سۇحبات قوعامدا اسا قىزىعۋشىلىققا يە «پاتەر الۋ» تاقىرىبىن قوزعايدى. بۇل ماتەريالدا ساراپشىمەن بىرگە نەلىكتەن قازىرگى جاستار ەرتەرەك باسپانالى بولۋعا تىرىساتىنى تالداندى. تۇرعىن ءۇي نارىعىندا 16 جىلدان استام جۇمىس جاساپ كەلە جاتقان قارجىگەر ناقتى باعدارلامالاردى اتاپ، ولاردىڭ شارتىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىردى.
جاڭا جىلدى ءوز ۇيىڭىزدە قارسى العىڭىز كەلسە
الەۋمەتتىك جەلىدە جاستار اراسىندا مەيلىنشە ەرتەرەك باسپانالى بولۋدى ناسيحاتتايتىندار كوبەيدى. ءتىپتى ءۇيلى بولۋدىڭ ءتۇرلى نۇسقالارى مەن ناقتى الگوريتمدەرى دە كەڭىنەن ايتىلا باستادى. سونىڭ ارقاسىندا بولار، ەلىمىزدە جاسقا تولماعان 283 357 ازامات وتباسى بانك ارقىلى باسپانالى بولىپ ۇلگەرىپتى. جالپى بۇل Z بۋىننىڭ قارجىلىق ترەندتەردى ەرتە تۇسىنۋىنەن بە، الدە اتا-انادان تەزىرەك سەپاراتسيالانۋعا دەگەن ۇمتىلىس پا؟ مۇمكىن بۇل قارجىلىق ساۋاتتىڭ ارتۋىنان شىعار؟ جالپى قازاقستاندا 20 جاستا باسپانالى بولۋ مۇمكىن بە؟ بۇل تاقىرىپتى ءبىز تۇرعىن ءۇي جانە يپوتەكا سالاسىندا 16 جىلدىق تاجىريبەسى بار قارجىگەر پەريزات باۋىرجانقىزىمەن تالقىلادىق.
– پەريزات حانىم، ءالەۋمەتتىك جەلىدە «20-25 جاسقا دەيىن ءوز ءۇيىڭ بولۋى كەرەك» دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلادى. جاستار اراسىندا باسپانا الۋعا دەگەن ۇمتىلىستىڭ سوڭعى كەزدە كۇشەيۋىنە نە سەبەپ بولدى دەپ ويلايسىز؟
– مەنىڭ ويىمشا، ءۇي الۋ جاس تالعامايدى. ادام 18 جاسقا تولعاننان كەيىن-اق باسپانالى بولۋدى ويلاۋى كەرەك. «30 جاسقا دەيىن وقيمىن، ودان كەيىن جۇمىس ىستەيمىن، ودان كەيىن ءۇي الامىن» دەپ جۇرە بەرۋدىڭ قاجەتى جوق. ءوءزىن دالەلدەپ، جۇمىس ىستەپ، تابىس تاۋىپ ءجۇرگەن ادام 23 جاسقا دەيىن ءۇي الۋعا ۇمتىلعانى دۇرىس. مىسالى، مەنىڭ كوماندامدا ەكى جىلداي جۇرگەن ءبىر جىگىت بار. قازىر جاسى 28-دە. ول 3 پاتەر جانە 90 شارشى مەترلىك كوممەرتسيالىق نىسان الىپ ۇلگەردى. وعان كەزىندە «اسىقپا» دەسەم، ول بۇل شەشىمدى كەيىنگە قالدىرار ما ەدى... مەنىڭ كوماندامدا 22 جاسىندا ءۇي العان جىگىت تە بار. وعان ءۇي الۋدىڭ ماڭىزىنءتۇسىندىردىم، ال ول قولىنان كەلگەنىنشە ارەكەت ەتتى.
جاستاردىڭ باسپانالى بولۋداعى باستى 3 قاتەلىگى
– ءۇي العىسى كەلەتىن جاستاردىڭ ەڭ ءجيى جىبەرەتىن قاتەلىگى قانداي؟
– مەن نەگىزگى 3 قاتەلىكتى اتاپ وتەر ەدىم.ءبىرىنشىدەن، ۇلتتىق بانك ليتسەنزيا بەرمەگەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنان نەسيە الۋ. جاستار تەز اقشا كەرەك بولعان كەزدە ونلاين نەسيە راسىمدەپ جاتادى. بۇل كەيىن ونىڭ يپوتەكا الۋ مۇمكىندىگىنە كەرى اسەرى ەتۋى مۇمكىن. ەكىنشى قاتەلىك – مۇلدەم اقشا جيناماۋ. «ايلىعىم از، سوندىقتان اقشا جيناي المايمىن» دەپ شاعىمداناتىندار بار. ءۇي الۋ ءۇشىن كىرىسىڭىزدەن 10 نە 20 مىڭ تەڭگە بولسا دا جيناپ وتىرۋ كەرەك. اقشا جينالسا، 1,5 ميلليون تەڭگە باستاپقى جارنامەن دە ءۇي تابۋعا بولادى. ۋاقىت سوزباي، 25-28 شارشى مەترلىك پاتەر بولسا دا العان دۇرىس. ءۇشىنشىسى – رەسمي تابىستىڭ بولماۋى. ادامعا تۇراقتى اقشا ءتۇسىپ تۇرسا دا ونى رەسمي تۇردە دالەلدەۋ ماڭىزدى. ءۇي الۋ ءۇشىن زەينەتاقى جارناسىن تۇراقتى اۋدارىپ وتىرعان ءجون. وسى ءۇش نارسەنى قاتار الىپ جۇرسەڭىز، ءۇي الۋعا ءبىر ادىم جاقىندادىڭىز دەگەن ءسوز.
– جاستاردىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ەرتە يگەرۋىنە نە سەبەپ بولۋى مۇمكىن؟ بۇل قۇبىلىسقا بىرنەشە جىل بويى جالدامالى پاتەردە جۇرگەن اتا-اناسىنىڭ مىسالى اسەر ەتۋى مۇمكىن دەپ ويلايسىز با?
–جوق، مەن بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيمىن. بالا كوبىنە اتا-اناسىنان كورگەنىن قايتالايدى. ماعان جاستار ءجيى جازادى. ولاردىڭ اراسىندا قارىزعا باتقان اتا-اناسىنا كومەكتەسۋ ءۇشىن نەسيە العاندار دا بار. كەيدە اتا-اناسى بالاسىنا كومەكتەسە الماعاندىقتان، جاستار ءۇي الۋ ءۇشىن نەسيەگە كىرىپ, كەيىن ونى تولەي الماي جۇرەدى.
بۇل – پسيحولوگيالىق ماسەلە. نەگىزىندە ءۇي الىپ جاتقان جاستار بالا كەزىندە اتا-اناسىنىڭ ءۇي نە جەر العانىن كورگەن. بالا ءۇشىن قىمبات مۇلىك ساتىپ الۋ قالىپتى نارسەگە اينالۋعا ءتيىس.سوندىقتان اتا-انا بالاسىنا ءوز ارەكەتىمەن ۇلگى كورسەتەدى دەپ ايتا الامىز.
– ناقتى مىسال نەگىزىندە قاراستىرىپ كورەيىك. 20 جاستاعى ازامات ايىنا 250 مىڭ تەڭگە تابادى دەلىك. ءازىرگە باستاپقى جارناسى جوق. ءسىز ونىڭ ورنىندا بولساڭىز، نەدەن باستار ەدىڭىز؟
– يپوتەكانى قينالماي تولەۋ ءۇشىن اي سايىنعى تولەمدى جالاقىنىڭ قانشا پايىزىنان اسىرماعان دۇرىس؟
اتا-اناسى كومەكتەسە المايتىن جاستار قايتپەك?
– اتا-اناسى قارجىلىق تۇرعىدا كومەكتەسە المايتىن، قالاعا ەندى كوشكەن جاستار ءۇشىن ءۇي الۋ قانشالىقتى قيىن? ولارعا اياققا تۇرۋ ءۇشىن قانشا ۋاقىت كەرەك دەپ ويلايسىز؟
– ارينە، ولارعا ءۇي الۋ قيىنىراق بولادى. الايدا بۇل ءۇي الۋ مۇمكىن ەمەس دەگەن ءسوز ەمەس. اتا-انا بالاسىنا مىندەتتى تۇردە قوماقتى سوما بەرۋى كەرەك دەگەن تۇسىنىك جوق. كەيدە بالانى مورالدىق تۇرعىدا قولداۋدىڭ ءوزى ماڭىزدى. «سەنىڭ قولىڭنان كەلەدى، ءبىز ساعان سەنەمىز» دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى جىگەر بەرەدى. ال بالا باسقا قالاعا (مىسالى استاناعا) كەلگەن كەزدە وعان دۇرىس باعىت كورسەتەتىن ماماننىڭ كەڭەسى كەرەك. ويتكەنى تۇرعىن ءۇي نارىعىندا ءتۇرلى ۇسىنىس بار، ال تاجىريبەسى جوق ادام شالىس باسۋى مۇمكىن. ەڭ الدىمەن ەسەپشوت اشىپ، اقشا جيناۋدى باستاعان دۇرىس. كەيىن قۇرىلىس كومپانيالارىن زەرتتەپ، العاشقى جارناسى تومەن نۇسقالاردى قاراۋعا بولادى. مەنىڭ ويىمشا، بالا 3 جىل ىشىندە اياققا تۇرۋعا ۇمتىلۋى كەرەك.
– قازىر جاستاردىڭ باسپانا الۋىنا مۇمكىندىك كوپ دەپ وتىرسىز. ال الداعى 5-10 جىلدا جاعداي قالاي وزگەرەدى؟ جاستار ءۇشىن ءۇي الۋ جەڭىلدەي مە، الدە قيىنداي ما؟
– مەنىڭ ويىمشا، تۇرعىن ءۇي نارىعىندا ادامداردىڭ مۇمكىندىگىنە قاراي جىكتەلۋ كۇشەيەدى. كومفورت، كومفورت+, بيزنەس ساناتىنداعى، ينفراقۇرىلىمى جاقسى تۇرعىن ۇيلەردىڭ باعاسى شارىقتايدى. 2030 جىلدان كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى مەن تۋريزمگە كوبىرەك كوڭىل ءبولىنۋى مۇمكىن دەپ ويلايمىن. سوعان بايلانىستى ءىرى قالالارداعى، اسىرەسە استاناداعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ قارقىنى باياۋلاۋى ىقتيمال. جاڭا ۇيلەر ازايسا، باعا ءوسۋى مۇمكىن.
– وزگە ەلدەردە جاستارعا ءۇي الۋعا قانداي مۇمكىندىك قاراستىرىلعان? قازاقستاندا ءۇي الۋ باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قيىن با؟
– شەتەلدە جاستارعا 2-3 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن يپوتەكا بەرىلەدى, بىراق ول جاقتا تۇرعىن ءۇي باعاسى جوعارى. قازاقستاندا ءۇيدىڭ باعاسى سالىستىرمالى تۇردە تومەن بولعانىمەن، يپوتەكالىق مولشەرلەمە جوعارى. مەن شەتەلگە شىعىپ، تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن قاراستىرىپ كوردىم جانە قازاقستاندا ءۇي الۋ قولجەتىمدىرەك دەپ ويلايمىن. بۇل رەتتە مەملەكەت تاراپىنان جاستارعا ارنالعان باعدارلامالار كوبەيىپ جاتىر.مىسالى، 18 جاستان باستاپ وتباسى بانكى ارقىلى 5 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن يپوتەكا الۋعا مۇمكىندىك بار. 7-20-25 باعدارلاماسىنا دا 18 جاستان قاتىسۋعا بولادى.
- سۇحباتىڭىزعا راقمەت!
داريا عۇمار
P.S. سۇحبات بارىسىندا پەريزات باۋىرجانقىزى ماقالا اۆتورىنىڭ پاتەرى جوق ەكەنىن ءبىلىپ، 6 ايلىق چەللەندج جاريالادى. ەندى ول اۆتوردىڭ باسپانالى بولۋىن الداعى جارتى جىل بويىجەكە باقىلاۋىندا ۇستاماقشى. باسپانا ساراپشىسى پەريزات باۋىرجانقىزى جاريالاعان چەللەندجدىڭ ناتيجەسىن الداعى ۋاقىتتا جاريالايتىن بولامىز.
