جەتىسۋداعى تسيفرلى ناۋرىز: روبوتتارمەن، دروندارمەن جانە جي-مەن بىرگە وتكىزىلگەن مەرەكە

Adyrna.kz Telegram
https://www.adyrna.kz/storage/uploads/kI4041PqueFr51rC2ZeUuB62a53o4tYYtxp5EjWM.jpg

جەتىسۋ وبلىسىندا ناۋرىز مەيرامى كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتىلدى. مەرەكەلىك شارالار ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدان-قالالارىن قامتىدى. تالدىقورعان قالاسىنداعى مەرەكەدە كونستيتۋتسيا اۋىلى مەن بيىل مەرەيتويلىق جىلى اتالىپ وتىلەتىن تاريحي تۇلعالارعا ارنالعان كيىز ۇيلەر ساپ ءتۇزدى. 

تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىك ەرەكشەلىگى سول، تسيفرلىق كيىز ءۇي قۇرىلىپ، زاماناۋي تەحنولوگيالىق الاڭدا تالدىقورعاندىقتار مەن قالا قوناقتارى وڭىردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان تسيفرلىق جوبالارمەن، جاڭا شەشىمدەرمەن تانىستى. كەلۋشىلەردى مەرەكەمەن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى اداممەن ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە بايلانىس ورناتا الاتىن زاماناۋي گۋمانويد روبوت قۇتتىقتادى. سونىمەن قاتار روبوت قارا جورعا ءبيىن بيلەپ، تاماشالاۋشىلارعا ەرەكشە كوڭىل كۇي سىيلادى. تاعى ءبىر جاڭاشىلدىقتى اتاپ وتسەك، وسى كۇنى درون ارقىلى باۋىرساق جەتكىزىلدى.

تالدىقورعان قالاسىندا «جاستار» ساياباعى ماڭىندا «ناۋرىز اۋىلى» اتتى ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىز ۇيلەر قالاشىعى بوي كوتەردى. «قوش كەلدىڭ، قۇتتى ناۋرىزىم» اتتى مەرەكەلىك شاراعا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ قاتىستى.

ءاربىر كيىز ءۇيدىڭ جانىندا قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن مادەنيەتىن دارىپتەيتىن شاعىن ساحنالىق كورىنىستەر ۇيىمداستىرىلدى. تۇرعىندار ءان ايتىپ، بي بيلەپ، ۇلتتىق كيىمدەرىن كورسەتىپ، ءتۇرلى ويىندار مەن سايىستارعا قاتىستى. سونىمەن قاتار التىباقان قۇرىلدى قوناقتارعا ناۋرىز كوجە مەن باۋىرساق ۇسىنىلدى.

«مادەنيەت»، ء«بىلىم جانە عىلىم»، «يننوۆاتسيا» كيىز ۇيلەرىنىڭ باسىن بوسقان «اتا زاڭ اۋىلىن» كوپشىلىك قىزىعا تاماشالادى.

«يننوۆاتسيا» كيىز ۇيىندە كەلۋشىلەردى زاماناۋي گۋمانويد روبوت قارسى الىپ، ناۋرىز مەيرامى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. روبوت ءسوزدى ۇعۋ، كەڭىستىكتە باعدارلانۋ، تەپە-تەڭدىك ساقتاۋ، قوزعالىستى ۇيلەستىرۋ، قورشاعان ورتاعا بەيىمدەلۋ مۇمكىندىكتەرىن كورسەتتى. ول جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ارقىلى ادامدارمەن ەركىن بايلانىس ورناتتى. وعان قوسا روبوتتالعان شەشىمدەر،  سول قاتاردا روبوت-يت تە تانىستىرىلدى. بۇل قۇرىلعى پاترۋلدەۋ، نىسانداردى تەكسەرۋ، ادامداردى سۇيەمەلدەۋ سياقتى مىندەتتەردى اتقارا الادى جانە ادام ءۇشىن قيىن نەمەسە قاۋىپتى جاعدايلاردا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋگە بەيىمدەلگەن.

3D LED-ەكراندا ۇسىنىلعان ۆيزۋالدى كونتەنت زاماناۋي تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ قاۋىپسىزدىك، كولىك، مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن بايلانىس سالالارىنداعى كۇندەلىكتى ءومىردى قالاي جەڭىلدەتەتىنىن ايقىن كورسەتتى.

الاڭ قوناقتارىنا Starlink سپۋتنيكتىك ينتەرنەتىنىڭ مۇمكىندىكتەرى تانىستىرىلىپ، ينتەرنەت جىلدامدىعى مەن تۇراقتىلىعى كورسەتىلدى. تانىستىرىلىم سوڭىندا دروننىڭ كومەگىمەن باۋىرساق جەتكىزۋ كورىنىسى ۇسىنىلدى.

تسيفرلىق كيىز ءۇيدىڭ جانىندا بالالار تەحنولوگيانى ەرتە جاستان مەڭگەرەتىن روبوتوتەحنيكاعا ارنالعان زاماناۋي اۋىل بەينەسىندەگى ينتەراكتيۆتى الاڭ ۇيىمداستىرىلدى.

ء«بىلىم مەن عىلىم» كيىز ۇيىندە كەلۋشىلەرگە تانىمدىق ءارى ينتەراكتيۆتى تاجىريبە كورسەتىلدى. اتاپ ايتقاندا، مۇندا اقپاراتتىق كيوسكىلەر، تسيفرلىق تسيفروۆوي 3د پرينتەر مەن روبوت-سپورتشىلار تانىستىرىلدى. سونداي-اق ادام مەن روبوت-شاحماتشى اراسىنداعى شاحمات ويىنى دا كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزدى.

«مادەنيەت» كيىز ۇيىندە كوركەمسۋرەت گالەرەياسى قورىنداعى ۇلتتىق ناقىشتاعى سۋرەتتەر قويىلىپ، ءبۇل كارتينالار QR-كود ارقىلى جي كومەگىمەن جانداندىرىلىپ، قوزعالىسقا كەلتىرىلدى. سول سياقتى بيىل مەرەيتويلارى اتاپ وتىلەتىن تاريحي تۇلعالاردىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرالى روليك كورسەتىلدى.

سونىمەن بىرگە ىبىراي ءالتىنساريننىڭ 185, جامبىل جاباەۆتىڭ 180, بارلىق سىرتتانوۆتىڭ 160. نۇرمولدا الدابەرگەنوۆتىڭ 120, دانەش راقىشەۆ پەن ابىكەن سارىباەۆتىڭ 100 جىلدىقتارىنا ت.ب. تاريحي تۇلعالارعا ارنالعان كيىز ۇيلەر قۇرىلدى.

وقۋشىلار سارايىنىڭ تاربيەلەنۋشى ونەرلى بالالارى مەرەكەلىك كونتسەرت ۇسىندى. سونداي-اق بالالاردىڭ قولىنان شىققان ءتۇرلى بۇيىمدار كورمەگە قويىلدى.  

ساياباق ماڭىنداعى سپورت الاڭدارىندا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن جارىستار ءوتتى. سونىمەن قاتار تالدىقورعان قالاسىندا پالۋاندار «تالدىقورعان بارىسى» فينالدىق سايىسىندا قازاق كۇرەسىنەن باق سىناستى.

سول سياقتى «Visit Zhetysu» تۋريستىك اقپاراتتىق ورتالىعى ۇيىمداستىرعان كورمەدە ءوڭىردىڭ تۋريستىك مۇمكىندىكتەرى مەن دامۋ پەرسپەكتيۆالارى تانىستىرىلدى. ءىس-شارا ءوڭىردىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمدارى قاتىسقان ناۋرىز مەيرامىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن اشاتىن تەاترلاندىرىلعان قويىلىممەن جالعاسىن تاپتى.

سالتاناتتى شارادا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ تۇرعىنداردى مەرەكەمەن قۇتتىقتادى:

- ناۋرىز – جاڭارۋدىڭ العىشارتى، جاڭعىرۋدىڭ باسى، بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ جارشىسى. نۇرىن شاشقان ناۋرىزبەن بىرگە قايىرىمدىلىق، جاناشىرلىق، تىلەۋلەستىك، قورشاعان ورتاعا جانە ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قامقورلىعى سياقتى بارشا اسىل قاسيەتتەر ەسەلەنە تۇسەدى. ۇلكەنگە قۇرمەت، كىشىگە ىزەت، قوعامعا ەڭبەك، ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسى پاش ەتىلەدى. مۇنداي يگى شارالار ناۋرىزدا عانا ەمەس، جىل بويى ۇزدىكسىز جالعاساتىن قاستەرلى قۇندىلىقتارىمىزعا اينالۋى ءتيىس. ءاز-ناۋرىز ءار شاڭىراققا قۋانىش پەن شاتتىق، ىرىس پەن باق اكەلسىن، - دەدى ءوڭىر باسشىسى.

مەرەكەلىك شارا «ناۋرىز شاشۋى» اتتى كونتسەرتپەن قورىتىندىلاندى.

ناۋرىزعا تەكەلى قالاسىنان كەلگەن بۇركىتشى جاسۇلان بۇركىتباي ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى:

– مەنىڭ اكەم فايزۋللا بۇركىتباي قازاق حالقىنىڭ ەڭ كونە ونەرلەرىنىڭ ءبىرى – قۇسبەگىلىكپەن اينالىسادى. بۇل – تابيعاتقا دەگەن تەرەڭ قۇرمەتتى، مەيىرىمدىلىكتى، توزىمدىلىك پەن شەبەرلىكتى تالاپ ەتەتىن بىرەگەي ءداستۇر. اكەمىز – بىزگە بارلىق جاعىنان ۇستاز. نەمەرەلەرى دە ونىڭ ءىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە «قىران» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا ءبىزدىڭ بۇركىتتەر باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. بۇگىن ءبىز ەكى بۇركىت پەن ءبىر قارشىعامىزدى ناۋرىز مەرەكەسىنە وراي ۇيىمداستىرىلعان كورمەگە الىپ كەلدىك. ءوزىم قۇسبەگىلىكتەن وبلىستا جاتتىقتىرۋشىمىن، جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك پەن قىزىعۋشىلىقتى دارىتۋعا تىرىسامىن. بۇركىتتى قولعا ۇيرەتۋ وڭاي ەمەس، ول – رۋحى مىقتى قۇس، سوندىقتان ونى كۇشپەن باعىندىرۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل جەردە سابىر كەرەك، ءتوزىم كەرەك. مەن جاستاردى وسىعان ۇيرەتۋگە تىرىسامىن، – دەدى ول.

جەرگىلىكتى تۇرعىن اندرەي چۋحان دا وي قوستى:

– ناۋرىز – بۇل ءبىزدىڭ جالپىۇلتتىق مەرەكەمىز. جىل سايىن وسى مەيرامعا ارنالعان ءىس-شارالارعا قالماي، ۇنەمى قاتىسامىن. ويتكەنى بۇل مەرەكە كوكتەمنىڭ كەلگەنىن بىلدىرەدى، تابيعات ويانىپ، كۇن ۇزارىپ، جىلىلىق مولايادى. ءبىزدىڭ تاتۋلىعىمىزدى، بەيبىتشىلىگىمىز بەن بىرلىگىمىزدى پاش ەتەدى، بۇل – ءبىزدىڭ ورتاق بايلىعىمىز. ءبىز جىل سايىن كوكتەمدى بىرگە، تاتۋ-ءتاتتى، كوڭىلدى قارسى الامىز، ەلىمىزدىڭ مادەني مۇراسى مەن داستۇرلەرىن كورىپ ءبىلىپ، تاني تۇسەمىز. بارشاڭىزعا زور دەنساۋلىق، ۇيلەرىڭىزگە مولشىلىق تىلەيمىن، – دەدى ول.

جالپى مەرەكە كەشكىلىك باعدارلامامەن جالعاسىپ، كونتسەرت پەن وتشاشۋ بولادى دەپ جوسپارلانعان.

اتاپ وتسەك، جەتىسۋ وبلىسىندا ناۋرىز مەرەكەسى اياسىندا 1330-دان استام ءتۇرلى ءىس-شارا مەن اكتسيالار ۇيىمداستىرىلدى.

 

پىكىرلەر