بۇگىن، 29 ءساۋىر – شىعىس تۇركىستانداعى ۇلت-ازاتتىق كۇرەستىڭ جەتەكشىسى، قازاق حالقىنىڭ بوستاندىعى ءۇشىن جانىن قيعان وسپان باتىر ءسىلامۇلى قازا تاپقان كۇن، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
ول 1899 جىلى التاي ايماعىنىڭ كوكتوعاي وڭىرىندە تۋعان. 12 جاسىندا قازاق سەركەلەرىنىڭ ءبىرى بوكە باتىردىڭ قاسىنا كەلگەن. كوزى تىرىسىندە باتىس تاراپىنان "قازاقتىڭ التىن اڭىزى" دەگەن اتاۋعا يە بولعان باتىر ورتا ءجۇزدىڭ كەرەي-مولقى اۋلەتىنەن شىققان.
1911 جىلى بوكە باتىردىڭ جاعىندا قىتايلار جانە ورىستارعا قارسى كۇرەس باستاعان وسپان باتىر بۇكىل التاي جەرىن جانە شىعىس تۇركىستاننىڭ قىتايلار جانە ورىستاردان ازات ەتىلۋىن ماقسات ەتىپ قويعان. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا قىتاي ۇكىمەتى تاراپىنان شىعىس تۇركىستان جەرىندەگى تۇركى حالىقتارىنا قارسى قىسىم كۇشەيگەنىمەن بىرگە تۇركى حالىقتارىنىڭ جاۋاپ ارەكەتتەرى دە كۇشەيە ءتۇسىپ، وسپان باتىردىڭ كوتەرىلۋىنە سەبەپ بولعان جاعداي قالىپتاسقان.
التايدى قىتايلاردان تازالاي باستاعان وسپان باتىر 1943 جىلى ماقساتىنا جەتكەندەي بولىپ كورىندى. 22 شىلدەدە بۇلعىندا جاسالعان جيىندا وسپان باتىر التاي قازاقتارىنىڭ حانى بولىپ جاريالاندى.
1945 جىلىنىڭ باسىندا شىعىس تۇركىستاندا بىرنەشە قالا سىرتىندا باقىلاۋ كوتەرىلىسشىلەردىڭ قولىنا ءتۇستى. جاعداي قىتايلار ءۇشىن بۇدان ارتىق توزگىسىز بولىپ جانە ودان دا قاۋىپتى جاعداي قالىپتاسپايىنشا قىتاي اسكەرلەرى ولكەدە قاتاڭ جانە جويقىن وپەراتسيالار وتكىزدى. تارباعاتاي جانە التايدان شىعارىلعان وسپان باتىر كۇرەستى وتىز مىڭ كىسىمەن باستاسا دا 1950 جىلداردىڭ باسىندا وسى سان شامامەن ءتورت مىڭ عانا بولدى. بۇل سانعا ايەلدەر جانە بالا-شاعا دا كىرەدى.
1951 جىلى قانامبالدا قورشالعان وسپان باتىر تۇتقىن بولدى، ۇرىمجىگە جونەلتىلدى. ول سول جىلدىڭ 29 ساۋىرىندە تۇرمەدە اتىلدى. باتىردىڭ ۇلكەن ۇلى شەرديمان اكەسىنىڭ سۇيەگىن 1953 جىلى 12 اقپاندا عانا الىپ، التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا اپارىپ مۇسىلمانشا جەرلەدى.
