الەمدەگى جاعدايلارعا قاتىستى ءار ادامنىڭ جەكە كوزقاراسى بار. ءبىرى بەيتاراپ قالادى، ءبىرى قانداي دا ءبىر تاراپتى قولداپ، قىزۋ پىكىرتالاسقا كىرىپ كەتەدى. قازىرگى تاياۋ شىعىستا بولىپ جاتقان قاقتىعىستارعا قاتىستى دا ءدال سولاي. يراندى قولدايتىندار بار، اقش پەن ءيزرايلدى قولدايتىندار بار. بۇل ماسەلەگە ءدىن تۇرعىسىنان قارايتىن جاندار بار. بۇل مايداندى ەكونوميكا بويىنشا سارالايتىندار بار دەگەندەي. كەي جاندار ماسشتابتى دەڭگەيدە، گەوساياسي ويىننىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە تۇسىنىك بەرۋگە تىرىسادى.
وسىلاي بولۋى ءتيىس تە. وي ەركىندىگى مەن پليۋراليزم بولعانى جاقسى.
بىراق، مەملەكەتتەردىڭ مۇددەسى دەگەندى دە ۇمىتپاعان ءجون. تاياۋ شىعىستاعى پروتسەسستەردە ءار ەل ءوز مۇددەسىن قورعاۋعا تىرىسىپ جاتىر. قارۋمەن، ديپلوماتيامەن، بوپسامەن. مەملەكەتتىك مۇددەنى قانداي جولمەن قورعاۋ ماڭىزدى ەمەس، ماڭىزدىسى قورعاپ شىعۋ.
ءبىزدىڭ دە ءوز مەملەكەتتىك مۇددەمىز بار. كەي ادامدار كۇنى كەشە يزرايل پرەزيدەنتىنىڭ بىزگە جاساعان ساپارى مەن «يبراھيم كەلىسىمدەرىنە» قوسىلۋىمىزدى سىناپ، «ونىڭ بىزگە نە كەرەگى بار، يزرايلمەن قاتىناستى ءۇزۋ كەرەك» دەگەندەي جازۋدا. بىراق مەملەكەتتىك مۇددە جەكە پىكىرلەر مەن قىزبا ەموتسيا اياسىندا تۇزىلمەيدى. ول ەسەپكە نەگىزدەلەدى.
يزرايلمەن بىزدە بايلانىس ورناعان. ساۋدا قاتىناسى دا جاقسى. ءبىز ولارعا مۇناي ساتامىز. مۇنايدىڭ كوبىن بىزدەن جانە ازەربايجاننان الادى. ءتۇستى مەتالدار جەتكىزەمىز. ولاردان جوعارى تەحنولوگيا، اۋىل شارۋاشىلىق قۇرالدارىن الۋدامىز. مەديتسينا اياسىنداعى بايلانىستار دامۋدا. سۋ تاپشىلىعىن رەتتەۋدە الەمدە ءيزرايلدىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن پايدالانىپ جاتقاندار بار.
بىزگە دە سولاي ەتۋگە بولادى. قورعانىس سالاسىنداعى بايلانىستى ارتتىرۋعا دا بولادى. وسىنىڭ ءبارىن ىسىرىپ تاستاۋ بارىپ تۇرعان اقىماقتىق بولار ەدى.
ال «يبراھيم كەلىسىمدەرىنە» كەلەتىن بولساق، بۇل كەلىسىمگە ءبىرىنشى بولىپ اراب ەلدەرى قوسىلدى. كەلىسىمنىڭ ماقساتى يزرايل مەن اراب ەلدەرى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى قالىپقا كەلتىرۋ ەدى. كەيىن «اراب ەلدەرى» دەگەن ءسوزدىڭ ورنى الماسىپ، باسقا ەلدەر دە قوسىلا الاتىنى ايتىلدى. بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى جانە باحرەين العاش بولىپ يزرايلمەن رەسمي ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناتتى. ودان كەيىن سۋدان مەن ماروككو دا وسى كەلىسىمدەرگە قوسىلدى. ءسويتىپ بەسەۋى ساۋدا، تۋريزم جانە قاۋىپسىزدىك سالالارىندا ىنتىماقتاسۋعا كەلىستى.
ياعني، كەلىسىمنىڭ باستى ماقساتى - مەملەكەتتەر اراسىنداعى قايشىلىقتاردى ازايتۋ.
بىزدە يزرايلمەن قانداي دا ءبىر قايشىلىق ونسىز دا جوق. بۇل كەلىسىم ۇلكەن وزگەرىس اكەلە قويماس، بىراق جاڭا مۇمكىندىكتەر تەرەزەسىن اشادى. مىسالى، قورعانىس سالاسىنداعى بايلانىستى كۇشەيتۋگە بولادى. ماروككو وسى كەلىسىم اياسىندا يزرايلدەن قارۋ الۋدى ارتتىردى دەگەندەي.
بۇل بايلانىستار، كەلىسىمدەر ءبىزدىڭ تاياۋ شىعىستاعى ۇستانىم مەن كوزقاراستى وزگەرتە قويمايدى. ءبىز اراب الەمىمەن بايلانىستى كۇشەيتىپ جاتىرمىز. پالەستينا ماسەلەسىندە «ەكى ەل ءپرينتسيپىن» قولدايمىز. يزرايلمەن بايلانىستى جاقسارتۋدامىز. يرانمەن ەكونوميكالىق بايلانىس پەن لوگيستيكالىق جوبالار بار دەگەندەي. بۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك مۇددەگە ساي ارەكەتتەر.
