پاتەردى يپوتەكاعا ساتىپ الۋ – ونداعان جىلعا سوزىلۋى مۇمكىن ماڭىزدى قارجىلىق مىندەتتەمە. الايدا كوپشىلىك راسىمدەلىپ قويعان تۇرعىن ءۇي نەسيەسىنىڭ شارتتارىن وزگەرتۋگە بولاتىنىن بىلە بەرمەيدى.
مىسالى، يپوتەكانى باسقا بانككە اۋىستىرىپ، نەسيە مەرزىمىن قايتا قاراۋعا جانە اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋعا بولادى. مۇنداي مۇمكىندىكتى Halyk ۇسىنادى. بۇل ماقالادا سىزدەرگە رەفينانسىلەۋ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن جانە ونىڭ كىمدەرگە ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسىندىرەمىز.
بىرنەشە جىل بۇرىن يپوتەكاعا پاتەر ساتىپ الدىڭىز دەپ ەلەستەتىڭىز. سودان بەرى تابىسىڭىز، شىعىندارىڭىز، وتباسىلىق جاعدايىڭىز بەن قارجىلىق باسىمدىقتارىڭىز وزگەردى. الايدا اي سايىنعى تابىسىڭىزدىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى ءالى دە نەسيەنى وتەۋگە جۇمسالادى.
ال يپوتەكا شارتتارىن دا وزگەرتۋگە بولاتىنىن بىلەسىز بە؟
بۇل ءۇشىن رەفينانسىلەۋ قىزمەتى بار. ول يپوتەكانى ءبىر بانكتەن ەكىنشى بانككە اۋىستىرىپ، نەسيەلەۋ شارتتارىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
Halyk يپوتەكانى رەفينانسىلەۋگە ارنالعان جاڭا ءونىمدى ىسكە قوستى. بۇل جاڭا باسپانا ساتىپ الۋ نەمەسە ەكىنشى يپوتەكا راسىمدەۋ دەگەندى بىلدىرمەيدى. كليەنت ءوز پاتەرى ءۇشىن نەسيەنى تولەۋدى جالعاستىرادى، بىراق ەندى جاڭا بانكتىڭ شارتتارىمەن تولەيدى.
باعدارلامانىڭ باستى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى – اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋ مۇمكىندىگى.
قاراپايىم مىسالدى قاراستىرايىق. بىرنەشە جىل بۇرىن اسقار ءوز پاتەرىن ساتىپ الۋدى ۇيعاردى*. ول باستاپقى جارناعا ۇزاق ۋاقىت اقشا جيناپ، باسپانا تاڭداپ، اقىرى قازاقستان بانكتەرىنىڭ بىرىنەن يپوتەكا راسىمدەدى.
پاتەر ساتىپ الىندى، ارمانى ورىندالدى. بىراق جەكە باسپانامەن بىرگە ەلەۋلى قارجىلىق مىندەتتەمە دە پايدا بولدى: اسقار اي سايىن بانككە شامامەن 290 مىڭ تەڭگە تولەيدى. يپوتەكا بويىنشا جىلدىق مولشەرلەمە 22,5%-دى قۇرايدى.
وسىدان كەيىن اسقار يپوتەكاسىن تيىمدىرەك شارتتارمەن Halyk بانكىنە رەفينانسىلەۋدى شەشتى.
ول كەزدە يپوتەكالىق قارىزىنىڭ قالعان سوماسى 15 ميلليون تەڭگەنى قۇراعان، ال نەسيەنى وتەۋگە ءالى 15 جىل قالعان.
بانك ماماندارى قالعان قارىزدى جىلدىق 19,5% مولشەرلەمەمەن سول مەرزىمگە Halyk بانكىنە اۋىستىرعان جاعدايدا، اي سايىنعى تولەم شامامەن 258 مىڭ تەڭگە بولاتىنىن ەسەپتەپ بەردى.
وسىلايشا، اي سايىنعى تولەم 32 مىڭ تەڭگەدەن استام سوماعا، ال ءبىر جىلدا شامامەن 385 مىڭ تەڭگەگە ازايادى.
الايدا ەڭ ءتيىمدى تۇسى – ۇزاق مەرزىمدى ناتيجەسىندە. نەسيە مەرزىمىن وزگەرتپەي، يپوتەكانى جاڭا كەستە بويىنشا 15 جىل بويى تولەگەن جاعدايدا، رەفينانسىلەۋگە بايلانىستى قوسىمشا شىعىنداردى ەسەپتەمەگەندە، تولەمدەر اراسىنداعى جالپى ايىرماشىلىق 5,5 ميلليون تەڭگەدەن اسادى.
ياعني اسقار بۇرىنعى پاتەرىندە تۇرا بەرەدى، بىراق وتباسىلىق بيۋدجەتتىڭ ەداۋىر بولىگىن باسقا ماقساتتارعا – ساياحاتقا، ءبىلىم الۋعا، اقشا جيناۋعا نەمەسە كۇندەلىكتى قاجەتتىلىكتەرگە جۇمساي الادى.
Halyk يپوتەكانى رەفينانسىلەۋ باعدارلاماسى ءدال وسىنداي مۇمكىندىك ۇسىنادى. باسقا بانكتەردىڭ كليەنتتەرى قولدانىستاعى يپوتەكالىق نەسيەسىن Halyk بانكىنە اۋىستىرىپ، ءتيىستى تالاپتارعا ساي كەلگەن جاعدايدا اي سايىنعى قارجىلىق جۇكتەمەسىن ازايتا الادى.
باعدارلاما بويىنشا جىلدىق مولشەرلەمە 19,5%-دان 22,5%-عا دەيىن (جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى – 21,59%-دان 25,00%-عا دەيىن), ال نەسيە مەرزىمى 20 جىلعا دەيىن بەلگىلەنگەن. الدىن الا ەسەپتەۋ الۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتارمەن Halyk بولىمشەسىنە جۇگىنۋ جەتكىلىكتى.
باعدارلامانىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – نەسيەنى ونلاين رەجيمدە كوميسسياسىز مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ مۇمكىندىگى. بۇل كليەنتكە قوسىمشا قاراجاتتى قارىزدى وتەۋگە باعىتتاپ، بەرەشەك كولەمىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
رەفينانسىلەۋ اياسىندا Halyk قاراجاتى ەسەبىنەن ءومىر مەن مۇلىكتى ساقتاندىرۋعا قاتىستى قوسىمشا شارتتار دا قاراستىرىلعان. ال جالاقى جوبالارىنىڭ قاتىسۋشىلارى ءۇشىن اي سايىنعى تولەمدەردى اۆتوماتتى تۇردە وتەۋ مۇمكىندىگى بار.
يپوتەكانى رەفينانسىلەۋ شارتتارى تۋرالى تولىعىراق halykbank.kz سايتىنان بىلۋگە بولادى.
*اسقار تۋرالى مىسال شارتتى تۇردە بەرىلگەن. ناقتى پايىزدىق مولشەرلەمە، اي سايىنعى تولەم مولشەرى مەن ۇنەمدەلەتىن قاراجات كولەمى ءار كليەنت ءۇشىن جەكە ەسەپتەلەدى.
