ورتالىق ازيا اۋماعىندا سوڭعى بىرنەشە جىلدا وزەن اعىنىنىڭ ازايۋى، قۇرلىقتاعى سۋ قورىنىڭ قىسقارۋى جانە مۇزدىقتار ماسساسىنىڭ ايتارلىقتاي جوعالۋى بايقالعان. بۇل تۋرالى دۇنيەجۇزىلىك مەتەورولوگيالىق ۇيىمنىڭ (دمۇ) الەمدەگى سۋ رەسۋرستارىنىڭ جاعدايىنا ارنالعان بايانداماسىندا ايتىلعان، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
حالىقارالىق ۇيىمنىڭ ساراپشىلارى 2021–2025 جىلدار ارالىعىنداعى سۋ جاعدايىن زەرتتەپ، الىنعان كورسەتكىشتەردى 1991–2020 جىلدارداعى دەرەكتەرمەن سالىستىرعان. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، سوڭعى جىلدارى تاجىكستان، وزبەكستان، قىرعىزستان جانە اۋعانستانداعى سۋ قويمالارىنا كەلەتىن سۋ كولەمى ايتارلىقتاي تومەندەگەن.
باياندامادا ورتالىق ازيا وزەن اعىنى قالىپتى دەڭگەيدەن تومەن نەمەسە ەداۋىر تومەن بولعان ايماقتاردىڭ قاتارىنا كىرگەنى كورسەتىلگەن. اتاپ ايتقاندا، وڭىردەگى نەگىزگى وزەن جۇيەلەرىن قامتيتىن ارال تەڭىزىنلەگى جاعداي كۇردەلى.
جالپى العاندا، 2021–2025 جىلدار ارالىعى 1991 جىلى باقىلاۋلار باستالعاننان بەرى وزەندەر ءۇشىن ەڭ قۇرعاق كەزەڭدەردىڭ بىرىنە اينالدى. دمۇ دەرەكتەرىنە سايكەس، وزەن باسسەيندەرىنىڭ شامامەن 40%-ىندا اعىن مولشەرى قالىپتى دەڭگەيدەن تومەن بولعان. سۋ نىساندارىنىڭ 36%-ىندا كورسەتكىش نورماعا سايكەس كەلسە، تەك 21%-ىندا عانا قالىپتى دەڭگەيدەن جوعارى بولعان.
قۇرلىقتاعى سۋ قورىنا – وزەندەر، كولدەر، سۋ قويمالارى، توپىراقتاعى ىلعال، قار مەن مۇزدىقتار جاتادى. بۇل كورسەتكىش بويىنشا ورتالىق ازياداعى جاعداي دا قولايسىز. ەكىنشى جىل قاتارىنان سۋ قورى قالىپتى دەڭگەيدەن تومەن نەمەسە ايتارلىقتاي تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر. دەگەنمەن، بۇل بۇكىل الەمگە ءتان ءۇردىس. دمۇ ساراپشىلارى زەرتتەگەن الەم اۋماقتارىنىڭ 42%-ىندا وسىنداي جاعداي تىركەلگەن.
وڭىردەگى مۇزدىقتاردىڭ ماسسا بالانسى باقىلاۋلار تاريحىنداعى ەڭ تەرىس كورسەتكىشتەردىڭ ۇشتىگىنە ەندى. بۇل تاۋلى ايماقتاردا مۇزدىقتاردىڭ جيناقتاعانىنان الدەقايدا كوپ مۇز جوعالتقانىن بىلدىرەدى. وسىنداي جاعداي وڭتۇستىك ازيانىڭ باتىس بولىگىندە، رەسەي اركتيكاسىندا، يسلانديادا، كانادانىڭ باتىسىندا جانە اقش-تىڭ باتىس ايماقتارىندا دا تىركەلگەن.
2023–2025 جىلدار ارالىعىندا الەمدەگى مۇزدىقتاردىڭ جيىنتىق شىعىنى شامامەن 1400 گيگاتوننا سۋدى قۇرادى.
سونىمەن قاتار، سوڭعى بەس جىلدا الەمدەگى تاۋ مۇزدىقتارى تەڭىز دەڭگەيىنەن جوعارى ورنالاسقان مۇز ماسساسىنىڭ 6,2%-ىن جوعالتقانى اتاپ وتىلەدى. ال ورتالىق ازياداعى وزەن باسسەيندەرىنىڭ جالپى اعىنىنىڭ جارتىسىنان استامى قار مەن مۇزدىڭ ەرۋى ەسەبىنەن قالىپتاسادى.
زەرتتەۋ قورىتىندىسىن شىعارا كەلە، دمۇ ساراپشىلارى XXI عاسىردىڭ سوڭىنا قاراي ءوڭىر ەلدەرى مۇزدىقتاردان كەلەتىن جازعى اعىننىڭ الەمدەگى ەڭ ءىرى كولەمدەگى قىسقارۋلارىنىڭ بىرىنە تاپ بولۋى مۇمكىن دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن.
وسىعان بايلانىستى حالىقارالىق ۇيىم بارلىق مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەرىن جاعدايدى بىرلەسىپ باقىلاۋدى، اقپارات الماسۋدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن جانە ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەلەرىن دامىتۋدى سۇرايدى. مۇنداي تەتىكتەر تۇراقسىز ءارى بولجاۋى قيىن جاھاندىق سۋ اينالىمىنا جەدەل ارەكەت ەتۋ ءۇشىن قاجەت.
