فوتو: Getty Images
رەسەيدە مەملەكەتتىك دۋما سايلاۋىنداعى ءۇش كۇندىك داۋىس بەرۋ اياقتالدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ الدىن الا مالىمەتىنشە، سايلاۋشىلاردىڭ قاتىسۋى 56,66%-دى قۇرادى. بۇل 2021 جىلعى سايلاۋداعى 51,72% كورسەتكىشتەن جوعارى. بۇل تۋرالى ۆۆس جازدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
حاتتامالاردىڭ 95,01%-ى وڭدەلگەننەن كەيىن «ەدينايا روسسيا» 57,83% داۋىس جيناپ، كوش باستادى. كپرف – 13,81%، لدپر –8,97%، «نوۆىە ليۋدي» – 7,96% داۋىس الدى. ال «سپراۆەدليۆايا روسسيا» 4,96% كورسەتكىشپەن بەس پايىزدىق مەجەدەن وتە الماۋى مۇمكىن.
الدىن الا ەسەپ بويىنشا، «ەدينايا روسسيا» مەملەكەتتىك دۋماداعى كونستيتۋتسيالىق باسىمدىعىن ساقتايدى. پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا شامامەن 125 ماندات الىپ، ءبىرمانداتتى وكرۋگتەردىڭ 200-دەن استامىندا جەڭىسكە جەتۋى مۇمكىن.
سايلاۋشىلار بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋى تاۋەلسىز ەلەكتورالدىق ساراپشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى. ولار جوعارى كورسەتكىشتى اكىمشىلىك جۇمىلدىرۋ جانە مەملەكەتتىك مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرىن داۋىس بەرۋگە تارتۋ ىقتيمالدىعىمەن بايلانىستىرادى.
كەي وڭىرلەردە بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە داۋىس بەرۋدى باقىلاۋ ءۇشىن بىرەگەي ءنومىرى مەن QR-كودى بار لوتەرەيا بيلەتتەرى بەرىلگەنى تۋرالى اقپارات تارادى. كامچاتكاداعى ءبىلىم سالاسىنىڭ قىزمەتكەرى BBC-گە باسشىلىقتىڭ قىزمەتكەرلەردەن بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا داۋىس بەرۋدى تالاپ ەتكەنىن ايتتى.
ساراپشىلاردىڭ ءبىرى مۇنداي تاجىريبە سايلاۋشىنىڭ ەركىن تاڭداۋىنا قاتىستى سۇراق تۋعىزاتىنىن اتاپ وتەدى.
سايلاۋدىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى — قاشىقتان ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدىڭ (دەگ) كەڭ كولەمدە قولدانىلۋى. ماسكەۋدى قوسپاعاندا، 32 وڭىردە 3,6 ميلليوننان استام ادام ونلاين داۋىس بەرگەن. ماسكەۋدە ەلەكتروندى جۇيەنى 3,4 ميلليوننان استام سايلاۋشى پايدالانعان.
ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدىڭ ناتيجەسىندە «ەدينايا روسسيا» 49,6%، «نوۆىە ليۋدي» 15,42%، كپرف 12%، لدپر 10,79%، «سپراۆەدليۆايا روسسيا» 5,75% داۋىس جينادى. بۇل كورسەتكىشتەر جالپى ەل بويىنشا قاعاز جانە ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرىنەن ەرەكشەلەنەدى.
ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ جۇيەسىنە قاتىستى دا سىن ايتىلدى. ماسكەۋدە داۋىس بەرۋدىڭ العاشقى كۇندەرىندە ۆيرتۋالدى كەزەكتەر پايدا بولىپ، جەكسەنبى كۇنى كەيبىر ۋچاسكەلەردە قاعاز بيۋللەتەن بەرۋ ۋاقىتشا توقتاعان.
وسك باسشىسى ەللا پامفيلوۆا ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ ينفراقۇرىلىمىنا حاكەرلىك شابۋىلدار جاسالعانىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، شابۋىلدار سايلاۋ پروتسەسىنە اسەر ەتپەگەن. الايدا پامفيلوۆا جۇيەگە ادەيى زياندى باعدارلاما ەنگىزىلدى دەگەن مالىمدەمەسىنە ناقتى دالەل كەلتىرمەدى.
سايلاۋ كەزىندە باقىلاۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىنا قاتىستى دا داۋ تۋىندادى. «بىرگە باقىلايمىز» جوباسى داۋىس بەرۋ اياقتالعانعا دەيىن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى 900-دەن استام زاڭبۇزۋشىلىق تۋرالى حابار العانىن مالىمدەدى. ونىڭ ۇشتەن بىرىنەن استامى سايلاۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىنا قاتىستى بولعان.
«سايلاۋلار اتلاسى» جوباسىنىڭ ساراپشىسى كسەنيا سمولياكوۆانىڭ ايتۋىنشا، داۋىس بەرۋدىڭ العاشقى كۇنىندە شامامەن 1,5 مىڭ باقىلاۋشى ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن ۋچاسكەلەردەن شىعارىلعان. ونىڭ سوزىنشە، ولاردىڭ اراسىندا كپرف جانە «يابلوكو» كانديداتتارىنىڭ باقىلاۋشىلارى كوپ بولعان.
ال وسك باسشىسى ەللا پامفيلوۆا بۇل مالىمەتتەرگە قاتىستى وسك-عا باقىلاۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرۋداعى قيىندىقتارعا بايلانىستى بىرنەشە ونداعان عانا ءوتىنىش تۇسكەنىن ايتتى. ونىڭ مالىمەتىنشە، سايلاۋعا 381 مىڭنان استام باقىلاۋشى قاتىسقان.
سايلاۋ الدىنداعى ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى — «يابلوكو» پارتياسىنىڭ سايلاۋدان شىعارىلۋى. پارتيا باستاپقىدا تىركەلىپ، بيۋللەتەنگە ەنگىزىلگەنىمەن، كەيىن «رودينا» پارتياسىنىڭ ارىزى نەگىزىندە سايلاۋدان الىندى.
پارتيا وكىلدەرى مەن ولاردىڭ جاقتاستارى بۇل شەشىمدى ساياسي تۇرعىدان باعالاسا، سايلاۋ ورگاندارى ونى قۇقىقتىق پروتسەدۋرالار اياسىنداعى شەشىم رەتىندە قاراستىردى.
الدىن الا قورىتىندى بويىنشا، «ەدينايا روسسيا» مەملەكەتتىك دۋماداعى باسىمدىعىن ساقتاپ وتىر. كپرف، لدپر جانە «نوۆىە ليۋدي» دە پارلامەنتتەگى وكىلدىگىن ساقتاۋى مۇمكىن.
ال «سپراۆەدليۆايا روسسيانىڭ» بەس پايىزدىق مەجەگە جەتە الماۋى — سايلاۋدىڭ نەگىزگى كۇتپەگەن ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى. دەگەنمەن تۇپكىلىكتى قورىتىندى بارلىق حاتتامالار وڭدەلىپ، مانداتتار بولىنگەننەن كەيىن عانا بەلگىلى بولادى.
