ретінде көрсету.
BAY — қазақтың мәдени құндылықтарын заманауи дизайнмен ұштастыруға бағытталған этно-бренд. Киім үлгілерінде ұлттық ою-өрнек пен символикаға басымдық беріледі. Сонымен бірге өнімдердің күнделікті киюге ыңғайлы, қазіргі сәнге сай болғанына мән беріледі. Осы арқылы бренд ұлттық нақышты тек мерекелік киіммен шектемей, күнделікті стильге енгізуге тырысады.
«Ұлттық мәдени құндылықтарды заманауи дизайн арқылы әлемге таныту — менің басты мақсатым. Мен үшін дизайн — бұл тек киім емес, бұл ұлттық код, мәдениет және болашақ», — дейді бренд негізін қалаушы Бану Гайдар.
Оның бұл сөзі BAY-дің негізгі бағытын аңғартады. Мұнда киім сыртқы бейне қалыптастыратын бұйым ғана емес, ұлттық мәдениет туралы ойды жеткізудің бір тәсілі ретінде қарастырылады.
Ұлттық ою — заманауи киімнің бөлшегі
BAY топтамаларында қазақы ою-өрнектер сәндік элемент ретінде ғана емес, өнімнің өзіндік сипатын қалыптастыратын бөлшек ретінде қолданылады. Бренд таныстырылымында қошқармүйіз, тұмар және сопақша өрнек секілді дәстүрлі белгілер көрсетілген. Олардың киімге енгізілуі ұлттық нақышты заманауи пішінмен үйлестіруге мүмкіндік береді.
Мәселен, этно-бомбер үлгілерінде ою-өрнек пен ұлттық символика заманауи сырт киім пішінімен үйлескен. Мұндай үлгілер дәстүрлі нақышты күнделікті киімге жақындатып, оны жастар мен ұлттық стильге қызығатын адамдарға ұсынуға мүмкіндік береді. Бұл жерде маңыздысы — қазақы элементтерді бұрынғы қалпында қайталау ғана емес, олардың бүгінгі киім үлгісінде қалай көрініс табатынын іздеу.
Брендтің футболкалары да осы бағытты жалғастырады. Ақ футболкаға қазақтың киіз үйі мен шаңырағының бейнесін енгізу арқылы ұлттық символ заманауи күнделікті киімнің негізгі элементіне айналған. Қарапайым үлгінің өзіне мәдени мағына беретін бұл тәсіл қазақы белгілерді күнделікті өмірде де алып жүруге мүмкіндік береді.
BAY-дің тағы бір ерекшелігі — ұлттық нақышты тұтас образ арқылы көрсетуі. Мысалы, оюлы белдемшені қарапайым футболкамен үйлестіру немесе ұлттық өрнегі бар сырт киімді күнделікті киіммен кию арқылы дәстүр мен заманауи стильдің жарасымын ұсынуға болады. Бұл — ұлттық киімді тек сахнаға, мерекеге немесе арнайы шараға арналған үлгі ретінде қабылдамауға жетелейтін тәсіл.
Атыраудағы өндіріс: идеядан дайын өнімге дейін
BAY-дің тігін өндірісі Атырау қаласында орналасқан. Кәсіпорында 45 адам жұмыс істейді. Бұл брендтің тек шығармашылық идеямен шектелмей, оны нақты өнімге айналдыратын өндірістік негізі бар екенін көрсетеді.
Киімнің дайын үлгісін жасау — жұмыстың бір бөлігі ғана. Оның артында дизайнды әзірлеу, матаны таңдау, пішу, тігу және дайын өнімнің сапасын тексеру сияқты кезеңдер тұрады. Ұлттық нақыштағы киім өндіргенде осы жұмыстарға оюдың орналасуы мен оның жалпы үлгімен үйлесуі де қосылады.
Жергілікті өндірістің болуы отандық мамандарды жұмыспен қамтуға және өнімді Қазақстанда дайындауға мүмкіндік береді. Ал бренд халықаралық нарыққа шығуды көздеген сайын сапаны тұрақты сақтау, тұтынушы сұранысына бейімделу және жеткізу жүйесін дамыту секілді міндеттердің маңызы арта түседі.
BAY үшін өндіріс пен дизайн — бірін-бірі толықтыратын екі бағыт. Бірі ұлттық идеяны киім үлгісіне айналдырса, екіншісі сол өнімді тұтынушыға жеткізуге мүмкіндік береді.
Атыраудан халықаралық сән алаңдарына дейін
BAY-дің халықаралық сән алаңдарындағы алғашқы қадамдарының бірі 2023 жылы жасалды. Бренд Azerbaijan Fashion Week аясындағы көрсетілімге және Түркияның Каппадокия өңіріндегі сән көрсетілімдеріне қатысты. Бұл алаңдар қазақстандық киім үлгілерін шетелдік аудиторияға таныстыруға мүмкіндік берді.
2025 жылы бренд Қытайдағы China International Import Expo (CIIE) көрмесіне қатысты. Мұндай халықаралық көрмелер өндірушілер мен әлеуетті серіктестерді байланыстырып, өнімді жаңа нарықтарға ұсынуға жағдай жасайды. BAY үшін бұл тәжірибе ұлттық нақыштағы киімді тек сән көрсетілімі аясында таныстырумен шектелмей, сауда бағытында да байланыс орнатуға жол ашты.
2026 жылы бренд өкілдері Бейжіңде өткен іскерлік миссия аясында қытайлық серіктестермен келіссөздер жүргізді. Бренд ұсынған ақпаратқа сәйкес, өнімдері Бейжіңдегі серіктес кеңседе де ұсыныла бастаған. Бұл — халықаралық нарыққа шығу жолындағы нақты қадамдардың бірі.
Сол жылы BAY Солтүстік Македониядағы сауда-экономикалық миссияға қатысып, 24–26 мамырда Бангкокта өткен THAIFEX – Anuga Asia көрмесі аясында әлеуетті серіктестермен кездесулер өткізді. Кездесулердің негізгі бағыты — бренд өнімдерін таныстыру және Оңтүстік-Шығыс Азия нарығына шығу мүмкіндіктерін қарастыру.
Халықаралық көрмеге қатысу мен сол нарықта тұрақты сатылым қалыптастыру — екі бөлек кезең. Алғашқысы жаңа аудиториямен танысуға және серіктес табуға көмектессе, кейінгісі өнім сапасын, жеткізу мүмкіндігін және тұтынушы сұранысын тұрақты қамтамасыз етуді талап етеді. BAY-дің қазіргі жұмысы осы бағыттарды қатар дамытуға ұмтылатынын көрсетеді.
BAY өнімдерін қайдан табуға болады?
Бренд ұсынған мәліметке сәйкес, Қазақстанда BAY өнімдері Астана, Алматы, Орал және Атырау қалаларында қолжетімді. Шетелде өнімдерді таныстыру орындары ретінде Германияның Берлин қаласындағы «Этноюрт» мейрамханасы, АҚШ-тың Чикаго қаласындағы «Тары» мейрамханасы, Бейжіңдегі серіктес кеңсе және Солтүстік Македониядағы шоурум аталады.
Брендтің өнімдерін халықаралық аудиторияға ұсыну үшін мұндай серіктестік орындардың маңызы бар. Дегенмен шетелдік нарықта орнығу үшін өнімді таныстырумен қатар, сатып алушыларға тұрақты қолжетімділік жасау да қажет. Сондықтан сату арналары мен серіктестік желісін дамыту BAY үшін алдағы маңызды бағыттардың бірі болып қала береді.
Ұлттық нақыш — бүгінгі стильдің бір бөлігі
BAY-дің негізгі идеясы — қазақы мәдени белгілерді заманауи киіммен үйлестіріп, ұлттық нақышты күнделікті өмірге жақындату. Этно-бомбердегі өрнек, футболкадағы шаңырақ бейнесі немесе ұлттық элементтері бар белдемше осы бағыттың әртүрлі көрінісін ұсынады.
Брендтің негізін қалаушы Бану Гайдар — дизайнер әрі кәсіпкер. Ол сондай-ақ «ERKESYLKYM» қалыңдық салондары желісінің және Banu Gaidar Academy жобасының негізін қалаған. Оның сән саласындағы тәжірибесі BAY-дің қалыптасуына және ұлттық нақыштағы өнімдерді дамытуына негіз болды.
Қазақстандық брендтің халықаралық деңгейде танылуы бір ғана көрсетіліммен немесе көрмеге қатысумен өлшенбейді. Оның ұзақ мерзімді нәтижесі өнім сапасына, тұтынушы сеніміне, тұрақты сатылымға және нарықтағы өзіндік орнын қалыптастыруға байланысты.
Жүсіп Айгүл Мұратқызы
