Фото: Bernadett Szabo / Reuters
АҚШ президенті Дональд Трамптың әкімшілігі Венгрияның бұрынғы премьер-министрі Виктор Орбанға БҰҰ Бас хатшысы қызметіне кандидат болу мүмкіндігін қарастыруды ұсынған. The Wall Street Journal басылымының мәліметінше, бұл бастамаға Ресей мен Қытай да оң көзқарас танытқан, деп хабарлайды “Адырна”.
Басылым дереккөздерінің хабарлауынша, Вашингтон Орбанның ықтимал кандидатурасын Мәскеу және Бейжің өкілдерімен талқылаған. Егер ұсыныс жүзеге асса, Орбан үш ірі державаның қолдауына ие ортақ кандидат болуы мүмкін. Дегенмен оның кандидатурасын ұсыну жөнінде түпкілікті шешім әлі қабылданған жоқ.
АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі Орбанның кандидатурасы алғаш қарағанда күтпеген шешім болып көрінуі мүмкін екенін айтқан. Алайда оның пікірінше, АҚШ, Ресей және Қытайдың қолдауы үміткердің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде қажетті дауыстарды жинауына мүмкіндік беруі ықтимал.
Америкалық шенеуніктің бағалауынша, кеңестің 15 мүшесінің сегізі Орбанды қолдауы мүмкін. Ал он мүшенің дауысын жинау да ықтимал сценарий ретінде қарастырылып отыр.
Сонымен бірге Ұлыбритания мен Францияның ұстанымы шешуші рөл атқаруы мүмкін. Бұл екі мемлекет Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелері ретінде вето қою құқығына ие. Олар Орбанның кандидатурасына қарсы шықса, оның сайлануына кедергі туындауы мүмкін.
The Wall Street Journal басылымы Орбанның кандидатурасын Трамптың MAGA қозғалысындағы консервативтік күштер үшін қолайлы нұсқа ретінде бағалаған.
Басылым мұндай таңдаудың себептері ретінде Орбанның жаппай көші-қонға және либералдық үкіметтік емес ұйымдарға қарсы ұстанымын, сондай-ақ Еуропалық одақпен жиі келіспеушіліктерін атаған.
Сонымен қатар Орбан Қытаймен тығыз экономикалық және саяси байланыстарын сақтай отырып, өзін Батыс өркениетінің қорғаушысы ретінде көрсетіп келеді.
2026 жылғы сәуірде Венгрияда өткен сайлау кезінде Дональд Трамп Орбанды қолдаған. АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс те оның сайлауалды науқанына қатысқан. Басылыммен сөйлескен дереккөздің мәліметінше, Орбан БҰҰ Бас хатшысы лауазымына үміткер болуға шешім қабылдаса, Трамп пен Вэнс оны қайта қолдауы мүмкін.
Газеттің мәліметінше, америкалық шенеуніктер алдымен Орбанмен байланысып, оның бұл қызметке қызығушылығын анықтаған. Венгриялық саясаткер ұсынысты оң қабылдағанымен, сайлауға қатысу жөнінде бірден шешім қабылдамаған.
Ол жеңіске жетуге нақты мүмкіндігі бар екеніне көз жеткізбейінше, кандидатурасын ұсынуға асықпайтыны хабарланған.
Басылымның жазуынша, Орбанның есімі АҚШ, Ресей және Қытай өкілдері арасындағы ықтимал кандидаттар жөніндегі талқылауларда бірнеше рет аталған. Алайда оның халықаралық ұйымдар мен дипломатия саласында тәжірибесі бар өзге үміткерлермен бәсекелестігі де ескерілуі мүмкін.
Орбанның кандидатурасын жақтаушылар оның саяси табандылығын артықшылық ретінде қарастырса, сыншылар үшін оның Еуропалық одақпен қайшылықтары мен саяси ұстанымдары маңызды фактор болуы ықтимал.
БҰҰ Бас хатшысы лауазымына ықтимал үміткерлердің қатарында Біріккен Араб Әмірліктерінің дипломаты Лана Заки Нусейбе де бар. Ол өткен аптада осы қызметке таласатынын жариялаған.
The Wall Street Journal оның кандидатурасына БАӘ-нің Судандағы азаматтық соғысқа қатысатын қарулы топтарды қолдағаны туралы айыптаулар кері әсер етуі мүмкін екенін жазған. Сонымен бірге басылым Нусейбені білікті әрі қолдауы артып келе жатқан дипломат ретінде сипаттаған.
БҰҰ-ның қазіргі Бас хатшысы Антониу Гутерриштің өкілеттік мерзімі 2026 жылғы 31 желтоқсанда аяқталады. Сондықтан жаңа бас хатшыны таңдау үдерісінде халықаралық қолдау, Қауіпсіздік Кеңесінің ұстанымы және үміткерлердің дипломатиялық тәжірибесі маңызды рөл атқарады.
Әзірге Виктор Орбанның ресми түрде кандидатурасын ұсынатыны расталған жоқ. Оның бұл қызметке қатысу-қатыспауы және ықтимал үміткерлердің қайсысы басымдыққа ие болатыны алдағы саяси келіссөздерге байланысты болмақ.
