ابايدىڭ ءسوزى – ماڭگىلىك ءسوز. ول سانانى وياتىپ، جۇرەكتى تازارتاتىن، رۋحتى كوتەرەتىن اسىل مۇرا.
ادىلەتتى قازاقستاندى دامىتۋ ابايدىڭ حالىققا قانشالىقتى قيىن ءارى اۋىر جولمەن جەتكەنى تۋرالى جادىمىزدى ساقتاۋدى بىلدىرەدى. تويلاي وتىرىپ، اباي مۇراسى بىزگە وزدىگىنەن جەتپەگەنىن، ونى ساقتاپ، ۇرپاققا جەتكىزۋ ءۇشىن قايىم مۇحامەدحانوۆ سياقتى تۇلعالاردىڭ شىنايى ازاماتتىق ءارى عىلىمي ەرلىگى قاجەت بولعانىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
بۇكىل تاعدىرىن ابايعا ارناعان قايىم مۇحامەدحانوۆ ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىننىڭ ەڭ قاتىگەز جىلدارىندا، ءوز باسىن قاتەرگە تىگە ءجۇرىپ، ول حاكىمنىڭ مۇراسىن قورعاپ، امان-ەسەن ساقتاپ قالدى. مۇحامەدحانوۆتىڭ تيتانيكالىق ەڭبەكتەرىنسىز ابايدى شىنايى ءتۇسىنۋ مۇلدەم مۇمكىن بولماس ەدى. سوندىقتان ابايدى ۇلىقتاۋ – قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ ۇلى ەرلىگىن مويىنداۋ جانە قۇرمەتتەۋ دەگەن ءسوز. قايىم مۇحامەدحانوۆ – بۇكىل عۇمىرىن ابايعا ارناعان عالىم!
اباي مەن شاكارىم، الاش ارىستارى جانە باسقا دا ءبىرتۋار تۇلعالاردىڭ مۇراسىن قايىم مۇحامەدحانوۆسىز قاراستىرۋ استە مۇمكىن ەمەس!
قايىم ايتقانداي:
«دانىشپان اباي – قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق-تاريحي بولمىسىنىڭ ناعىز سيمۆولى، شىنايى بەينەسى».
«ابايدى ءبىر اۋىزدان ماقتايمىز، ونىڭ ويىن تۇسىنگەندەي ماقتانامىز. بىراق ونىڭ وسيەتتەرىن ورىنداۋ ءۇشىن، ونىڭ دانا، تەرەڭ ادامدىق تاربيەلەرىن ۇستانۋ ءۇشىن ءبىز الاڭدامايمىز. بىراق ارقايسىمىز اباي وسيەتىن از بولسا دا ورىنداساق، اينالامىز قانشالىقتى كەمەل بولار ەدى!»
قايىمنىڭ اباي تۋرالى تاعى ءبىر ءسوزىن كەلتەرەيىك:
«ابايدى تانىپ بىلگەن، سونداي-اق، اباي ونەگەسىمەن سۋسىنداعان ادامعا، ء ومىردىڭ تاۋقىمەتىن جەڭىپ شىعۋ جەڭىلىرەك بولماق. وعان باسقاداي مورالدىق كودەكستىڭ قاجەتى شامالى. دەسەك تە، مۇنداي ادامدار كوبىرەك بولسا»
• 1940 جىلى قايىم مۇحامەدحانوۆ نەبارى 24 جاستا ەدى. جاس ءارى دارىندى اقىن جانە عالىم، پەداگوگ پەن دراماتۋرگ، ادەبيەت سىنشىسى سول كەزدىڭ وزىندە-اق ابايدىڭ العاشقى مەملەكەتتىك ادەبي-مەموريالدىق مۋزەيىن قۇرىپ، بۇل ءۇشىن قۇندى جادىگەرلەر مەن قولجازبالاردى جينادى. ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن، 1930-جىلداردىڭ سوڭىندا مۋزەيدى قۇرۋعا دايىندىق باستالعان ساتتەن باستاپ، ول اباي مۋزەيىنە ادال بولدى. 1940 جىلى ونى كسرو جازۋشىلار وداعىنا قابىلدادى. سول ۋاقىتقا دەيىن ول بىرنەشە جىل بويى م.اۋەزوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن عىلىمداعى جاڭا باعىت – اباي شاكىرتتەرىنىڭ اقىندىق مەكتەبىن زەرتتەپ جۇرگەن ەدى. 1940-جىلداردىڭ باسىندا ول اباي شاكىرتتەرى تۋرالى ماقالالار توپتاماسىن جاريالادى: العاش رەت ءوزى جيناعان دەرەكتەر نەگىزىندە ولاردىڭ تولىق ءومىرباياندارىن ۇسىندى، ەڭ باستىسى، ماتىنتانۋلىق عىلىمي تالداۋ ءادىسى ارقىلى ولاردىڭ بارلىق شىعارمالارىن تۇگەندەپ، قالپىنا كەلتىرىپ، ساقتاپ قالدى. بۇل – مادەنيەتتىڭ وراسان زور قاباتى!
• 1940 جىلى ابايدىڭ تۋعانىنا 95 جىل تولۋىنا ارنالعان سالتاناتتى مەرەكەلەر ءوتتى (ەسكە سالايىق، قايىم ابايدىڭ 100 جىلدىعىن وتكىزۋ ءۇشىن كۇرەسىپ، ونى ۇيىمداستىرىپ، وتكىزىپ، وسى تاريحي وقيعانىڭ جىلناماسىن قالدىردى).
• 1940 جىلى ول ابايعا ارناپ ەكى پوەما جازدى. وندا مىناداي جولدار بار:
«قالام السام قولىما، ولەڭ جازسام – الدىمدا اقىن اباي تەمىرقازىق». قايىم ابايدىڭ بارلىق شىعارمالارىن جاتقا ءبىلدى – اكەسى بالاسىنىڭ بويىنا كىتاپقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ءسىڭىردى. ول ابايدىڭ حالقىمىزدىڭ ەڭ قاستەرلى تۇلعاسى ەكەنىن ءبىلدى جانە جاستايىنان-اق اباي مۇراسىنىڭ قاۋىپ-قاتەرگە ۇشىراعانىن ءتۇسىندى. سوندىقتان سول كەزدە-اق: «الدىمدا اقىن اباي – تەمىرقازىق!» – دەپ مالىمدەدى. اكە مەن بالا – مادەنيەتتىڭ شىنايى ساقتاۋشىلارى ەدى. ولار 1923 جىلى ءستاليننىڭ قازاق مادەنيەتىن جويۋ تۋرالى نۇسقاۋ بەرگەنىن، ال بۇل ارەكەت اباي مۇراسىن جويۋدان باستالعانىن ءبىلدى. قايىمنىڭ 1940 جىلى جازعان اباي تۋرالى سوزدەرى بۇگىن دە حالىقتىڭ رۋحىن نىعايتادى. ءبىز قايىمنىڭ «الدىمدا اباي – تەمىرقازىق» اتتى ولەڭدەر جيناعىن 2025 جىلى جارىققا شىعاردىق.
اباي ءاردايىم عالىمنىڭ عىلىمي ءارى شىعارماشىلىق ءومىرىنىڭ وزەگىندە بولدى، ال اباي ارقىلى جانە اباي توڭىرەگىندە عالىم XV عاسىردان باستاپ بىرنەشە عاسىردىڭ تۇلعالارى مەن وقيعالارىن ءبىر ارناعا توعىستىردى.
«اباي-الاش» – قايىم جاساعان ءبىرتۇتاس عىلىمي تۇجىرىمداما عالىمنىڭ قاسىرەتتى جىلدارى ساقتاپ قالعان قۇندىلىقتارىن التىن كوپىرمەن جالعاپ، ءبىزدىڭ ماڭگىلىك رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى بىرىكتىردى.
وتكەن جانە كەلەر ۇرپاق الدىنداعى اسقاق جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى وعان اباي ءۇشىن كۇرەستە دەمەۋ بولدى. ول اقىننىڭ كانوندىق، تۇپنۇسقا ءسوزىن ساقتاپ قالىپ، اباي شىعارمالارىنىڭ بارلىق باسىلىمدارىنداعى جۇزدەگەن قاتەنى جانە كەڭەستىك تسەنزۋرانىڭ ادەيى ەنگىزگەن بۇرمالاۋلارىن تۇزەتتى. شىنايى ابايدى حالقىنا قايتارۋ ءۇشىن ابايدىڭ بارلىق ولەڭدەرى مەن پوەمالارىنا عىلىمي تۇسىنىكتەمەلەر جازىپ، ءاربىر ءسوزدىڭ تاريحى مەن ماعىناسىن ءتۇسىندىرۋ قاجەت بولدى. بۇل – تيتاندىق ەڭبەك!
م.اۋەزوۆتىڭ تاپسىرماسى ءارى جەتەكشىلىگىمەن عالىم عىلىمداعى جاڭا باعىت – اباي مەكتەبىن قالىپتاستىردى. ابايدىڭ شاكىرتتەرى – جاس اقىندار، كومپوزيتورلار، انشىلەر مەن جىرشىلار – ۇستازىنان گۋمانيستىك، دەموكراتيالىق يدەيالاردى قابىلدادى. اباي – پەداگوگ ءارى تالىمگەر رەتىندە ولاردى ەپوس پەن فولكلوردى باعالاۋعا، ەجەلگى داۋىردەن باستاۋ الاتىن تۋعان مادەنيەتتى تۇسىنۋگە، سونداي-اق باتىس، شىعىس جانە ورىس مادەنيەتىن قۇرمەتتەۋگە ۇيرەتتى. اباي شاكىرتتەرىنىڭ باي شىعارماشىلىعى مەن ولاردىڭ ءتۇرلى تىلدەردەن جاساعان اۋدارمالارى – ءبىزدىڭ رۋحاني مۇرامىزدىڭ اجىراماس قازىناسى. كەيبىر يدەولوگتار مەن جالعان عالىمدار سول كەزەڭدە ۇستەمدىك ەتكەن ماركسيزم-لەنينيزم مەكتەبىنە باس ۇرىپ، اباي مەكتەبى ۇعىمىنىڭ ءوزىن تۇبىرىمەن جويۋعا دايىن بولدى. ومىرىنە قاۋىپ ءتونىپ، 25 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىنا كەسىلگەنىنە قاراماستان، قايىم اباي مەكتەبىنەن باس تارتپادى. ول ۇستازى ءارى سەرىگى م.اۋەزوۆكە وپاسىزدىق جاسامادى، ابايدى ساقتاي وتىرىپ، ءىس جۇزىندە حالقىمىزدى ساقتاپ قالدى. «اباي مەكتەبى بار. جالا جاپقاننان گورى ولگەن ارتىق. ادام ءبىر-اق رەت ولەدى. الاشورداشىلارداي ادامدار قازا تاپقاندا، مەنىڭ ءولىمىم نە تۇرادى؟!» – دەگەن ەدى ول ازاپتاۋلار كەزىندە.
ول ءوزىن اكەسىنىڭ ار-ۇجدانىنىڭ ولشەمىمەن ولشەدى. بارلىعى تۋعان شاڭىراقتان باستالادى. مۇحامەدحان سەيىتقۇلوۆ (1870–1937) – حالقىنا مادەني قۇندىلىقتار توڭىرەگىندە ۇيىتقى بولعان اسىل تەكتى، جوعارى ءبىلىمدى ادام ەدى. ءىرى باي رەتىندە ول مال شارۋاشىلىعىمەن كەڭ كولەمدە اينالىسىپ، ساۋدا جۇرگىزدى، كوپ ساياحاتتاپ، ءار جەردەن كىتاپتار مەن جۋرنالدار اكەلىپ وتىردى. ونىڭ سەمەي قالاسىنداعى ەڭ باي كىتاپحاناسى كوپتەگەن ادامداردى تارتاتىن. ءۇي يەسىنىڭ، مادەنيەت جاناشىرىنىڭ، الاشتىڭ مەتسەناتىنىڭ قايراتكەرلىك تۇلعاسى ونىڭ ۇيىنە تالاي جاندى جينايتىن. ءار كەزەڭدە بۇل ۇيدە اباي مەن شاكارىم، ابايدىڭ شاكىرتتەرى، الاش قايراتكەرلەرى، تەاتر ونەرىنىڭ وكىلدەرى بولدى.
ال م.اۋەزوۆ پەسالارىنىڭ العاشقى رەپەتيتسيالارى ءدال قايىمنىڭ اكەسىنىڭ ۇيىندە ءوتىپ، قازاق تەاترىنىڭ باستاۋى سوندا قالاندى. قايىم اكەسىنىڭ دوستارىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداپ، ولاردىڭ بارلىعى تۋرالى ەستەلىكتەردى ساقتاپ قالدى. ولار – اتىلعان ۇلت زيالىلارى، حالقىمىزدىڭ تاريحى ەدى. ول جۇزدەگەن ادامنىڭ ەسىمى مەن ءومىربايانىن، تىيىم سالىنعان شىعارمالارىن، قۇجاتتارى مەن فوتوسۋرەتتەرىن قالپىنا كەلتىرىپ، ساقتاپ، سولارعا تۇسىنىكتەمە بەردى. مۇنىڭ ءبارىن بارىنە تىيىم سالىنعان زاماندا اتقاردى.
بالا كەزىندە ول ءۇي كىتاپحاناسىنان ابايدىڭ تۇڭعىش ولەڭدەر جيناعىن كورىپ، مۇقاباسىنداعى: «سانكت-پەتەربۋرگ، 1909. «ۆوستوچنايا ەلەكتروپەچاتنيا يلياسا بوراگانسكوگو» دەگەن جازۋدى ەسىندە ساقتاپ قالدى. كەيىن جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بويى تاباندى ىزدەنىس جۇرگىزىپ، بىرنەشە تۇركى حالقىنا شىعىستانۋشى ءارى پروفەسسور يلياس بوراگانسكيدىڭ ۇمىت بولعان ەسىمىن قايتا تانىتتى. ءدال ونىڭ باسپاحاناسىندا ابايدىڭ العاشقى كىتابى جارىق كورگەن ەدى. بۇل ءۇشىن تۇركى حالىقتارى عالىمعا ريزاشىلىق بىلدىرەدى، ال جۋىردا باشقۇرت عالىمدارى قايىم اشقان بوراگانسكيدىڭ ەسىمى ارقىلى ءوز تاريحىنىڭ جاڭا دەرەكتەرىن انىقتادى.
ابايعا قاتىستىنىڭ ءبارى قايىم ءۇشىن قاسيەتتى بولدى. ءبىر عانا باياندامادا ونىڭ بارلىعىن ايتىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. تاڭعالارلىعى – ءبىر ادامنىڭ ابايتانۋ عىلىمى ءومىر سۇرە المايتىن وتىزدان استام ستراتەگيالىق باعىت پەن جاڭا سالانى اشىپ، ساقتاپ، دامىتقانى! اباي مۋزەيى، اباي ءماتىنتانۋى، اباي مەكتەبى، يلياس بوراگانسكي، اۋەزوۆتىڭ اباي تۋرالى رومانىن جازۋ كەزىندەگى عىلىمي كەڭەسشىلىك قىزمەتى، «اباي» جۋرنالىنىڭ قايتا جاندانۋى، «اباي» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋ، ابايدىڭ العاشقى ەسكەرتكىشى مەن ونىڭ قابىرىن كوركەيتۋ ءۇشىن جيىرما جىلدان استام كۇرەسى، ابايعا قاتىستى دەرەكتانۋعا قوسقان باعا جەتپەس ۇلەسى – ول ابايعا قاتىستى ماڭىزدى قۇجاتتار مەن فوتوسۋرەتتەردى العاش تاۋىپ، ساقتاپ، عىلىمي تۇسىنىكتەمە بەردى. ونىڭ اباي ەسىمىنىڭ الدىنداعى ءاربىر ەڭبەگى جەكە كىتاپ جازۋعا لايىق.
ول ابايدىڭ بارلىق ۇرپاعىن تاۋىپ، ولاردىڭ ءومىربايانى مەن ءومىر جولىن العاش رەت قۇجات جۇزىندە تىركەدى. ول اباي ۇرپاقتارىنا قامقورلىق تانىتتى.
قايىمدى اباي ءۇشىن سوتتادى. بىرنەشە جىل بويى تۇرمەلەر مەن لاگەرلەردەگى تاندىك ءارى رۋحاني ازاپقا كىم شىداي الار ەدى؟ اباي ىسىنە دەگەن ادالدىعى مەن جوعارى ادىلدىككە دەگەن سەنىمى ونىڭ رۋحىن سىندىرمادى.
ال ول تۇرمەلەرى مەن قارلاگ لاگەرلەرىندە بولعان كەزدە، اباي ءۇشىن كۇرەستە ونىڭ ورنىن ەشكىم باسا المادى. بارلىعى توقتاپ قالدى. وسى ۋاقىت ىشىندە اباي مۋزەيىنە بىردە-ءبىر جاڭا جادىگەر نەمەسە قۇجات تۇسپەدى. ەشكىم ابايدىڭ قابىرى مەن ەسكەرتكىشى تۋرالى ماسەلە كوتەرمەدى جانە ت.ب. قارلاگ-تان ورالعان سوڭ قايىم ءبىر جينالىسقا قاتىستى. ول كەزدە بيلىك شىعارماشىلىق ادامدارىنىڭ تۇرمىستىق مۇقتاجدارىن بىلگىسى كەلگەن ەدى. ول ءسوز الىپ، تاعى دا ابايدىڭ ەسكەرتكىشى، ونىڭ جانە تۋىستارىنىڭ قاراۋسىز قالعان قابىرلەرىن كوركەيتۋ، اباي مۇراسىن ساقتاۋ تۋرالى جانايقايىن ايتتى. ء«بىز قاراپايىم قازاقتارمىز، ءوز ماسەلەلەرىمىزدى قالاي دا شەشەرمىز. بىراق بىزدە اباي بىرەۋ عانا، ەكىنشى اباي بولمايدى»، – دەدى ول.
قارلاگ-تان ورالعاننان كەيىنگى العاشقى كەزدەسۋدە م.اۋەزوۆ قايىمنان ەندى نەمەن اينالىساتىنىن سۇرادى. قايىم نىق تۇردە: «مەن ابايمەن اينالىسۋدى جالعاستىرامىن!» – دەپ جاۋاپ بەردى.
مەن اباي ىسىنە مۇنداي ادالدىقتىڭ باسقا مىسالىن بىلمەيمىن! ول ابايدىڭ وسيەتتەرىن ورىنداپ، ونىڭ جولىمەن ءجۇردى. ءومىرىن ابايعا ارناۋ ارقىلى اقىن مۇراسىن ساقتاپ قانا قويماي، ونى بايىتتى. ەگەر قايىم بولماعاندا، مۇنى كىم جاسار ەدى جانە مۇلدە جۇزەگە اسار ما ەدى؟
مىنە، ءاليحان بوكەيحان جازعان ابايعا ارنالعان نەكرولوگ. ونى العاش تاۋىپ، عىلىمي تۇسىنىكتەمە بەرىپ، عىلىمي اينالىمعا ەنگىزگەن قايىم بولدى. سول سياقتى ءا.بوكەيحاننىڭ 1903 جىلعى اباي تۋرالى ماقالاسىن دا العاش عىلىمي اينالىمعا ەنگىزدى.
نەمەسە تاريحتاعى ماڭىزدى وقيعانى الايىق: ابايدىڭ قايتىس بولعانىنا 10 جىل تولۋىنا ارنالعان ەسكە الۋ كەشىن ءنازيپا قۇلجانوۆا ۇيىمداستىرعان. سول كەشتىڭ باعدارلاماسىن تاۋىپ، ساقتاپ قالعان قايىم ەدى. ول كەشتىڭ مازمۇنى مەن بارلىق قاتىسۋشىلارىنا جان-جاقتى سيپاتتاما بەردى. تەرەڭ زەرتتەۋ جۇرگىزە وتىرىپ، ول العاش رەت ءنازيپا قۇلجانوۆانىڭ ناقتى ءومىربايانىن، قىزمەتىن جانە ەڭبەگىن انىقتادى.
ال 1924 جىلى ابايدىڭ قايتىس بولعانىنا 20 جىل تولدى. سەگىز جاسار قايىم بۇل كەشكە اكەسىمەن بىرگە باردى. سول وقيعا دا، باسقا كوپتەگەن تاريحي ساتتەر سياقتى، عالىمنىڭ ارقاسىندا حالىق جادىندا ساقتالدى.
مىنە، بارشاعا بەلگىلى ابايدىڭ ۇلدارىمەن بىرگە تۇسكەن فوتوسۋرەتى. قايىم اباي مۋزەيى ءۇشىن جادىگەرلەر مەن قۇندىلىقتاردى جيناۋعا بار ىنتاسىمەن بەرىلدى. م.اۋەزوۆ باستاپقىدا بۇل سۋرەتتى بەرگىسى كەلمەگەنىمەن، قايىم ونى كوندىرە ءبىلدى. ونىڭ ۇستىنە، اۋەزوۆ بۇل فوتوسۋرەتتىڭ ساقتالۋ تاريحىن جانە ونىڭ ءوزىن ەشكىم قايىمداي شىنايى جازا المايتىنىن ءبىلدى. الماتىداعى اۋەزوۆتىڭ پاتەرىندە قايىم فوتوسۋرەتكە تولىق سيپاتتاما جاساپ، ونى وتكىزۋ تۋرالى اكتىلەردى راسىمدەدى. ول ءاربىر قۇجاتپەن جانە ءاربىر جادىگەرمەن ءدال وسىلاي جۇمىس ىستەيتىن.
بەلگىلى بولعانداي، قايىم عىلىمي ادىسپەن بۇرىن بەلگىسىز بولعان 31 ولەڭنىڭ ابايعا تيەسىلى ەكەنىن دالەلدەدى. بۇل – اقىن مۇراسىنىڭ وراسان زور قاباتى!
پروفەسسور كرۋك، بوستونداعى امەريكالىق ارىپتەسىم، وسىدان 32 جىل بۇرىن العاش رەت اباي تۋرالى ءبىلدى. ول مەنىڭ قاراپايىم اۋدارمامنان ابايدىڭ ولەڭدەرىن وقىدى، ولاردىڭ اراسىندا قايىم اشقان بۇرىن بەلگىسىز بولعان اباي ولەڭدەرى دە بار ەدى. كەيىن ول عالىمنىڭ قيىن تاعدىرى مەن ابايدىڭ بىزگە وزدىگىنەن كەلمەگەنىن، ول ءۇشىن ءاردايىم كۇرەسۋ قاجەت بولعانىن ءبىلدى. تەك وسى مالىمەتتەردىڭ ءوزى ارقىلى ول بۇل تۇلعالاردىڭ حالقىمىز ءۇشىن ءمانى مەن ءرولىن ءتۇسىندى. 2026 جىلعى 11 اقپاندا ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا وتكەن قايىمعا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا جولداعان بەينەۇندەۋىندە ول بىلاي دەدى:
«ەگەر ونىڭ ادال ءارى تەرەڭ عىلىمي ەڭبەگى بولماعاندا، ادامدار اباي تۋرالى نە بىلەر ەدى؟» ءارى قاراي: «ونىڭ اباي مۇراسىن شىنايى ءارى ادال پايىمداۋى بۇكىل ادامزات ءۇشىن مادەني قازىنانى ساقتاپ قالدى». «قايىم ستاليندىك قۋاتتى رەجيمگە قارسى تۇرۋعا باتىلى جەتكەن تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولدى. ول اباي شىعارماشىلىعىنىڭ ۇلى زەرتتەۋشىسى ەدى، مۇمكىن، سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلىسى». بۇل – اقيقات.
ءدال وسىدان 16 جىل بۇرىن، 2010 جىلعى 10 تامىزدا «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىندە مەنىڭ «پۋت دولوگ، نو ۋۆەرەن شاگ، دەلا نە موگۋت بىت ناپراسنى» دەگەن اباي ولەڭىنەن الىنعان دايەكسوزبەن اتالعان ماقالام جارىق كوردى. وندا اباي ادال ەڭبەك پەن يگى ىستەرگە دەگەن سەنىمىن بىلدىرگەن، ويتكەنى ولار ارقاشان ءىز قالدىرادى. بۇل مەتافورا ءومىرى اۋىر، بىراق ادىلەتتى جولمەن وتكەن، تىكەنەك پەن ادىلەتسىزدىككە تولى تاعدىرىن ابايعا ارناعان قايىم مۇحامەدحانوۆقا تولىقتاي قاتىستى.
اباي بۇگىندە بۇكىل الەمدى شارلاپ كەلەدى، ال ءبىز ەڭ الدىمەن ابايدىڭ وسيەتتەرىن لايىقتى ورىنداپ، حالقىمىز ءۇشىن ابايدى ساقتاپ قالعان تۇلعالاردىڭ ەسىمىن لايىقتى قۇرمەتتەپ، ولاردىڭ رۋحاني مۇراسىن ساقتاۋعا مىندەتتىمىز.
PS: شاعىن ماقالادا عالىمنىڭ اباي مۇراسىن ساقتاۋعا جانە ابايتانۋ سالاسىن قالىپتاستىرۋعا قوسقان وراسان زور ۇلەسىن ءتىزىپ شىعۋدىڭ ءوزى مۇمكىن ەمەس. ءبىز جۇزدەگەن مىڭ قۇجات پەن قولجازبانىڭ اراسىنان تەك جەكەلەگەن مىسالداردى عانا كەلتىرە الامىز.
