ۇلى دالا قۇپيالارى: تالدىدا جاڭا عىلىمي جاڭالىقتار تانىستىرىلدى

127
Adyrna.kz Telegram
https://www.adyrna.kz/storage/uploads/Tx3PCQpmBvLLLLwSxH3RmVsU5qyrm6ZoVWp0DudV.jpg

قاراعاندى وبلىسىنداعى كيەلى تالدى القابىندا حالىقارالىق سيمپوزيۋم ءوتتى. عىلىمي فورۋمعا قازاقستان، تۇركيا، گەرمانيا، ماجارستان جانە رەسەيدەن كەلگەن زەرتتەۋشىلەر قاتىستى. 

عالىمدار ۇلى دالانى ەجەلگى داۋىردە مەكەندەگەن حالىقتار تۋرالى تىڭ دەرەكتەردى ۇسىنىپ، تالدى ءوڭىرىنىڭ ءالى دە تالاي قۇپيا مەن جاڭالىقتىڭ كىلتىن ساقتاپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

باياندامالاردىڭ ءبىرى قازىرگى ورتالىق قازاقستان اۋماعىندا بىرنەشە مىڭ جىل بۇرىن ءومىر سۇرگەن ادامدارعا ارنالدى. تۇركيالىق انتروپولوگ نازلى اقباس العاش رەت تالدى تاريحي-ارحەولوگيالىق كەشەنىنىڭ اۋماعىنداعى اقكەزەڭ قورىمىنان تابىلعان ادام سۇيەكتەرىن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن تانىستىردى.

عالىمداردىڭ انىقتاۋىنشا، جەرلەۋ ورنى ەر ادام مەن ايەلگە تيەسىلى بولعان. قورىم كونە ءداۋىردىڭ وزىندە تونالعانىنا قاراماستان، سۇيەك قالدىقتارى عىلىمي تالداۋ جاساۋعا جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ساقتالعان.

— ەر ادامنىڭ جامباس جانە ومىرتقا سۇيەكتەرىنەن ۇزەڭگىسىز ۇزاق ۋاقىت اتقا مىنگەن ادامدارعا ءتان وزگەرىستەر انىقتالدى. سۇيەكتەردىڭ بەرىكتىگى ولاردىڭ تابيعي تاعاممەن قورەكتەنگەنىن دە كورسەتەدى، — دەدى زەرتتەۋشى.

نازلى اقباستىڭ پىكىرىنشە، تالدى القابى الەمدىك عىلىم ءۇشىن جانە مادەني-تاريحي داستۇرلەردى زەرتتەۋ تۇرعىسىنان ەرەكشە قۇندىلىققا يە.

سيمپوزيۋمدا كوتەرىلگەن تاقىرىپتار اۋقىمى كەڭ بولدى. قاتىسۋشىلار انتروپولوگيا، ارحەولوگيا، ارحەوبوتانيكا جانە ارحەومەتريا سالالارىنداعى زەرتتەۋلەردى تالقىلادى. 

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحەولوگى، پروفەسسور ماديار ەلەۋوۆ قازاقستاننىڭ ارحەولوگيالىق مۇراسىن ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى. 

اكادەميك ە. ا. بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى «سارىارقا» ارحەولوگيالىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى الەكسەي كۋكۋشكين تالدى تاريحي-ارحەولوگيالىق پاركىنىڭ اۋماعىنداعى قولا ءداۋىرى ەسكەرتكىشتەرىن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن تانىستىردى. 

ماجارستاندىق ءمۇسىنشى-رەستاۆراتور ەمەشە اننا گابور التىن وردا داۋىرىندەگى ادامداردىڭ بەت-بەينەسىن قالپىنا كەلتىرۋ تاجىريبەسىمەن بولىسسە، ماكس پلانك ينستيتۋتىنىڭ پالەوبوتانيگى باسيرا مير ارحەولوگيا مەن بوتانيكا توعىسىنداعى زەرتتەۋلەر تۋرالى باياندادى.

تالدى اۋماعىندا جازعى دالالىق ماۋسىم دا باستالدى. 

قازبا جۇمىستارى ايگىلى قاراجارتاس پيراميداسىنىڭ ماڭىندا جۇرگىزىلۋدە. 

زەرتتەۋشىلەر ورتا قولا داۋىرىنە جاتاتىن قورىمدى زەرتتەپ، العاشقى ناتيجەلەرىن ۇسىندى.

— قازبا بارىسىندا پالەوانتروپولوگيالىق ماتەريالدار — ادام سۇيەكتەرىنىڭ قالدىقتارى، سونداي-اق قۇمىرا تۇرىندەگى كەراميكالىق ىدىستار تابىلدى. وكىنىشكە قاراي، نەگىزگى جەرلەۋ قۇرىلىستارى كونە زاماندا-اق تونالعان. دەگەنمەن انىقتالعان جادىگەرلەر قولداعى عىلىمي دەرەكتەر قورىن تولىقتىرىپ، زەرتتەۋشىلەرگە جاڭا تۇجىرىمدار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، — دەدى ارحەولوگ، PhD دوكتورى ايبار قاسەنالين.

سيمپوزيۋم اياسىندا تالدى القابىنان تابىلعان ارحەولوگيالىق ولجالاردىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.

قاراعاندى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى ساق قازانى، كونە قانجار، اشەكەي بۇيىمدار مەن كوشپەلىلەردىڭ تۇرمىستىق زاتتارىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى.

ءوڭىردىڭ باسقا مۇراجايلارىنان اكەلىنگەن جادىگەرلەر دە كەلۋشىلەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. شەت اۋداندىق ارحەولوگيالىق-ەتنوگرافيالىق مۋزەيى ۇستا ءارىن تۇرماعامبەتۇلىنىڭ دومبىراسىن جانە رەسەيدەن قازاقستانعا قايتارىلعان، جارتىلاي اسىل تاستارمەن اشەكەيلەنگەن ەر-توقىمدى تانىستىردى.

 

پىكىرلەر