QR Parlamentı Mäjılısınıŋ deputaty Marat Başimov jeke derekterdı qorǧauǧa arnalǧan bapty qoldady.
«Būl – jeke qūqyqtar men bostandyqtar. Olar QR Konstitusiiasynda bekıtılıp, memleket tarapynan kepıldendırıluı tiıs. Sebebı būl adamnyŋ eŋ qūndy jeke bostandyqtaryn paidalanuǧa mümkındık beretın qūndylyqtar: ömırge jäne jeke qauıpsızdıkke qūqyq, jeke jäne otbasy ömırınıŋ igılıkterı, moraldyq jäne ruhani tūtastyq, ömırın, bostandyǧyn, jeke tūlǧa retındegı abyroiyn qorǧau qajettılıgı», – dedı deputat.
Marat Başimovtyŋ aituynşa, jeke qūqyqtar men bostandyqtardyŋ negızgı mänı mynadai konstitusiialyq formuladan tuyndaidy: «Adam, onyŋ ömırı, qūqyqtary men bostandyqtary – memlekettıŋ eŋ joǧary qūndylyqtary».
«Adamnyŋ jeke ömırı – onyŋ qoǧamǧa nemese memleketke jariialaǧysy kelmeitın qyrlarynan tūrady. Būl – jeke tūlǧanyŋ erekşe täuelsızdıgı, ol qoǧam men memlekettıŋ baqylauyna jatpaidy», – dedı spiker.
Mūnda jeke derekterdıŋ zaŋsyz jinaluy, öŋdeluı, saqtaluy jäne paidalanyluynan bostandyq turaly söz bolyp otyr. Būl, sonyŋ ışınde, sifrlyq tehnologiialardy qoldanu arqyly öŋdeletın derekterdı de qamtidy.
«Būl jeke qūqyqtar men bostandyqtar toby jeke jäne otbasy ömırınıŋ qorǧaluyna kepıldık beredı: jeke ömırge, jeke jäne otbasylyq qūpiiaǧa qol sūǧylmauşylyq qūqyǧy. Jeke bostandyqqa qatysty konstitusiialyq qūqyqtardyŋ qūramyna är adamnyŋ jeke derekterın zaŋsyz jinau, öŋdeu, saqtau jäne paidalanuynan, sonyŋ ışınde sifrlyq tehnologiialardy qoldanu arqyly, bostandyqqa qūqyǧy siiaqty maŋyzdy qūqyqtardy engızu qajet», – dep atap öttı deputat.
Marat Başimov Qazaqstan zaŋnamasynda jeke derekterdı qorǧauǧa baǧyttalǧan normalar bar ekenın de eske saldy. Atap aitqanda, QR «Jeke derekter jäne olardy qorǧau turaly» zaŋynyŋ 11-babyna säikes, menşık ielerı, operatorlar jäne üşınşı tūlǧalar şekteulı qoljetımdı jeke derekterdıŋ qūpiialylyǧyn qamtamasyz etuge jäne subektınıŋ kelısımınsız nemese zaŋdy negızsız olardy taratuǧa jol bermeuge mındettı. Sondai-aq biometriialyq derekterdıŋ qūpiialylyǧy bölek bekıtılgen.
Būdan bölek, QR Qylmystyq kodeksınıŋ 148-babynyŋ 1-bölıgıne säikes, jeke ömır qūpiiasyn zaŋsyz būzu ekı jylǧa deiın bas bostandyǧynan aiyruǧa deiıngı qylmystyq jauapkerşılıkke äkep soǧady.
Aita keteiık, käsıbi qūpiialarǧa da erekşe nazar audarylady. «Belgılı bır mamandyq ökılderıne azamattardyŋ qūqyqtary men zaŋdy müddelerın qorǧau üşın senıp tapsyrylǧan jeke jäne otbasylyq qūpiialardy käsıbi qūpiialar dep qarastyru qajet. Olarǧa därıgerlık, advokattyq qūpiia, täube etu (ispoved) qūpiiasy, aldyn ala tergeu qūpiiasy, notarialdyq äreketterdıŋ qūpiiasy jäne basqa da qūpiialar jatady», – dep atap öttı Başimov.
