جاھاندىق ساراپتامالىق Investing.com پلاتفورماسىندا قازاقستانعا ارنالعان — «Trust Becomesthe New Capital as Kazakhstan Climbs 17 Places in GlobalInvestor Risk Rankings» ماقالاسى جارىق كوردى. ونىڭ اۆتورلارى قازاقستاننىڭ الەمدىك رەيتينگتەردەگى ورنىن نىعايتىپ، ينۆەستيتسيانى ارتتىرۋعا، ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرىپ، ىسكەرلىك كليماتتى جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرىپ جاتقانىنا جوعارى باعا بەرگەن.
تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىم، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار ساپاسى جانە تۇراقتىلىق — قازاقستاننىڭ ارتىقشىلىعى
تاقاۋدا عانا مەملەكەتتەر ينۆەستيتسيا تارتۋ ءۇشىن ارزان جۇمىس كۇشى، سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جانە تابيعي رەسۋرستارعا قولجەتىمدى ەتۋمەن باسەكەلەسەتىن. قازىرگى ءتارتىپ وزگەشە. بيزنەس پاندەميا، گەوساياسي داعدارىستار، سونداي-اق جاھاندىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ قايتا قۇرىلۋى, تەحنولوگيالىق باسەكەنىڭ كۇشەيۋىنەن كەيىن كەڭىرەك ويلانا باستادى. ەندى ينۆەستورلارعا كۇتىلەتىن پايدا عانا ەمەس، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ ساپاسى، ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ بولجامدىلىعى جانە ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىقتى ساقتاي الۋ الەۋەتى ماڭىزدى.
سەنىم جاڭا ەكونوميكالىق كاپيتالعا اينالدى. قارجى تارتۋ قۇنىنا، ءىرى جوبالاردىڭ ىسكە قوسىلۋ مەرزىمى، حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ جاڭا ءوندىرىس اشۋعا دايىندىعى جانە ينۆەستيتسيالىق تاۋەكەل دەڭگەيىنە اسەر ەتەتىنى دە وسىلار. الدىڭعى ساتىعا باسقارۋ ساپاسى، شەشىم قابىلداۋ شاپشاڭدىعى جانە مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ جۇيەلىلىگى شىعادى.
ماقالا اۆتورلارى مۇنداي تەندەنتسيا ورتالىق ازيا اۋماعىنان تىس جەرلەردە بايقالاتىنىن ايتىپ، ساۋد اراۆياسى، ءۇندىستان، ءباا مىسالعا كەلتىرگەن. تابيعي رەسۋرستارعا باي مەملەكەتتەر شيكىزاتتان شىعىپ، قايتا وڭدەۋ، لوگيستيكا جانە زاماناۋي ءوندىرىستى دامىتۋعا ۇمتىلىپ جاتىر.
قازاقستان دا زاماننىڭ جاڭا تالابىنا لايىق دەڭگەيدە باسەكەلەسە الاتىن ەلدەر قاتارىنا ەنگەن. جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا نەگىزگى كاپيتالعا تۇسكەن ينۆەستيتسيا كولەمى 9,6% ءوسىپ، $20 ملرد استى, ال جەكە ينۆەستيتسيا 21% كوبەيدى.
بۇعان قوسا قازاقستان Safest Countries for Investors 2026 حالىقارالىق رەيتينگىندە 17 ساتى جوعارىلاپ، (70-تەن 53-كە دەيىن) ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا ۇزدىك اتاندى.
ەلدىڭ الەۋەتىن حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى داجوعارى باعالاپ وتىر. حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى بيىل قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى 4,6% بولاتىنىن، ال دۇنيەجۇزىلىك بانك تۇراقتى ءوسىمنىڭ كەلەر جىلدارى دا ساقتالاتىنىن بولجايدى.
جاڭا بۋىن ەكونوميكاسى: ءارتاراپتاندىرۋ قازاقستان ءجىو وسۋىنە سەپ
Investing.com قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى ءارتاراپتانىپ جاتقانىن ايتادى. بۇرىن نەگىزگى درايۆەر تاۋ-كەن ءوندىرۋ سەكتورى بولسا، قازىر قوسىلعان قۇنى جوعارى ونىمدەر وندىرەتىن سالالار باستى ورىنعا شىعىپ جاتىر. بىلتىر ەلدىڭ ءجىو 6,5% ءوستى. نەگىزگى ۇلەس قايتا وڭدەۋ، قۇرىلىس، كولىك جانە ساۋدا سالالارىنىڭ ەنشىسىندە. بۇل تەندەنتسيا بيىل دا جالعاسىپ جاتىر. قاڭتار-ماۋسىم ارالىعىندا ەكونوميكا 4,1% ءوستى, ال قۇرىلىس سالاسى 15% ارتقان. وسىنداي جوعارى كورسەتكىشتەر كولىك، لوگيستيكا جانە قايتا وڭدەۋ سالاسىندا ساقتالدى.
ينۆەستيتسيا قۇرىلىمى دا وزگەرىپ جاتىر. قازىر كاپيتالدىڭ نەگىزگى كولەمى قايتا وڭدەۋ، قۇرىلىس، كولىك، اۋىل شارۋاشىلىعى، اقپارات جانە بايلانىس سالالارىنا باعىتتالادى. ينۆەستور ءۇشىن بۇل ماڭىزدى كورسەتكىش. ويتكەنى، ەكونوميكادا ءوسۋ كوزى كوپ بولعان سايىن، ونىڭ جاھاندىق شيكىزات قۇنىنا تاۋەلدىگى ازايادى، سول ارقىلى سىرتقى سىناقتارعا توزىمدىلىگى ارتادى. بۇگىندە شيكىزاتتىق ەمەس سالانى دامىتۋ – ەكونوميكالىق ساياسات ماسەلەسى عانا ەمەس، ەلدىڭ تۇراقتىلىعىنىڭ كورسەتكىشى.
ءدال وسىنداي ءارتاراپتانۋ عانا ۇزاق مەرزىمدى ءوسىم كەپىلى بولا الادى، قازاقستاننىڭ ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى.
ساننان ساپاعا: قازاقستان — ينۆەستيتسيا بويىنشا ءوڭىر كوشباسشىسى
Investing.com ساراپشىلارى قازاقستاننىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى ەڭ الدىمەن شيكىزاتتىق ەكونوميكا بولعانىن ايتادى. مۇناي، گاز، ۋران جانە مەتالدىڭ باي قورى ەلدى ءىرى تابيعي رەسۋرستاردى جەتكىزۋشىلەردىڭ ءبىرى رەتىندە تانىتىپ، ءوندىرۋ سەكتورىنا تۇراقتى ينۆەستيتسيانى قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان.
قازىر مەملەكەت كەلەسى قادامىن جاساپ، ينۆەستيتسيالىق مودەلىن كەڭەيتكەن.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن بار نازار ينۆەستيتسيا سانىنا ەمەس، ساپاسىنا قويىلا باستادى. قايتا وڭدەۋدى دامىتۋ، ءوندىرىستى جەرسىندىرۋ، زاماناۋي تەحنولوگيالار ەنگىزۋ جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعاراتىن كاسىپورىندار قۇرۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. ماسەلەن، ۆەتنام ەكسپورتتىق ءوندىرىس ارقىلى باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرىپ جاتسا، مالايزيا – وندىرىستىك بازانى دامىتۋعا، ال قازاقستان ءوزىنىڭ ءۇش ارتىقشىلىعىن العا قويىپ جاتىر.
ءبىرىنشى ارتىقشىلىق: ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ەكونوميكا, بۇل – ينۆەستورلارعا قارقىندى ءوسىپ كەلە جاتقان وڭىرلىك نارىققا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكىنشى ارتىقشىلىق – قىتاي، رەسەي، كاۆكاز جانە ەۋروپا اراسىنداعى ءتيىمدى گەوگرافيالىق ورنالاسۋ. وسى ارقىلى قازاقستان ەۋرازياداعى نەگىزگى كولىك-لوگيستيكالىق توراپتاردىڭ بىرىنە اينالىپ جاتىر.
ءۇشىنشى ارتىقشىلىق – جاھاندىق ەكونوميكانىڭ جوعارى بەلگىسىزدىك جاعدايىندا دا قازاقستان ساقتاپ وتىرعان ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق.
جۇزەگە اسىپ جاتقان جاڭا ينۆەستيتسيالىق ساياسات جەكەلەگەن جەڭىلدىكتەردەن ەمەس، تۇتاس كەشەندى قولداۋ تەتىكتەرىنەن كورىنىس تاۋىپ وتىر. ينۆەستيتسيالىق شتاب مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرەتىن جانە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جوياتىن بىرىڭعاي الاڭ رەتىندە قىزمەت اتقارادى.
ۇلتتىق تسيفرلىق ينۆەستيتسيالىق پلاتفورما جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندە سۇيەمەلدەيدى. ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمدەر ستراتەگيالىق ينۆەستورلارعا شارتتاردىڭ 25 جىلعا دەيىن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى. 2026 جىلدىڭ ورتاسىنادەيىن وسىنداي 57 كەلىسىم جاسالعان.
بۇل جۇيەنى ينۆەستورلار, كاسىپكەرلەر جانە جوعارى بىلىكتى ماماندارعا ارنالعان Altyn Visa باعدارلاماسى تولىقتىرادى. مۇنداي ۆيزا يەسى مەملەكەتتىك جانە قارجىلىق قىزمەتتەرگە ەل ازاماتتارىمەن تەڭ دەڭگەيدە قولجەتكىزە الادى، كۆوتاسىز جانە قوسىمشا رۇقساتسىز جۇمىس ىستەۋ قۇقىعىنا يە بولىپ، جەكە مۇلكىن كەدەندىك باجسىز اكەلۋگە مۇمكىندىك الادى، سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنە قول جەتكىزە الادى.
قازىر مەملەكەتتەر كاپيتال ءۇشىن عانا ەمەس، ءبىلىم، تەحنولوگيا جانە بىلىكتى ماماندار ءۇشىن دە باسەكەلەسەدى، قازاقستان دا بۇل باعىتتا جۇيەلى تۇردە دامىپ جاتىر. ينۆەستورلار تۇراقتىلىقتى، جاڭا وندىرىستىك مۇمكىندىكتەردى جانە ۇزاق مەرزىمدى الەۋەتتى كورىپ, باعامداپ وتىر.
رەيتينگتەر ۇندەسكەندە: ينۆەستورلار قازاقستانعا نەگە سەنەدى
قازاقستان ورتالىق ازياداعى ءىرى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋشى ەل مارتەبەسىن ساقتاپ وتىر. وڭىردەگى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ باسىم بولىگى بىزگە تيەسىلى.
تاۋەلسىز حالىقارالىق رەيتينگتەر ينۆەستورلار ءۇشىن باستى باعداردىڭ ءبىرى سانالادى. بۇلار ەلدىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىن باعامداپ، تاۋەكەل دەڭگەيى مەن ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستيتسيا شارتىن پىسىقتاۋعا كومەكتەسەدى.
مىنە، ءۇش بىردەي جەتەكشى جاھاندىق رەيتينگ اگەنتتىكتەرى قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق مارتەبەسىن ناقتىلادى.
Fitch Ratings – BBB, تۇراقتى بولجام.
ماقالا اۆتورلارىنىڭ پايىمىنشا، ءىرى اگەنتتىكتەر ۇقساس باعا بەرسە، ەل ەكونوميكاسى مەن مەملەكەتتىك قارجىنىڭ تۇراقتى كورسەتكىشىن ايعاقتايدى.
باسقا دا حالىقارالىق زەرتتەۋلەر وڭ ديناميكانى كورسەتىپ وتىر.
IMD World Competitiveness Ranking رەيتينگىسىندە قازاقستان بىلتىرعى كورسەتكىشىن 2023 جىلعى 37ورىننان 34 ورىنعا دەيىن جاقسارتتى. Global Peace Index 2025 بويىنشا ەلىمىز 61-ءنشى ورىننان 56 ورىنعا كوتەرىلدى. بۇل حالىقارالىق بيزنەس ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى تاۋەكەلدەردىڭ ازايعانىن اڭعارتادى.
Sustainable Development Report بويىنشا قازاقستان 169 ەلدىڭ ىشىندە 67 ورىنعا كوتەرىلدى. بۇل يندەكسەكونوميكالىق دامۋ، ءبىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ەكولوگيا، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار ساپاسى جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى سياقتى 123 كورسەتكىشتى قامتيدى. ول بويىنشا قازاقستان تءۇركييا، ءۇندىستان، يندونەزييا، مەكسيكا، ساۋداراۆيياسى جانە وڭتۇستىك افريكا سياقتى ءىرى دامۋشى ەكونوميكانى وزىپ وتىر.
اۆتورلار بۇل رەيتينگتەردىڭ ءوز الدىنا ماقسات ەمەستىگىن العا تارتتى. ولار ەلگە تاۋەلسىز باعا بەرۋگە كومەكتەسەدى، ينۆەستورلار ءۇشىن تاۋەكەلدەردى ازايتادى، كاپيتال تارتۋ قۇنىن تومەندەتىپ، حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ ەلدە جاڭا جوبالاردى ىسكە قوسۋعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى.
زاماناۋي الەمدىك ەكونوميكادا سەنىم دە جەكە رەسۋرسقا اينالىپ جاتىر. ول كاپيتالدىڭ قايتا كەتىپ جاتقانىنا جانە ەكونوميكانىڭ قالاي قارقىندى دامىپ جاتقانىنا ىقپال ەتەدى دەيدى Investing.com اۆتورلارى.
