قازاقستان بيلىگى ۋكراينالىق «نافتوگاز» بەن رەسەيلىك «گازپروم» اراسىنداعى داۋعا قاتىستى استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى (احقو) سوتىنىڭ شەشىمى ەل اۋماعىندا ورىندالمايتىنىن مالىمدەدى. بۇل تۋرالى قازاقستاننىڭ ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمباەۆ ايتتى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
ءمينيستردىڭ سوزىنشە، قازاقستان قۇقىقتىق بايلانىسى جوق حالىقارالىق داۋلاردى ورىنداۋ الاڭىنا اينالمايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، «گازپروم» احقو قاتىسۋشىسى ەمەس، داۋلى كەلىسىم احقو اۋماعىندا جاسالماعان جانە ءىس ورتالىق زاڭناماسىمەن رەتتەلمەيدى.
2026 جىلعى 15 مامىردا احقو سوتى 2025 جىلى حالىقارالىق ساۋدا پالاتاسىنىڭ (ICC) اربيتراجى شىعارعان شەشىمدى تانىپ، ونى ورىنداۋعا رۇقسات بەرگەن.
اربيتراج شەشىمىنە سايكەس، «گازپروم» «نافتوگازعا»:
- 1,13 ميلليارد دوللاردان استام نەگىزگى وتەماقى;
- شامامەن 300 ميلليون دوللار ءوسىمپۇل;
- 5 ميلليون ەۋرو كولەمىندەگى سوت شىعىندارىن تولەۋى ءتيىس.
الايدا سارسەمباەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل شەشىم ازىرگە زاڭدى كۇشىنە ەنبەگەن. سەبەبى رەسەيلىك كومپانيانىڭ شاعىم تۇسىرۋگە 14 كۇنى بار.
«نافتوگاز» بەن «گازپروم» اراسىنداعى جانجال 2019 جىلعى رەسەي گازىن ۋكراينا ارقىلى ەۋروپاعا تاسىمالداۋ تۋرالى كەلىسىمنەن باستالعان.
رەسەيدىڭ ۋكرايناعا تولىق اۋقىمدى باسىپ كىرۋى باستالعاننان كەيىن ۋكرايناداعى «سوحرانوۆكا» گاز نۇكتەسى ارقىلى ترانزيت توقتاعان. سوعان قاراماستان، ۋكراينالىق تاراپ «سۋدجا» بەكەتى ارقىلى گاز تاسىمالىن جالعاستىرعانىن ايتادى.
الايدا «گازپروم» تاسىمال قىزمەتى ءۇشىن تولىق تولەم جاساۋدان باس تارتقان. وسىدان كەيىن 2022 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە «نافتوگاز» شۆەيتسارياداعى حالىقارالىق اربيتراجعا جۇگىنگەن.
2025 جىلى اربيتراج ۋكراينالىق كومپانيانىڭ تالابىن تولىق قاناعاتتاندىردى، ال 2026 جىلى شۆەيتساريانىڭ فەدەرالدىق تريبۋنالى رەسەيلىك تاراپتىڭ اپەللياتسياسىن كەرى قايتاردى.
قازاقستاننىڭ ادىلەت مينيسترلىگى ەلدىڭ بۇل داۋعا قاتىسى جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءمينيستردىڭ سوزىنشە، حالىقارالىق اربيتراج شەشىمدەرىن ورىنداۋ بەلگىلى ءبىر يۋريسديكتسيالىق تالاپتارعا بايلانىستى جۇزەگە اسادى.
قازاقستان 1958 جىلعى نيۋ-يورك كونۆەنتسياسىنا قاتىسۋشى بولعانىمەن، ۇلتتىق زاڭناماعا سايكەس مۇنداي شەشىمدەر بورىشكەردىڭ ورنالاسقان جەرىندە نەمەسە ونىڭ مۇلكى بار ەلدە ورىندالۋى كەرەك.
وسىلايشا، قازاقستان بيلىگى «نافتوگاز» بەن «گازپروم» اراسىنداعى حالىقارالىق داۋدا بەيتاراپ پوزيتسيا ۇستانىپ وتىرعانىن كورسەتتى.
