كەيىپكەرى — قارا قوجا. بالالار كينوسىنىڭ شەبەرى ابدوللا قارساقباەۆتىڭ التىن عاسىرى

188
Adyrna.kz Telegram
https://www.adyrna.kz/storage/uploads/UpRNvyAD48FzS9ec4ltlidVlDmOjRi7Cso8201wv.jpg

بۇگىن قازاق كينوسىنىڭ كورنەكتى وكىلى، رەجيسسەر ابدوللا قارساقباەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولدى.

ابدوللا قارساقباەۆ 1926 جىلى 2 قازاندا الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول قازاق كينوسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ، اسىرەسە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان فيلمدەرىمەن تانىلدى.

رەجيسسەردىڭ شىعارماشىلىق جولىنداعى ەڭ تانىمال تۋىندىلارىنىڭ ءبىرى — «مەنىڭ اتىم قوجا» ءفيلمى. 1963 جىلى تۇسىرىلگەن كارتينا بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ پوۆەسى نەگىزىندە ەكرانعا شىقتى. فيلمدە مەكتەپ وقۋشىسى قوجانىڭ ءومىرى، مىنەزى، دوستارى مەن قورشاعان ورتاسى سۋرەتتەلەدى.

«مەنىڭ اتىم قوجا» كارتيناسى قازاق بالالار كينوسىنىڭ كلاسسيكالىق تۋىندىلارىنىڭ بىرىنە اينالدى. فيلم 1967 جىلى كانن حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنىڭ بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان فيلمدەر بايقاۋىندا جۇلدەگە يە بولدى.

ابدوللا قارساقباەۆ 1947 – 1983 جىلى «قازاقفيلم» ستۋدياسىندا رەجيسسەرى بولىپ «انا مەن بالا» (1955), «ەگەر ءبىزدىڭ ءبارىمىز دە...» (1961, ەكەۋىن دە رەج. س.قوجىقوۆپەن بىرگە), «قاناتتى سىيلىق» (1956, ا.سلوبودنيك جانە ە.ي. فايكپەن بىرگە), «بوتاگوز» (1957, ە.ە. ارونمەن بىرگە) اتتى كوركەم فيلمدەردى قويۋعا قاتىستى.

تاريحي تاقىرىپقا «قيلى كەزەڭ» (1968), «دالاداعى قۋعىن» (1979, كسرو حشجك-ءنىڭ كۇمىس مەدالى) سەكىلدى فيلمدەردى، «مەنىڭ اتىم قوجا» (1963, ت.دۇيسەنباەۆپەن بىرگە، 1964 جىلى وتكەن ورتالىق ازيا مەن قازاقستان كينەماتوگرافياشىلارىنىڭ بايقاۋىنىڭ جانە 1967 جىلى كانن قالاسىندا وتكىزگەن حالىقارالىق كينوفەستيۆالدىڭ ديپلومىنا يە بولدى).

«بالالىق شاققا ساياحات» (1969), «مەنىڭ اعام» (1972),  «قاتارىڭنان قالما» (1974, تەلەفيلم); «وۋ، كوۆبويلار» (1975), «التى جاسار الپامىس» (1976; 1977 جىلى ريگادا وتكەن بۇكىلوداقتىق 10 كينوفەستيۆالدىڭ جۇلدەگەرى), «بالالىق شاقتىڭ كەرمەك ءدامى» (1982) كوركەم فيلمدەرىن، سونىمەن قاتار «قازاق حالقىنىڭ قولونەرى» (1958), «تورعاي شەگى» (1963), «چەركاسسك قورعانى» (1970), «اقتوبە» (1972), ت.ب. دەرەكتى فيلمدەرىن قويعان.

«بىرىنشىدەن، مەن بالالار تۋرالى فيلم عانا ەمەس، ۇلكەندەرگە دە ارنالعان بىرنەشە كارتينا تۇسىرگەنمىن. دەگەنمەن، جۇمىستارىمنىڭ باسىم كوپشىلىگى بالالارعا ارنالعان. سول سەبەپتى دە مەنى بالالار وزدەرىنە تولىق ەنشىلەپ السا كەرەك. وعان مەن قۋانباسام، رەنجىمەيمىن. ويتكەنى، مەن بالالىق شاعىمدى ساعىنامىن. بۇگىنگى ۇرپاقپەن جۇمىس ىستەۋگە سونشالىقتى قۇشتارمىن»، - دەگەن ەكەن ابدوللا قارساقباەۆ كوزى تىرىسىندە.

قارساقباەۆتىڭ رەجيسسەرلىك قولتاڭباسىنىڭ ەرەكشەلىگى – كەيىپكەرلەردى تابيعي قالپىندا كورسەتۋى جانە بالالاردىڭ ىشكى الەمىن شىنايى جەتكىزۋى. ونىڭ فيلمدەرى بىرنەشە بۋىن كورەرمەنىنىڭ سۇيىكتى تۋىندىلارىنا اينالدى.

1978 جىلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى اتاعىن الدى. 1983 جىلى 2 قىركۇيەكتە دۇنيەدەن ءوتتى.

پىكىرلەر