وزبەكستاندا كينەماتوگرافيا اگەنتتىگى تاراتىلىپ، تاشكەنتتەگى «وزبەكفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ اۋماعىندا كينوقالاشىق قۇرىلادى. بۇل تۋرالى ەل پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ 26 قازاندا كينەماتوگرافيستەرمەن كەزدەسۋدە مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى فەرعاناعا سىلتەمە جاساپ.
ميرزيوەۆ كينو سالاسىن باسقارۋدىڭ جاڭا جۇيەسىنە كوشەتىنىن جاريالادى. ەندى كينو سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ وكىلەتتىگى مادەنيەت مينيسترلىگىنە بەرىلەدى. مينيسترلىك جانىنان كينو ونەرى دەپارتامەنتى قۇرىلىپ، ونىڭ باسشىسىنا ءمينيستردىڭ ورىنباسارىمەن تەڭ مارتەبە بەرىلەدى. كينەماتوگرافيا اگەنتتىگى مەن ونىڭ جۇيەسىندەگى ۇيىمدار ءبىر اي ىشىندە تاراتىلۋعا ءتيىس.
«وزبەكفيلم» مەملەكەتتىك مەكەمەسى دە تاراتىلىپ، ونىڭ ورنىنا زاماناۋي بيزنەس-مودەل نەگىزىندە «وزبەكفيلم» ۇلتتىق كينوكومپانياسى قۇرىلادى. جاڭا كومپانيا فيلم تۇسىرۋمەن اينالىسپايدى. كينوتۋىندىلاردى ءوندىرۋ تولىعىمەن جەكە سەكتورعا بەرىلەدى. كومپانيا جوبالاردى ىرىكتەۋ مەن قارجىلاندىرۋعا، فيلمدەردى ىلگەرىلەتۋ مەن تاراتۋعا، سونداي-اق ولاردى حالىقارالىق نارىقتار مەن كينوفەستيۆالدەرگە شىعارۋعا جاۋاپتى بولادى. كومپانيانىڭ جۇمىسىن ءبىر اپتا ىشىندە جولعا قويۋ تاپسىرىلدى.
قارجىلاندىرۋ تەتىگى دە وزگەرەدى. مەملەكەت مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرۋ تاجىريبەسىنەن باس تارتىپ، سۋبسيديالار ارقىلى قولداۋ كورسەتۋ جۇيەسىنە كوشەدى.
«بۇدان بىلاي مەملەكەت فيلمگە تاپسىرىس بەرۋشى ەمەس، شىعارماشىلىق يەلەرى مەن جەكە سەكتوردىڭ سەنىمدى سەرىكتەسى بولادى»، – دەدى ميرزيوەۆ.
جاڭا قارجىلاندىرۋ تەتىگى ءبىر اي ىشىندە ەنگىزىلۋى كەرەك. 2027 جىلدان باستاپ ۇلتتىق كينوكومپانيانىڭ سۇرانىسى نەگىزىندە بيۋدجەتتەن جىل سايىن قاراجات بولىنەدى.
پرەزيدەنت قازىرگى جۇيەدەگى بىرقاتار ماسەلەگە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە ءبىر رەجيسسەرگە التى جوباعا دەيىن، ال ءبىر اۆتورعا جەتى جوباعا دەيىن بەكىتىلەتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. مۇنداي جۇكتەمە ءار تۋىندىمەن مۇقيات جۇمىس ىستەۋگە كەدەرگى كەلتىرەدى.
تاپسىرىستاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى مەملەكەتتىك كينوستۋديالارعا بەرىلەدى. بۇل جەكە شىعارماشىلىق وكىلدەرى اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى شەكتەيدى. سونىڭ سالدارىنان ستسەناري مەن ءفيلمنىڭ ساپاسىنا ەمەس، تاپسىرمانى تەز ورىنداپ، «جابۋعا» باسىمدىق بەرىلەدى. پرەزيدەنت ونەر تۋىندىسىن كادىمگى تاۋار سەكىلدى تەحنيكالىق تاپسىرما نەگىزىندە ساتىپ الۋدىڭ دۇرىس ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى فيلمدەردى پروكاتقا شىعارۋ ماسەلەسىنە دە نازار اۋداردى. ونىڭ پىكىرىنشە، كورەرمەن كينوتەاترعا بارۋدان باس تارتقان جوق، تەك تالعامى مەن سۇرانىسى وزگەرگەن.
«ۇلتتىق فيلمدەرىمىز وسى سۇرانىسقا ساي كەلە مە؟ وكىنىشكە قاراي، جوق»، – دەدى ميرزيوەۆ.
پرەزيدەنت مۇنىڭ سەبەبىن فيلم وندىرىسىنەن باستاپ كورەرمەنگە جەتكىزۋگە دەيىنگى تىزبەكتىڭ، ياعني ديستريبۋتسيا جۇيەسىنىڭ قالىپتاسپاعانىمەن بايلانىستىردى. سونداي-اق كاسىبي كينوسىنشىلاردىڭ پىكىرىنە جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ءمان بەرىلمەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
اۋماعى 10 گەكتار بولاتىن «وزبەكفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ جەرىندە «وزبەكفيلم» كينوقالاشىعى اتتى بىرىڭعاي يندۋستريالىق كلاستەر قۇرىلادى. مۇندا زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان دۋبلياج جانە دىبىستاۋ ورتالىعى سالىنادى. ەكى اي ىشىندە جوبالاۋ ۇيىمىن تارتا وتىرىپ، باس جوسپار مەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنەدى. قۇرىلىس كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باستالادى. كينو سالاسىنداعى پايدالانىلماي تۇرعان مەملەكەتتىك اكتيۆتەر اشىق ساۋداعا شىعارىلادى.
كينەماتوگرافيستەرگە قۋيچيرچيك اۋدانىنداعى «كوحينۋر» شيپاجايى بەرىلەدى. ول جاقىندا جوندەلىپ، قاجەتتى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ەندى كينو سالاسىنىڭ كەمىندە 300 قىزمەتكەرى رەسپۋبليكاداعى شيپاجايلاردا دەمالۋ جانە ەمدەلۋ ءۇشىن جىل سايىن تەگىن جولداما الادى.
كينو عىلىمى مەن كاسىبي سىننىڭ دامۋى ءۇشىن «كينوتانۋشىلار كلۋبى» قۇرىلادى. ۇلتتىق كينوكومپانيا كلۋبتىڭ قىزمەتىن قولداپ، ونىڭ حالىقارالىق كينوسىنشىلار فەدەراتسياسىنا (FIPRESCI) مۇشە بولۋىنا جاردەمدەسەدى.
وزبەكستاننىڭ كينەماتوگرافيستەر قاۋىمداستىعى مەن كينويندۋستريا وكىلدەرىنىڭ ۇيىمدارى كينو سالاسى وكىلدەرىنىڭ پالاتاسىنا بىرىكتىرىلەدى.
پالاتا ءوزىن-ءوزى باسقارۋ، اۆتورلىق قۇقىقتار مەن كاسىبي مۇددەلەردى قورعاۋ، سونداي-اق جاستاردى قولداۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىسادى. ۇيىمدى قۇرۋ جۇمىستارى ءبىر اي ىشىندە اياقتالۋى كەرەك.
وسى مەرزىمدە كينو وندىرىسىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى دا ازىرلەنەدى. باعدارلاما جاڭا ءبىلىم بەرۋ كۋرستارىن ەنگىزۋدى، مامانداردى وقىتۋدى جانە ولاردىڭ شەتەلدە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى.
پرەزيدەنت «وزبەكفيلم» اتاۋىن ۇلتتىق كينونىڭ بىرىڭعاي برەندى رەتىندە بەكىتۋدى ۇسىندى. قازىرگى چيلانزار كوشەسىنىڭ ءبىر بولىگىنە «وزبەكفيلم» اتاۋىن بەرۋ ۇسىنىلدى. سونداي-اق كينو ونەرى مۋزەيىن «وزبەكفيلم» مۋزەيى، كينو ونەرى سارايىن «وزبەكفيلم» كينوتەاترى، ال ۇلتتىق كينو قورىن «وزبەكفيلم» ۇلتتىق كينو قورى دەپ اتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
