фото: gov.kz
Қазақстан мен Ресейдің бірлескен ғарыш жобасы соңғы уақытта ақпараттық кеңістікте жиі талқыланып жүр. Алайда ресейлік бұқаралық ақпарат құралдарында бұл жоба көбіне тек «Союз-5» атауымен ғана аталып, оның Қазақстан үшін маңызы мен ұлттық атауы назардан тыс қалып жатады. Шын мәнінде, бұл жоба Қазақстанда «Сұңқар» деген атаумен белгілі.
«Сұңқар» – Қазақстанның ғарыш саласындағы дербес қатысуын айқындайтын символикалық атау. Ол елдің тек серіктес емес, толыққанды қатысушы екенін көрсетеді. Жоба Бәйтерек кешені аясында жүзеге асырылып жатыр. Бұл кешен Байқоңыр ғарыш айлағы аумағында орналасқан және Қазақстан мен Ресей арасындағы стратегиялық әріптестіктің маңызды элементі саналады.
Бұл жобаға қатысты нақты күн де аталды. Кондин ауданы әкімшілігі таратқан мәліметке сәйкес, 2026 жылғы 27 наурыз күні жергілікті уақыт бойынша шамамен сағат 16:00-де Роскосмос Байқоңыр ғарыш айлағынен «Сұңқар» зымыранының алғашқы ұшырылымын жоспарлап отыр. Қосалқы күн ретінде 28 наурыз белгіленген.
Мәліметте сондай-ақ зымыранның бөлінетін бөліктері Кондин ауданы аумағында құлауы мүмкін екені айтылған. Атап айтқанда, Үлкен және Кіші Леушинка, Самсур, Қара, Кума өзендері маңы және Свердлов облысымен шекаралас аумақтар көрсетілген. Осыған байланысты жергілікті тұрғындарға орманға, жолдарға және аңшылық-балықшылық орындарға баруды уақытша шектеу туралы ескерту жасалған.
27 қаңтарда «Роскосмос» бас директорының зымыран жобалары жөніндегі орынбасары Дмитрий Баранов зымыранның алғашқы ұшырылымы ағымдағы жылдың наурыз айының соңына жоспарланғанын мәлімдеген.
2025 жылғы 26 желтоқсанда «Роскосмос» 2025 жылдың соңына дейін жоспарланған алғашқы ұшырылымның Қазақстан тарапының бастамасымен кейінге шегерілгенін хабарлаған.
«Біз серіктестермен бірге борттық жүйелер мен жерүсті жабдықтарын қосымша тексеру туралы шешім қабылдадық. Бұл статистика жинау және ұшырылымның сенімділігі мен қауіпсіздігіне қосымша көз жеткізу үшін қажет», – деген еді Баранов.
Корпорацияның баспасөз қызметі «Бәйтерек» жобасының жоспарлы түрде жүзеге асырылып жатқанын және соңғы кезеңде тұрғанын атап өтті.
«Сұңқар» – Қазақстанның ғарыш саласындағы дербес қатысуын айқындайтын атау. Жоба Бәйтерек кешені аясында жүзеге асырылып жатыр. Бұл кешен Қазақстан мен Ресей арасындағы стратегиялық әріптестіктің маңызды бөлігі саналады.
Ресейлік тарап жобаны «Союз-5» деп атауды жалғастырып келеді, себебі зымыранның техникалық әзірлеушісі – РКК Энергия. Дегенмен, Қазақстан үшін бұл тек техникалық жоба емес, ұлттық мүдде мен технологиялық тәуелсіздікке бағытталған бастама. Сондықтан «Сұңқар» атауының қолданылуы – саяси әрі символикалық тұрғыдан маңызды.
Қазіргі таңда «Бәйтерек» жобасы аяқталуға жақын. Кешен бұрын «Зенит» зымырандары пайдаланылған алаң негізінде жаңғыртылуда. Болашақта осы жерден «Сұңқар» («Союз-5») зымырандарын тұрақты түрде ұшыру жоспарланып отыр. Зымыран екі сатылы болып, орбитаға 17 тоннаға дейін жүк шығара алады.
