قر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى مارات باشيموۆ جەكە دەرەكتەردى قورعاۋعا ارنالعان باپتى قولدادى.
«بۇل – جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار. ولار قر كونستيتۋتسياسىندا بەكىتىلىپ، مەملەكەت تاراپىنان كەپىلدەندىرىلۋى ءتيىس. سەبەبى بۇل ادامنىڭ ەڭ قۇندى جەكە بوستاندىقتارىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قۇندىلىقتار: ومىرگە جانە جەكە قاۋىپسىزدىككە قۇقىق، جەكە جانە وتباسى ءومىرىنىڭ يگىلىكتەرى، مورالدىق جانە رۋحاني تۇتاستىق، ءومىرىن، بوستاندىعىن، جەكە تۇلعا رەتىندەگى ابىرويىن قورعاۋ قاجەتتىلىگى»، – دەدى دەپۋتات.
مارات باشيموۆتىڭ ايتۋىنشا، جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردىڭ نەگىزگى ءمانى مىناداي كونستيتۋتسيالىق فورمۋلادان تۋىندايدى: «ادام، ونىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى – مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىقتارى».
«ادامنىڭ جەكە ءومىرى – ونىڭ قوعامعا نەمەسە مەملەكەتكە جاريالاعىسى كەلمەيتىن قىرلارىنان تۇرادى. بۇل – جەكە تۇلعانىڭ ەرەكشە تاۋەلسىزدىگى، ول قوعام مەن مەملەكەتتىڭ باقىلاۋىنا جاتپايدى»، – دەدى سپيكەر.
مۇندا جەكە دەرەكتەردىڭ زاڭسىز جينالۋى، وڭدەلۋى، ساقتالۋى جانە پايدالانىلۋىنان بوستاندىق تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر. بۇل، سونىڭ ىشىندە، تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى وڭدەلەتىن دەرەكتەردى دە قامتيدى.
«بۇل جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار توبى جەكە جانە وتباسى ءومىرىنىڭ قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرەدى: جەكە ومىرگە، جەكە جانە وتباسىلىق قۇپياعا قول سۇعىلماۋشىلىق قۇقىعى. جەكە بوستاندىققا قاتىستى كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتاردىڭ قۇرامىنا ءار ادامنىڭ جەكە دەرەكتەرىن زاڭسىز جيناۋ، وڭدەۋ، ساقتاۋ جانە پايدالانۋىنان، سونىڭ ىشىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى، بوستاندىققا قۇقىعى سياقتى ماڭىزدى قۇقىقتاردى ەنگىزۋ قاجەت»، – دەپ اتاپ ءوتتى دەپۋتات.
مارات باشيموۆ قازاقستان زاڭناماسىندا جەكە دەرەكتەردى قورعاۋعا باعىتتالعان نورمالار بار ەكەنىن دە ەسكە سالدى. اتاپ ايتقاندا، قر «جەكە دەرەكتەر جانە ولاردى قورعاۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 11-بابىنا سايكەس، مەنشىك يەلەرى، وپەراتورلار جانە ءۇشىنشى تۇلعالار شەكتەۋلى قولجەتىمدى جەكە دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە سۋبەكتىنىڭ كەلىسىمىنسىز نەمەسە زاڭدى نەگىزسىز ولاردى تاراتۋعا جول بەرمەۋگە مىندەتتى. سونداي-اق بيومەتريالىق دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعى بولەك بەكىتىلگەن.
بۇدان بولەك، قر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 148-بابىنىڭ 1-بولىگىنە سايكەس، جەكە ءومىر قۇپياسىن زاڭسىز بۇزۋ ەكى جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا دەيىنگى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە اكەپ سوعادى.
ايتا كەتەيىك، كاسىبي قۇپيالارعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. «بەلگىلى ءبىر ماماندىق وكىلدەرىنە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن سەنىپ تاپسىرىلعان جەكە جانە وتباسىلىق قۇپيالاردى كاسىبي قۇپيالار دەپ قاراستىرۋ قاجەت. ولارعا دارىگەرلىك، ادۆوكاتتىق قۇپيا، تاۋبە ەتۋ (يسپوۆەد) قۇپياسى، الدىن الا تەرگەۋ قۇپياسى، نوتاريالدىق ارەكەتتەردىڭ قۇپياسى جانە باسقا دا قۇپيالار جاتادى»، – دەپ اتاپ ءوتتى باشيموۆ.
