تاريح
17.10.2021
تاريح
ماگيا سلوۆا ۆ تيۋركسكيح ەتنونيماح «كۋمان» ي «كىپچاك»
                                                   «ۆ ينۆەنتارە پوگرەبەني ۆوپلوششەنى فيلوسوفسكيە پرەدستاۆلەنيا درەۆنيح»                                                                                  (و.سۋلەيمەنوۆ. از ي يا) سلوۆووبرازوۆانيە ۆ درەۆنەتيۋركسكوم يازىكە ستول وريگينالنو، پارادوكسالنو، چتو سرازۋ ۆىياۆلياەت يسكۋسستۆەننۋيۋ ەتيمولوگيۋ، ۆ چاستنوستي ەتنونيموۆ «كۋمان» (ەتو سلوۆو ۆ ەۆروپە بولەە يزۆەستنو، چەم كىپچاك) ي «كىپچاك». ناپريمەر، چتو،..
14.10.2021
تاريح
ساقتار ماكەدونسكي اسكەرىن قالاي جەڭدى؟
الەكساندار ماكەدونسكي – ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ءىرى يمپەريا قۇرعان ەجەلگى قولباسشىلاردىڭ بىرەگەيى. تاريحتا ونى ەشقاشان جەڭىلگەن ەمەس دەگەن پايىم قالىپتاسقان. الايدا، ماكەدونسكيدىڭ مانسابىندا دا اقتاڭداقتار جەتكىلىكتى. ونىڭ بىرنەشە رەت تاس-تالقان بولىپ جەڭىلگەن كەزدەرى بار. ءبىز وسى جولى ونىڭ سول جەڭىلىستەرىنىڭ ءبىرىن اڭگىمە ەتپەكپىز. ب.د.د. 344 جىلى 22 جاسار قولباسشى كىشى ازياعا جورىققا اتتانادى.بۇل كەزدە ول ماكەدونيا مەن گرەكيانىڭ پاتشاسى بولىپ..
08.10.2021
تاريح
اجالدىڭ ارتى قايسى، الدىندا نە؟
(سماعۇل ەلۋباەۆتىڭ «اجالعا قارسى امال» اڭگىمەسى نەگىزىندە جازىلدى)   ادامدى اڭدىپ اجال ءجۇر. ءدال وسىلاي باستالاتىن سماعۇل ەلۋباەۆتىڭ «اجالعا قارسى امال» شىعارماسى مەنىڭ كوڭىلىمە ءبىر تەرەڭ وي ۇيالاتتى. ولىمنەن كەيىنگى ماڭگىلىك ءومىر شىنىمەن بار ما ەكەن؟ پەندە باقيلىق عۇمىردى كەشۋگە لايىق بولۋ ءۇشىن بۇ دۇنيەنىڭ سىناعىنا كەلە مە ? دىنسىزدەر اجال جايىندا نە ويلايدى؟ وسى سەكىلدى الۋان ءتۇرلى سۇراقتار اقىل-ەسىمدى تۇگەل تورلاپ الدى.   كەي ادام اجالدى..
06.10.2021
تاريح
قازاقتىڭ ۋتوپياسى مەن اسان قايعى
اسان قايعى – قازاقتىڭ جىراۋى، كورنەكى تۇلعا جانە قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋىنىڭ نەگىزگى رۋحاني كونتسەپتسياسىنا اينالعان “جەرۇيىق” ءىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى. نەگىزىندە، اسان قايعى قازاقتىڭ ءبىرىنشى فيلوسوفى عانا بولىپ قويماي، سونداي-اق جەردى پايدالانۋدى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى كوپتەگەن ۇسىنىس جاساعان گەوگراف پەن توپوگراف تا بولعان. ول ءوز زامانىنىڭ ءبىراز ماسەلەسىن شەشۋدى قولعا الىپ، ءوز فيلوسوفيسىنىڭ ورىنداۋشىسى بولدى دەسەك تە قاتەلەسپەيمىز. اسان قايعى ..
05.10.2021
تاريح
ءال-كيندي – كوپ قىرلى عالىم، فيلوسوف
اقيقاتتى ەشكىمدى كەمسىتۋگە بولمايدى، كەرىسىنشە، اقيقات ءبارىن قىزىقتىرادى ءال – كيندي ءال-كيندي (800 - 879 ج.ج.) - "اراب فيلوسوفى"اتانعاە العاشقى ءىرى ءارابتىلدى فيلوسوف. ول مەتافيزيكا، ەتيكا، لوگيكا، پسيحولوگيا، مەديتسينا، فارماكولوگيا، ماتەماتيكا، استرونوميا، استرولوگيا جانە وپتيكاعا دەيىنگى جۇزدەگەن تۇپنۇسقا تراكتاتتار جازدى، سونىمەن قاتار رۋحتار، قىلىشتار، زەرگەرلىك بۇيىمدار، سياقتى شىنايى پراكتيكالىق تاقىرىپتارعا قاتىستى. سونىمەن قاتار عىل..
03.10.2021
تاريح
ءابۋ رايحان ءال-بيرۋني – ۇلى عالىم، فيلوسوف
ەگەر جەر دوڭگەلەك جانە اينالمالى بولماسا، كۇن مەن ءتۇن اۋىسپاستان بىردەي ۇزىندىقتا بولار ەدى. ءابۋ رايحان ءال-بيرۋني حورەزمدىك ماتەماتيك، فيلوسوف، تاريحشى جانە استرونوم ءال-بيرۋني يسلامدىق عىلىمي كوكجيەكتىڭ ەڭ ۇلكەن جانە ەڭ جارىق جۇلدىزى. جاس كەزىندە ول جەرگىلىكتى بيلەۋشىنىڭ كەڭەسشىسى بولىپ سامانيدتەر تۇسىندا بۇحارادا جۇمىس ىستەدى. 1017 جىلدان باستاپ، ماحمۋد گازنەۆي سۇلتان حورەزمدى جاۋلاپ العاننان كەيىن، ول باسقا تۇتقىن عالىمدارمەن بىرگە گازناع..
03.10.2021
تاريح
كەمبريدجدىك عالىم: "ورتالىق ازيا تاريحىن قايتا قارايتىن كەز كەلدى"
قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ باسقا ەلدەرى ازيا مەن ۇلى جىبەك جولىنىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان. الايدا بۇل مەملەكەتتەردىڭ ەۋرازيا تاريحىنداعى ءرولىن تاريحشىلار جۇيەلى تۇردە ەلەمەي وتىر. كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىسى پرادجاكتي كالرا عالىمداردى عاسىرلار بويى ەۋرازياداعى وقيعالارعا ىقپال ەتكەن حالىقتارعا باسقاشا قاراۋعا شاقىرادى. "ورتالىق ازيانىڭ جازباشا تاريحىن نەگىزىنەن وتىرىقشى حالىقتار (قىتايلار، ەجەلگى گرەكتەر، پارسىلار مەن ورىستار) جازد..
تاعى جۇكتەۋ