مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى دوستىق پەن ىسكەرلىك بايلانىستاردىڭ نىعايۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان تۇركيالىق ينۆەستور، «احسەل حولدينگ» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى احمەت حامدي ايان قۇتتىقتاۋ جولداپ، ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالارعا قولداۋ ءبىلدىردى. ول جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى بويىنشا وتكەن رەفەرەندۋمنىڭ ءساتتى ءوتۋىن قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋى مەن جارقىن بولاشاعىنا باستايتىن ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالادى. وسى ورايدا ءبىز بەلگىلى كاسىپكەرمەن سۇحباتتاسقان ەدىك.
— احمەت حامدي مىرزا، قازاقستانداعى كەيىنگى ساياسي رەفورمالارعا كوزقاراسىڭىز قانداي؟
— قازاقستاندا ءجۇرىپ جاتقان وزگەرىستەردى ءاردايىم ۇلكەن ىقىلاسپەن باقىلاپ كەلەمىن. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالار ەلدىڭ ورنىقتى دامۋىنا، قوعامدىق كەلىسىمنىڭ نىعايۋىنا جانە زاماناۋي مەملەكەت رەتىندە ىلگەرىلەۋىنە نەگىز بولادى دەپ سەنەمىن. ەڭ باستىسى، مۇنداي باستامالار قوعامداعى تۇراقتىلىقتى ساقتاپ، ەل ازاماتتارىنىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمىن كۇشەيتەدى.
— ءسىز پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا ارنايى قۇتتىقتاۋ جولدادىڭىز. بۇعان توقتالساق؟
— مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىن قاسىم-جومارت توقاەۆتى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى بويىنشا وتكەن رەفەرەندۋمنىڭ تابىستى وتۋىمەن قۇتتىقتادىم. بۇل – ەل ومىرىندەگى ماڭىزدى تاريحي بەلەس. رەفەرەندۋم حالىقتىڭ ەل تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىنىن، مەملەكەت بولاشاعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار، قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ەلدىڭ جان-جاقتى دامۋىنا جول اشاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردىم. بۇل قادامدار تۇراقتىلىقتى نىعايتىپ، بەرەكە-بىرلىكتى بەكەمدەي تۇسەدى دەپ ويلايمىن.
— سىزدىڭشە، قازاقستاننىڭ باستى ارتىقشىلىعى نەدە؟
— قازاقستاننىڭ باستى قۇندىلىعى – ەل ىشىندەگى تاتۋلىق، قوعامدىق كەلىسىم جانە ءتۇرلى ۇلت پەن مادەنيەتتىڭ ءوزارا سىيلاستىعى. وسىنداي تۇراقتىلىق پەن ءوزارا قۇرمەت احۋالى مەملەكەتتىڭ دامۋىنا دا، ينۆەستيتسيا تارتۋعا دا وڭ اسەر ەتەدى. بۇگىندە قازاقستاندا كاسىپ اشۋعا، بيزنەس جۇرگىزۋگە بارلىق جاعداي جاسالعان.
اسىرەسە قۇرىلىس سالاسىنداعى ينۆەستورلارعا مەملەكەت تاراپىنان ناقتى قولداۋ تەتىكتەرى ۇسىنىلعان. ينۆەستورلارعا جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى جەڭىلدەتۋ، ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمدەر جاساۋعا قولداۋ كورسەتۋ سياقتى شارالار قاراستىرىلعان.
بۇعان قوسا، قازاقستاندا حالىقارالىق فورۋمدار مەن ىسكەرلىك كەزدەسۋلەر تۇراقتى تۇردە وتكىزىلىپ تۇرادى. ماسەلەن، ەلدە Kazakhstan Global Investment Roundtable سياقتى ءىرى ينۆەستيتسيالىق الاڭدار ۇيىمداستىرىلادى. ءبىز دە مۇنداي ءىس-شارالارعا بەلسەندى قاتىسۋعا تىرىسامىز.
— قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى بايلانىستى قالاي باعالايسىز؟
— قازاقستان مەن تۇركيانى تەك ەكونوميكالىق مۇددە ەمەس، تاريحي تامىر، ورتاق رۋحاني قۇندىلىقتار مەن باۋىرلاستىق بايلانىستىرادى. تۇركى ەلدەرىنىڭ بىرلىگى – بۇگىنگى كەزەڭدەگى ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى. مۇنداي رۋحاني جاقىندىق مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناستىڭ بەكي تۇسۋىنە، ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭەيۋىنە جول اشادى. سوندىقتان قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ارىپتەستىكتىڭ بولاشاعى زور دەپ بىلەمىن.
— ءسىز قازاقستاندا ۇزاق جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەسىز. بۇل ەلمەن بايلانىسىڭىزدىڭ ءمانى نەدە؟
— قازاقستان – ءبىز ءۇشىن تەك ىسكەرلىك سەرىكتەس ەمەس، باۋىرلاس ەل. وسى ەلدە ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ، ءبىز ونىڭ دامۋىنا، جاڭارۋىنا جانە حالىقارالىق بەدەلىنىڭ ارتىپ جاتقانىنا كۋا بولدىق. ەڭ باستىسى، قازاقستاندا العا ۇمتىلىس بار، بولاشاققا دەگەن ايقىن سەنىم بار. بۇل كەز كەلگەن ارىپتەستى جىگەرلەندىرەدى.
— قازاقستان حالقىنا قانداي تىلەك ايتاسىز؟
— قازاقستان حالقىنا ەڭ الدىمەن اماندىق، بىرلىك، بەرەكە تىلەيمىن. ەل ىشىندەگى تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىق ءاردايىم ساقتالسىن. قازاقستان ءوزىنىڭ دامۋ جولىندا جاڭا بيىكتەرگە كوتەرىلە بەرەتىنىنە سەنەمىن. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا ينۆەستيتسيا مەن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قولايلى جاعداي قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ساياساتى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن. باۋىرى ءبىر، تىلەگى ورتاق تۇركى جۇرتىنىڭ ىنتىماعى دا ارتا بەرسىن.
