فوتو: CORBIS VIA GETTY IMAGE
يزرايل مادەنيەت ءمينيسترى ميكي زوار دەرەكتى فيلم رەجيسسەرلەرى يۋۆال ابراحام مەن راحەل شوردى «ەلگە وپاسىزدىق جاسادى» دەگەن ايىپپەن يزرايل ازاماتتىعىنان ايىرۋعا شاقىردى. ولاردىڭ «NAZA» ءفيلمى بۇعان دەيىن 83-ءشى ۆەنەتسيا كينوفەستيۆالىندە قازىلار القاسىنىڭ ارنايى جۇلدەسىنە يە بولعان. بۇل تۋرالى ۆۆس جازدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
فيلمدە تساحال-دىڭ (يزرايل قورعانىس ارمياسى) جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن سوققى جاساۋ كەزىندە قولدانۋى جانە سونىڭ سالدارىنان بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قازا بولعانى باياندالادى.
«فيلم اۆتورلارىنىڭ ءوز حالقىنا دەگەن مۇنشالىقتى وشپەندىلىگىن ءتۇسىنۋ مۇمكىن ەمەس. ولار الەمدەگى انتيسەميتتەردىڭ قوشەمەتىنە يە بولۋ ءۇشىن ءوز ەلىنە زيان كەلتىرۋگە دايىن. بۇل – ەلگە وپاسىزدىق»، – دەپ جازدى ميكي زوار X الەۋمەتتىك جەلىسىندە.
بريتاندىق The Guardian جۋرناليستەرىمەن بىرلەسىپ تۇسىرىلگەن «NAZA» دەرەكتى ءفيلمى ۆەنەتسيا كينوفەستيۆالىندە كورەرمەندەردىڭ 25 مينۋتقا سوزىلعان قوشەمەتىنە يە بولدى.
«مادەنيەت ءمينيسترى رەتىندە مەن بۇل رەجيسسەرلەردى ەلگە وپاسىزدىق جاساعانى ءۇشىن يزرايل ازاماتتىعىنان ايىرۋ ماقساتىندا دەرەۋ ءتيىستى شارالاردى باستايمىن»، – دەدى زوار.
ءفيلمنىڭ اتاۋى يزرايل قورعانىس ارمياسىندا قولدانىلاتىن جانە «جاناما زالال» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىن اببرەۆياتۋرادان الىنعان.
كارتينا اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا، فيلم ءيزرايلدىڭ گازا سەكتورىنا جاساعان سوققىلارىن جوسپارلاۋعا جانە جۇزەگە اسىرۋعا قاتىسقان 24 اسكەري قىزمەتشى مەن وفيتسەردىڭ سۇحباتىنا نەگىزدەلگەن. ولاردىڭ اتى-ءجونى مەن بەت-بەينەسى جاسىرىلىپ، داۋىستارى وزگەرتىلگەن.
سۇحبات بارىسىندا بۇرىنعى اسكەري قىزمەتكەرلەر گازا تۇرعىندارىنىڭ ۇيلەرىن نىسانا رەتىندە تاڭداۋعا قاشىقتان قالاي قاتىسقاندارىن ايتىپ بەرەدى. فيلمدە يزرايل اسكەري كۇشتەرى كەي جاعدايدا سوققى جاسالاتىن ۇيدە بالالاردىڭ بار ەكەنىن الدىن الا بىلگەنى تۋرالى مالىمدەمەلەر كەلتىرىلەدى.
«NAZA» اۆتورلارى ءيزرايلدىڭ اسكەري وپەراتسيالارى بەيبىت تۇرعىنداردىڭ جاپپاي قازا بولۋىنا جۇيەلى تۇردە اكەلگەنىن العا تارتادى. يزرايل بۇل ايىپتاۋلاردى جوققا شىعارادى.
جۇما كۇنى يزرايل قورعانىس ارمياسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى فيلمدە ايتىلعان تۇجىرىمداردى ءۇزىلدى-كەسىلدى جوققا شىعاردى.
«فيلم جەكە باسىن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس ءانونيمدى كۋالىكتەرگە نەگىزدەلگەن. ولاردىڭ تساحال-دا قىزمەت ەتكەنى، قانداي قىزمەت اتقارعانى نەمەسە فيلمدە ايتىلعان وقيعالارعا قاتىسى بولعان-بولماعانىن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس»، – دەلىنگەن تساحال مالىمدەمەسىندە.
فيلمدە سۇحبات بەرۋشىلەر جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى نىسانا انىقتاۋ جۇيەلەرى مەن جاپپاي باقىلاۋ تەحنولوگيالارىنىڭ جۇمىس ىستەۋ پرينتسيپتەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەرگەن.
سونىمەن قاتار كارتينادا ءيزرايلدىڭ مەملەكەتتىك جانە اسكەري ستراتەگياسىنا قاتىستى مالىمدەمەلەر بار. تساحال وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل پىكىرلەر «كىشى بۋىن اسكەري قىزمەتشىلەرىنە قولجەتىمدى اقپارات شەڭبەرىنەن انىق شىعىپ كەتەدى».
اسكەريلەردىڭ مالىمدەۋىنشە، فيلمدە اسكەري بارلاۋ باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىسى بار دەلىنگەن جاعدايلار دا كورسەتىلگەن. الايدا تساحال ولاردىڭ قىزمەتتىك مىندەتتەرىنە بايلانىستى مۇنداي پروتسەستەرگە «انىقتاماسى بويىنشا قاتىسا المايتىنىن» العا تارتادى.
يزرايل مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ازاماتتىقتان ايىرۋ راسىمىنە تىكەلەي وكىلەتتىگى جوق. دەگەنمەن ەل زاڭناماسىندا مۇنداي پروتسەدۋرا قاراستىرىلعان جانە ول سيرەك جاعدايدا قولدانىلادى.
ازاماتتىقتان ايىرۋ تۋرالى ءوتىنىشتى ىشكى ىستەر ءمينيسترى بەرەدى. ونى ادىلەت ءمينيسترى ماقۇلدايدى، كەيىن قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ زاڭدىلىعىن سوت قارايدى.
باستاپقىدا ازاماتتىقتى ءماجبۇرلى تۇردە جويۋ ازاماتتىقتى ادەيى جالعان اقپارات بەرۋ ارقىلى العان ادامدارعا قاتىستى قولدانىلاتىن. 2023 جىلى تەرروريزم ءۇشىن سوتتالعان ادامدارعا قاتىستى تاعى ءبىر نەگىز ەنگىزىلدى. ال 2022 جىلى يزرايل جوعارعى سوتى مەملەكەتكە ادالدىق تانىتپاعان، مىسالى، تىڭشىلىقپەن نەمەسە مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاساۋمەن اينالىسقان ادامداردى ازاماتتىقتان ايىرۋعا بولادى دەگەن شەشىم شىعاردى.
گازاداعى سوعىس 2023 جىلعى 7 قازاندا پالەستينالىق حاماس قارۋلى توبىنىڭ يزرايلگە جاساعان شابۋىلىنان كەيىن باستالعان بولاتىن. شابۋىل سالدارىنان 1200-دەن استام ادام قازا تاۋىپ، تاعى 251 ادام كەپىلگە الىنعان.
ودان كەيىن يزرايل باستاعان اسكەري وپەراتسيالار ناتيجەسىندە 73 مىڭنان استام ادام قازا تاپتى. بۇل دەرەكتەر حاماس باقىلاۋىنداعى گازا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنەن الىنعان. الايدا بۇۇ مەن بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدار بۇل ستاتيستيكانى سەنىمدى دەپ ەسەپتەيدى.
