قازاقستان ەكونوميكاسى تۋرالى ءسوز بولعاندا كوبىنە مۇناي، مەتالل، ءوندىرىس پەن اۋىل شارۋاشىلىعى اتالادى. الايدا ۋاقىت وزگەرگەن سايىن ەكونوميكانىڭ كەلبەتى دە جاڭارىپ كەلەدى. بۇگىندە تابىس كوزى تەك جەر استىنداعى بايلىقپەن ولشەنبەيدى. يدەيا، ونەر، تەحنولوگيا، ۇلتتىق مادەنيەت پەن تۋريستىك الەۋەت تە ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ وتىر.
سونىڭ ءبىر كورىنىسى – كرەاتيۆتى يندۋستريانىڭ جەكە ەكونوميكالىق باعىت رەتىندە قالىپتاسۋى. بۇعان دەيىن ديزاينەر، رەجيسسەر، مۋزىكانت، قولونەرشى نەمەسە IT مامانى كوبىنە شىعارماشىلىق يەسى رەتىندە عانا قابىلدانسا، قازىر ولاردىڭ ەڭبەگى ەكونوميكالىق قۇندىلىق رەتىندە قاراستىرىلا باستادى. قازاقستاندا كرەاتيۆتى يندۋسترياعا جاتاتىن قىزمەت تۇرلەرىنىڭ ءتىزىمى العاشىندا 43 باعىتتى قامتىسا، كەيىن 53-كە دەيىن كەڭەيتىلدى. ونىڭ قاتارىندا كينو، مۋزىكا، ديزاين، جارناما، باسپا ءىسى، مۋزەيلەر، مادەنيەت سالاسىنداعى ءبىلىم بەرۋ، ۆەب-پورتالدار مەن حالىق قولونەرى دە بار.
بۇل – جاي عانا ساننىڭ وزگەرۋى ەمەس. مەملەكەت شىعارماشىلىقپەن اينالىساتىن ادامدى ەكونوميكانىڭ سىرتىندا تۇرعان مامان ەمەس، جاڭا ءونىم مەن جاڭا جۇمىس ورنىن قالىپتاستىرا الاتىن كاسىپكەر رەتىندە قاراستىرا باستاعانىن كورسەتەدى.
بۇگىندە ەلىمىزدە كرەاتيۆتى يندۋستريا سالاسىندا ونداعان مىڭ كاسىپكەر جۇمىس ىستەيدى. رەسمي دەرەك بويىنشا، 45,5 مىڭنان استام سۋبەكت تىركەلىپ، 143 مىڭنان استام ادام وسى سەكتوردا ەڭبەك ەتەدى. استانا، الماتى، شىمكەنتتەن بولەك، وڭىرلەردە دە كرەاتيۆتى حابتار اشىلىپ، شىعارماشىلىق ادامداردىڭ ءبىر جەردە باس قوسىپ، يدەياسىن جوباعا، ال جوباسىن بيزنەسكە اينالدىرۋىنا مۇمكىندىك جاسالىپ جاتىر.
بىراق قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكاسىن تەك زاماناۋي تەحنولوگيادان ىزدەۋ جەتكىلىكسىز. ونىڭ تامىرى الدەقايدا تەرەڭدە جاتىر. ۇلتتىق قولونەر، ءداستۇرلى مۋزىكا، زەرگەرلىك ونەر، تاريحي ورىندار مەن مادەني مۇرا – دۇرىس ۇسىنىلعان جاعدايدا تۋريست ءۇشىن دە، كاسىپكەر ءۇشىن دە، شىعارماشىلىق يندۋستريا ءۇشىن دە قۇندى رەسۋرس.
وسى تۇستا تۋريزم مەن كرەاتيۆتى يندۋستريانىڭ جولى تۇيىسەدى. مىسالى، تاريحي ەسكەرتكىشتىڭ ءوزى تۋريستىك نىسان عانا بولىپ قالماي، ونىڭ اينالاسىندا ەتنواۋىل، شەبەرلىك ساباقتارى، ۇلتتىق تاعام، قولونەر جارمەڭكەسى، مۋزەيلىك مارشرۋت نەمەسە زاماناۋي مۋلتيمەديالىق جوبا قالىپتاسۋى مۇمكىن. ياعني تاريحتى تەك ساقتاپ قويۋ ەمەس، ونى بۇگىنگى ادامنىڭ تىلىمەن سويلەتۋ ماڭىزدى.
قازاقستاننىڭ تۋريستىك الەۋەتى دە بىرتىندەپ ەكونوميكالىق ناتيجەگە اينالىپ كەلەدى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلدەگى ورنالاستىرۋ ورىندارىنىڭ سانى 4 482 نىسانعا جەتىپ، ولاردىڭ جالپى سىيىمدىلىعى 232 مىڭنان استام ورىن بولعان. تۋريزم سالاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى دە ايتارلىقتاي ءوسىپ، سالا ەل ەكونوميكاسىنا شامامەن 5 تريلليون تەڭگە كولەمىندە ۇلەس قوسقان.
بۇل كورسەتكىشتەردىڭ ارتىندا ناقتى ءومىر بار: قوناقۇيدە جۇمىس ىستەيتىن ادام، تۋريستكە جول كورسەتەتىن گيد، ۇلتتىق بۇيىم جاسايتىن شەبەر، اۋىلداعى شاعىن دەمالىس ورنىنىڭ يەسى، فوتو-ۆيدەو تۇسىرەتىن مامان. تۋريزم دامىعان سايىن ءبىر عانا نىسان ەمەس، ونىڭ اينالاسىنداعى تۇتاس شاعىن ەكونوميكا قوزعالىسقا كەلەدى.
سوندىقتان تاريحي مۇرانى دامىتۋ دەگەنىمىز – ەسكى عيماراتتى قالپىنا كەلتىرىپ، ەسىگىنە تاقتايشا ءىلىپ قويۋ عانا ەمەس. ەڭ باستىسى – سول مۇرانىڭ ءمانىن بۇگىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ جانە ونى ەلگە كەلەتىن قوناققا قىزىقتى ەتىپ ۇسىنۋ. قازاقستاننىڭ كەڭ دالاسىندا مۇنداي مۇمكىندىك جەتەرلىك. ۇلى جىبەك جولىنىڭ ءىزى، كونە قالالار، تاريحي تۇلعالارعا قاتىستى ورىندار، ءداستۇرلى ونەر مەن دالا مادەنيەتى – الەمگە ۇسىنۋعا بولاتىن دايىن مازمۇن.
ەندەشە جاڭا ەكونوميكا دەگەنىمىز مىندەتتى تۇردە جاڭا نارسە ويلاپ تابۋ ەمەس. كەيدە ونىڭ ەڭ ۇلكەن مۇمكىندىگى – بۇرىننان بار قۇندىلىققا جاڭا كوزقاراسپەن قاراۋدا.
قازاقستان ءۇشىن كەلەسى كەزەڭ ءدال وسى شىعارماشىلىق پەن تاريحتى، تۋريزم مەن تەحنولوگيانى ءبىر ارناعا توعىستىرۋمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى بۇگىنگى الەمدە ەلدىڭ تابيعي بايلىعى عانا ەمەس، ونىڭ وقيعاسى، مادەنيەتى، يدەياسى مەن ءوزىن وزگەگە تانىتا ءبىلۋ قابىلەتى دە كاپيتالعا اينالادى.
ال قازاقستاننىڭ ايتارى از ەمەس. ەندىگى مىندەت – سول باي مۇرانى شاڭ باسقان تاريح بولىپ قالدىرماي، جاڭا بۋىننىڭ تىلىمەن سويلەتىپ، جاڭا ەكونوميكانىڭ ءتىرى بولشەگىنە اينالدىرۋ.
