عىلىم مەن جوعارى ءبىلىمدى دامىتۋ – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ايقىنداعان ستراتەگيالىق باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى. پرەزيدەنت تاپسىرمالارىندا ءبىلى بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ، عىلىمي الەۋەتتى نىعايتۋ، قولدانبالى زەرتتەۋلەردى دامىتۋعا جانە ولاردىڭ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىمەن بايلانىسىنا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. ەڭبەك نارىعى سۇرانىسىنا ساي مامان دايارلاۋ، يننوۆاتسيالار ەنگىزۋ جانە بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكا قالىپتاستىرۋ نەگىزگى مىندەتتەر قاتارىندا.
1–10 تامىز ارالىعىندا قازاقستاندا اباي كۇنىنە ارنالعان ونكۇندىك وتەدى. ۇلى اقىن ءارى ويشىلدىڭ اعارتۋ، عىلىم جانە ءوزىن-ءوزى جەتىلدىرۋ جونىندەگى يدەيالارى وزەكتىلىگىن ساقتاپ، ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق جاڭعىرۋى مەن تەحنولوگيالىق پروگرەسىنىڭ نەگىزى رەتىندە جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ دامۋىندا كورىنىس تابۋدا.
قازاقستاندا كادر دايارلاۋ، عىلىمي زەرتتەۋلەر، يننوۆاتسيالار جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى بىرىكتىرەتىن بىرىڭعاي ەكوجۇيە قالىپتاسىپ كەلەدى. شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىن تارتۋ، جاس عالىمداردى قولداۋ، عىلىمدى تسيفرلاندىرۋ جانە كوممەرتسيالاندىرۋ باسىم باعىتتار رەتىندە ايقىندالعان.
جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار ساپالى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ، عىلىمعا ينۆەستيتسيا تارتۋ، وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن نىعايتۋ مەن ءبىلىم ەكونوميكاسىنىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن ماماندار دايارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى نەگىزگى وزگەرىستەر تۋرالى PrimeMinister.kz. رەداكتسياسىنىڭ شولۋ ماتەريالىنان وقي الاسىزدار.
عىلىم – ەل دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق رەسۋرسى
جاھاندىق تەحنولوگيالىق باسەكە اياسىندا عىلىمي زەرتتەۋلەر تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋ، ونەركاسىپتى جاڭارتۋ جانە بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە بولادى. قازاقستان زاڭنامالىق تەتىكتەردى، قارجىلاندىرۋ تاسىلدەرىن جانە باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرە وتىرىپ، عىلىمي سالانى دايەكتى تۇردە جاڭعىرتىپ كەلەدى. عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ءىس جۇزىندە تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ، ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋعا جانە عىلىمي ۇيىمداردىڭ ناقتى سەكتور كاسىپورىندارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن تەرەڭدەتۋگە ەرەكشە باسىمدىق بەرىلۋدە.
جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ماڭىزدى ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى – عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا (عزتكج) جۇمسالاتىن قارجى كولەمىنىڭ ەداۋىر ارتۋى. 2023 جىلدان بەرى عزتكج-عا جۇمسالاتىن ىشكى شىعىندار ەكى ەسەدەن استام ءوسىپ، 2026 جىلعا قاراي 121,5 ملرد تەڭگەدەن 260 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتتى. بۇل زەرتتەۋ تاقىرىبىن كەڭەيتۋگە، ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاڭارتۋعا، كەلەشەگى زور ازىرلەمەلەردى قولداۋعا جانە وتاندىق تەحنولوگيالاردى وندىرىسكە ەنگىزۋگە قولايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار سالانىڭ كادرلىق الەۋەتى دە نىعايىپ كەلەدى. 2025 جىلى عىلىمي زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارمەن اينالىساتىن ماماندار سانى 28 374-كە جەتتى، بۇل ءتورت جىل بۇرىنعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ۇشتەن بىرگە ارتتى. عىلىمي قوعامداستىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعىن جاس عالىمدار قۇرايدى. بۇل عىلىمعا جاڭا بۋىن زەرتتەۋشىلەردىڭ كەلىپ جاتقانىن جانە وتاندىق عىلىمدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن تۇراقتى كادرلىق رەزەرۆتىڭ بىرتىندەپ قالىپتاسىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.
بۇگىندە عىلىمي قىزمەتتى رەتتەيتىن جانە زەرتتەۋ قاۋىمداستىعى ءۇشىن قوسىمشا كەپىلدىكتەر بەرەتىن نەعۇرلىم تۇتاس قۇقىقتىق جۇيە قالىپتاسىپ كەلەدى. زاڭنامالىق دەڭگەيدە «عالىم» جانە «عىلىمي قىزمەتكەر» ۇعىمدارى بەكىتىلىپ، عالىمدار مەن عىلىمي قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ينستيتۋتى قۇرىلدى. PhD باعدارلاماسىنىڭ تۇلەكتەرى ءۇشىن قوسىمشا جاعداي جاسالىپ، كاسىبي قولداۋ شارالارى كۇشەيتىلدى.
جاس عالىمداردى قولداۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. وسى ساناتقا جاتاتىن ازاماتتاردىڭ جاس شەگى 44 جاسقا دەيىن ۇلعايتىلدى، بۇل عىلىمي جانە كاسىبي تۇرعىدان بەلسەندى دامۋ كەزەڭىندەگى مامانداردىڭ باسىم بولىگىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
عىلىمدى قارجىلاندىرۋ جۇيەسىنە دە جاڭا تاسىلدەر ەنگىزىلۋدە. ءداستۇرلى گرانتتىق تەتىكتەرمەن قاتار پروتوتيپتەر، تاجىريبەلىك ۇلگىلەر جانە دايىن تەحنولوگيالىق شەشىمدەر جاساۋعا باعىتتالعان تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردى قولداۋ كوزدەلگەن. مۇنداي ءتاسىل عىلىمي يدەيادان ناقتى وندىرىسكە دەيىنگى جولدى قىسقارتۋعا جانە وتاندىق ازىرلەمەلەردىڭ ونەركاسىپتەگى سۇرانىسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. قاراجىلاندىرۋ كەزىندە ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق عىلىمي-تەحنولوگيالىق مىندەتتەرىن شەشۋگە جانە ناقتى ەكونوميكالىق ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە باعىتتالعان جوبالارعا باسىمدىق بەرىلەدى.
عىلىمدى قارجىلاندىرۋعا بيزنەستىڭ قاتىسۋى كۇشەيىپ كەلەدى. يندۋستريالىق سەرىكتەستەر ءۇشىن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرى كەڭەيتىلۋدە، ال ال سالىقتىق جەڭىلدىكتەر، سونىڭ ىشىندە عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا ارنالعان شەگەرىمدەر يننوۆاتسياعا ينۆەستيتسيا سالۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ءۇشىن قوسىمشا جاعدايلار جاسايدى.
سونىمەن قاتار بۇگىندە وڭىرلەردىڭ ءرولى ارتىپ كەلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار عىلىمي زەرتتەۋلەردى قارجىلاندىرۋ قۇقىعىنا يە بولدى، ال وبلىستار ءۇشىن ولاردىڭ عىلىمي-تەحنولوگيالىق ماماندانۋىن ەسكەرە وتىرىپ، جوسپارلار ازىرلەندى. ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن باعىتتاردىڭ ءبىرى – الماتى، كۋرچاتوۆ جانە استانا قالالارىندا ۋنيۆەرسيتەتتەردى، عىلىمي ۇيىمداردى، جوعارى تەحنولوگيالىق بيزنەس پەن يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى بىرىكتىرەتىن ءبىلىم مەن عىلىمدى قاجەتسىنەتىن ايماقتار قۇرۋ.
تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جانە عىلىمي ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋ
عىلىمي سالانى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ جالعاسۋدا. جوبالار، عىلىمي ۇيىمدار، زەرتتەۋ ناتيجەلەرى جانە قارجىلاندىرۋ تۋرالى مالىمەتتەردى بىرىكتىرەتىن «قازاقستان عىلىمى» بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى قالىپتاستىرىلۋدا. تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ عىلىمي جۇيەنى باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋعا، ياعني عىلىمي يدەيالاردى دايىن تەحنولوگياعا اينالدىرىپ، وندىرىسكە ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. مۇنداي ءتاسىل ءبىلىم بەرۋ، عىلىم، بيزنەس جانە مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن بىرىڭعاي يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرىپ، ەلدىڭ عىلىمي الەۋەتىن ۇزاق مەرزىمدى تەحنولوگيالىق دامۋدىڭ نەگىزى رەتىندە نىعايتادى.
وتاندىق عىلىمي ازىرلەمەلەردى وندىرىسكە ەنگىزۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيىپ كەلەدى. 2025 جىلى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردى قوسا العاندا، 1200-دەن استام عىلىمي زەرتتەۋ اياقتالدى. سونىمەن قاتار پراكتيكالىق قولدانۋعا باعىتتالعان ازىرلەمەلەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. كوممەرتسيالاندىرۋ باعدارلامالارى اياسىندا جۇزدەگەن جوبا ىسكە اسىرىلۋدا، ولاردىڭ كوپشىلىگى نارىققا شىعىپ، بيزنەس تاراپىنان ينۆەستيتسيالار تارتۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 241 يننوۆاتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. 30-دان استام جوبا حالىقارالىق نارىقتارعا شىقتى، ال جەكەلەگەن تەحنولوگيالار ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق تيىمدىلىك پەن ەكسپورتتىق الەۋەتىن كورسەتۋدە.
عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ تابىستى ىقپالداستىعىنىڭ جارقىن مىسالدارىنىڭ ءبىرى – Satbayev University عالىمدارىنىڭ مەتاللۋرگيا سالاسىنداعى ازىرلەمەسى. وتاندىق كاسىپورىن بازاسىندا العاش رەت ۆاكۋمدىق ديستيللياتسيا ادىسىمەن جوعارى تازالىقتاعى تەحنيكالىق سەلەن الۋ تەحنولوگياسى ەنگىزىلدى. الىنعان ءونىمنىڭ تازالىعى 99,5%-دى قۇراپ، ءونىمنىڭ قوسىلعان قۇنىن ەداۋىر ارتتىرۋعا جانە ونى ەكسپورتتىق نارىققا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەردى.
پەرسپەكتيۆالى زەرتتەۋلەر جاڭا ماتەريالدار سالاسىندا دا جۇرگىزىلۋدە. Nazarbayev University عالىمدارى وتاندىق شيكىزات نەگىزىندە ليتي-يوندى اككۋمۋلياتورلارعا ارنالعان كاتودتىق ماتەريالداردىڭ پرەكۋرسورلارىن الۋ تەحنولوگياسىن ازىرلەدى. مۇنداي جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قازاقستاننىڭ جاڭا بۋىن ەنەرگەتيكاسىنا ارنالعان كومپونەنتتەردى ءوندىرۋدىڭ جاھاندىق وندىرىستىك تىزبەكتەرىنە قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
زەرتتەۋشىلەردىڭ جاڭا بۋىنىن قالىپتاستىرۋ
جاس عالىمداردىڭ كاسىبي وسۋىنە، عىلىمي مانسابىن دامىتۋىنا جانە حالىقارالىق زەرتتەۋ كەڭىستىگىنە ىقپالداسۋىنا جاعداي جاساۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. قازاقستاندا جاس زەرتتەۋشىلەردى قولداۋدىڭ كەشەندى شارالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. جىل سايىن «جاس عالىم» گرانتتارى بەرىلەدى، جاس عالىمداردىڭ عىلىمي جوبالارى قارجىلاندىرىلادى، دوكتورانتۋرا جانە يندۋستريالىق PhD باعدارلامالارى ارقىلى عىلىمي كادرلار دايارلاۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيتىلۋدە.
2025-2026 وقۋ جىلىندا دوكتورانتتاردى دايارلاۋعا 2919 ورىن ءبولىندى، ونىڭ ىشىندە ەكونوميكا سالالارىنىڭ پراكتيكالىق مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتالعان يندۋستريالىق دوكتورانتۋرا تەتىگى بويىنشا گرانتتار قاراستىرىلعان. مۇنداي ءتاسىل عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋدى ءوندىرىس پەن تەحنولوگيالىق دامۋدىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىمەن تىعىز بايلانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
حالىقارالىق تاجىريبە الماسۋ مۇمكىندىكتەرى دە كەڭەيىپ كەلەدى. 2021 جىلدان باستاپ قازاقستاندىق عالىمدار الەمنىڭ جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارى مەن ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە عىلىمي تاعىلىمدامادان وتۋدە. وسى كەزەڭدە ءبىر جارىم مىڭنان استام زەرتتەۋشى شەتەلدىك زەرتحانالار مەن عىلىمي ۇيىمداردا جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. ولاردىڭ باسىم بولىگىن جاس عالىمدار قۇرايدى.
عىلىمي قىزمەتتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىن جاقسارتۋعا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. 2023-2026 جىلدارى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى اياسىندا 760 جاس عالىم تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى. سونىمەن قاتار عىلىمي جەتىستىكتەردى ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى كەڭەيتىلۋدە: جىل سايىنعى «ۇزدىك جاس عالىم» سىيلىعى تاعايىندالدى، سونداي-اق گرانتتىق باعدارلامالار مەن عىلىمي كونكۋرستار ارقىلى تالانتتى زەرتتەۋشىلەردى قولداۋ جالعاسۋدا. بۇل شارالار ەلىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتىن ساقتاۋعا عانا ەمەس، سونداي-اق عالىم ماماندىعى جاس ماماندار ءۇشىن تارتىمدى بولاتىن جاڭا زەرتتەۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
قولجەتىمدى ءبىلىم جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق
جوعارى ءبىلىمدى مەملەكەتتىك قولداۋ جۇيەسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جوعارى ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىنە يە تۇلەكتەر سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. سوڭعى بەس جىل ىشىندە مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ سانى شامامەن وتىز مىڭعا ارتتى. 2025-2026 وقۋ جىلىندا ولاردىڭ جالپى سانى 93 232-گە جەتتى. ونىڭ ىشىندە 77 084 گرانت باكالاۆرياتقا، 13 229 گرانت ماگيستراتۋراعا جانە 2 919 گرانت دوكتورانتۋراعا ءبولىندى. سونىمەن قاتار تالاپكەرلەرگە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ، سالالىق بىرلەستىكتەردىڭ، جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جانە قوعامدىق قورلاردىڭ گرانتتارى ارقىلى قوسىمشا قولداۋ كورسەتىلۋدە.
مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋمەن قاتار، جوعارى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جاڭا قارجىلىق تەتىكتەر ەنگىزىلۋدە. ەلىمىزدە جەڭىلدەتىلگەن ءبىلىم بەرۋ نەسيەسى جۇمىس ىستەيدى، ال 2025 جىلدان باستاپ وتباسىلارعا بالالاردىڭ ءبىلىم الۋىنا الدىن الا قاراجات جيناۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «كەلەشەك» بىرىڭعاي ەرىكتى جيناقتاۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. بۇگىندە ونداعان مىڭ وتباسى بۇل مۇمكىندىكتى پايدالاندى.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. قازاقستان ورتالىق ازياداعى جەتەكشى ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندەگى ۇستانىمىن نىعايتىپ كەلەدى. بۇگىندە ەلىمىزدە الەمنىڭ جەتەكشى ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىن ۇسىناتىن 32 شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورنىنىڭ فيليالى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا اقش، ۇلىبريتانيا، قىتاي، گەرمانيا، فرانتسيا، وڭتۇستىك كورەيا، رەسەي جانە باسقا دا مەملەكەتتەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرى بار.
حالىقارالىق اكادەميالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا زاڭنامالىق بازا جەتىلدىرىلۋدە. قابىلدانعان زاڭنامالىق وزگەرىستەر شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىن اشۋ ءراسىمىن جەڭىلدەتىپ، ولاردىڭ قىزمەتىنە قويىلاتىن بىرىڭعاي تالاپتاردى ايقىندايدى، مەملەكەتتىك باقىلاۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتەدى ءارى قازاقستانعا الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىن تارتۋعا قولايلى جاعداي جاسايدى. سونىمەن قاتار قازاقستان تاريحى مەن قازاق ءتىلىن وقىتۋدى قامتيتىن ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ قۇرامداسىن ساقتاۋ مىندەتتى تالاپ بولىپ قالا بەرەدى.
سونىمەن بىرگە قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ حالىقارالىق قاتىسۋ اۋقىمى كەڭەيىپ كەلەدى. سوڭعى جىلدارى وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قىرعىزستاندا، وزبەكستاندا، تاجىكستاندا جانە رەسەي فەدەراتسياسىندا فيليالدارى اشىلدى. بۇل قازاقستاندىق جوعارى ءبىلىمنىڭ حالىقارالىق بەدەلىن ارتتىرۋعا جانە وڭىرلىك بىرىڭعاي ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن دامىتۋعا ىقپال ەتەدى.
بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جارتىسىنان استامى الەمنىڭ 24 ەلىندەگى 131 شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتپەن بىرلەسىپ قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋدا. مۇنداي ىنتىماقتاستىقتىڭ تابىستى ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى – ماناش قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى مەن اريزونا ۋنيۆەرسيتەتى اراسىنداعى ارىپتەستىك. 2026 جىلى قوس ديپلوم باعدارلاماسى بويىنشا ءبىلىم العان العاشقى تۇلەكتەر وقۋىن اياقتادى.
وتاندىق جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسى حالىقارالىق دەڭگەيدە دە مويىندالۋدا. قازاقستاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەر الەمنىڭ جەتەكشى رەيتينگتەرىندەگى ءوز پوزيتسيالارىن نىعايتىپ كەلەدى. QS World University Rankings 2026 رەيتينگىندە ەلىمىزدىڭ 20 جوعارى وقۋ ورنى ۇسىنىلسا، Times Higher Education 2026 رەيتينگىندە العاش رەت بىردەن بەس قازاقستاندىق ۋنيۆەرسيتەت الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرى قاتارىنا ەندى. Nazarbayev University-ءدىڭ الەمنىڭ ۇزدىك 500 ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاتارىنا ەندى.
ستۋدەنتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ دا باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە ونداعان جاڭا جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلىپ، وڭىرلەردىڭ باسىم بولىگىندە ورىن تاپشىلىعى ەداۋىر قىسقاردى. اتاپ ايتقاندا، 2018-2025 جىلدار ارالىعىندا 281 جاتاقحانا سالىنىپ، رەكونسترۋكتسيالانىپ جانە پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان 51 323 ورىندىق 182 جاتاقحانا جانە كوللەدج ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان 20 802 ورىندىق 99 جاتاقحانا بار.
جاڭا نىسانداردىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا – 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاتاقحانالارىندا 70 مىڭ جاڭا توسەك-ورىن ەنگىزۋ (جىل سايىن 10 مىڭ ورىننان) كوزدەلگەن. الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى ستۋدەنتتەر ءۇشىن جاتاقحانادا تۇرۋ شىعىندارىن وتەۋدى قوسا العاندا، قوسىمشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى قاراستىرىلعان.
ىسكە اسىرىلىپ جاتقان شارالار جوعارى ءبىلىمدى دامىتۋدىڭ تۇتاس جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدا. ۋنيۆەرسيتەتتەر تەك كادرلار دايارلاۋ ورتالىقتارى عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ، حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدى الاڭدارىنا اينالۋدا.
