فوتودا: ەسىلدىڭ وڭ جاعالاۋىنداعى بي كەشى. استانا.
قازاقستاندا سوڭعى جىلدارى بەلسەندى قارتتاردىڭ سانى ەداۋىر ارتتى. ەلىمىزدىڭ ءىرى قالالارىندا ارنايى ورتالىقتار اشىلىپ، ساياباقتاردا دەنە شىنىقتىرۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن اعا بۋىن وكىلدەرىن ءجيى كەزدەستىرەتىن بولدىق.
ال الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاسى الپىستان، ءتىپتى جەتپىستەن اسقان اپا-اتالارىمىزدىڭ بيزنەس اشىپ، الەم ارالاپ، ەكسترەمالدى سپورت تۇرلەرىن باعىندىرىپ جۇرگەنىنە كۋا بولىپ ءجۇرمىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، قازاقستاندىق قاريالار اراسىندا ادەمى قارتايعىسى كەلەتىندەر كوبەيدى. سول ءۇشىن دە ولار فيزيكالىق جانە مەنتالدى بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ، ومىرلەرىن بارىنشا قىزىقتى ەتۋگە تىرىسىپ ءجۇر.
ء«بيدىڭ ارقاسىندا دارىگەرگە بارماي كەتتىم»
بۇل – استاناداعى اربات. ءار بەيسەنبى سايىن كەشكى ساعات 5-تە ەلوردالىق اتا-اجەلەر وسى جەرگە جينالادى. ءبىز كورگەندە 50-60 قاريا كەلىپتى. ءبىر-بىرلەرىن كورگەنىنە بالاشا قۋانىپ، ءوزارا شۇيىركەلەسىپ جاتىر. سالدەن سوڭ بي كەشى باستالدى. ساحناعا 3 جۇپ شىعىپ، ەسكى ديسكو ستيلىندە بيلەي باستادى.
جاستارى 70-تەن اسسا دا بۇل كىسىلەردىڭ حاريزماسى كەرەمەت ەكەن. ولار بىردەي كيىم كيۋدى دە ۇمىتپاپتى. ءبىر ءسات كۇيبەڭ تىرلىكتى ۇمىتىپ، جاستىق شاققان ورالعانداي، جانارلارى جارقىراپ، جۇزدەرىنە قۋانىشتان نۇرلانىپ شىعا كەلدى. بي اياقتالعاندا كورەرمەندەر دۋ قول شاپالاقتاپ، بيشىلەردى شىعارىپ سالدى.
«مەن ەشقاشان ساحنادا بيلەمەگەنمىن. ءومىر بويى مەكتەپتە جۇمىس جاسادىم، زەينەتكە شىققاندا ءىشىم پىسىپ كەتتى. ەكى جىل بۇرىن ءبىر كىسىدەن زەينەتكەرلەرگە ارنالعان وسىنداي ورتالىق بارىن ەستىدىم. سوسىن بارىپ، بي ۇيىرمەسىنە جازىلدىم. ەندى راقاتتانىپ، جۇپتىق بيگە قاتىسىپ ءجۇرمىن»، - دەيدى ساحنادا ونەر كورسەتكەن ءبيشى اجەي.
ول بۇرىن ەكى اياعى قاقساپ، تالاي رەت ەمحانانىڭ تابالدىرىعىن توزدىرعان ەكەن. 2 جىلدان بەرى بي ۇيىرمەسىنە كەلىپ جۇرگەننىڭ ارقاسىندا قازىر اياعىنىڭ اۋرۋىن ۇمىتىپ، دارىگەرگە بارۋدى دا قويىپتى.
ءارى قاراي ناعىز بي كەشى باستالدى. ساحناداعى كونتسەرت اياقتالىپ، جاپپاي بي باستالدى. وسى ءساتتى ارباتتاعى قارتتار دا اسىعا كۇتكەن سەكىلدى. بارلىعى بىردەي قىزۋ بيلەي باستادى. شىنىمدى ايتايىن ءبىز جاس بولساق تا، ول كىسىلەر سەكىلدى بيلەي المادىق.
اپتاسىنا ءبىر رەت بولاتىن بي كەشىن اتا-اجەلەر اسىعا كۇتەدى. سەبەبى بۇل جەردىڭ اتموسفەراسى ەرەكشە. زامانداستار ورتاسى مەن تانىس اۋەندەر كەلۋشىلەردىڭ كوڭىل كۇيىن كوتەرىپ، ەنەرگياسىن ارتتىرادى. ال كەي اپالارىمىز بي كەشىنە ءتۇرلى ستيلدە كيىنىپ كەلىپ، كەلۋشىلەرگە ەستەتيكالىق ءلاززات سىيلاپ ءجۇر.
بي كەشىنە كورەرمەن رەتىندە كەلەتىندەر دە بار. ولار دا بۇل جەردىڭ ادەمى اتموسفەراسىنان قۋات الىپ، ءبىر شاتتانىپ قايتادى. كەلۋشىلەردىڭ ەندى ءبىر ادەمى ساتتەردى تاسپاعا ءتۇسىرىپ، الەۋمەتتىك جەلىدە ءبولىسىپ جاتادى.
70 جاستا كاسىپ باستاعان بلوگەر اجە
قازاق اجەلەرى ەشقاشان ءوزىم ءۇشىن دەپ ءومىر سۇرمەگەن. ولار ءۇشىن باستى قۇندىلىق – وتباسى، بالا-شاعا. سول سەبەپتى زەينەتكە شىققاننان كەيىن دە ءوز ومىرلەرىن نەمەرە-شوبەرەگە ارناپ جاتادى. ءبىزدىڭ كەلەسى كەيىپكەرىمىز ءىزبيبى ىزدەنقىزى دا 58 جاسىندا زەينەتكە شىققان سوڭ ءبىراز جىلىن نەمەرە باعۋعا ارناعان. كەيىن الەۋمەتتىك جەلىلەردى قاراپ وتىرىپ، وعان جاڭا يدەيا كەلىپتى. سولاي ءىزبيبى اجە جاڭادان كاسىپ اشىپ، بلوگ جۇرگىزۋدى قولعا الدى.
فوتودا: ءىزبيبى ىزدەنقىزى
ء«بىر قىزىق ىسپەن اينالىسىپ زەينەتاقىدان باسقا قوسىمشا تابىس تاپقىم كەلدى. قىزىممەن اقىلداسقاندا ول ماعان سونداي ساباق ساتىپ اپەردى. سول ساباقتان كەيىن قارجىلىق ساۋاتىمدى ارتتىردىم. قازىر، ارينە، تاۋىپ جاتقان اقشام وزىمە جەتەدى. نەگىزى بۇل كاسىپتەگى اقشا ەمەس، ءىستىڭ ءوزى - ءومىرىمدى كوپ وزگەرتتى. سەبەبى ءتۇرلى ادامدارمەن تانىستىم»، - دەيدى اجەي.
ءىزبيبى اجە اقتاۋ قالاسىندا تۇرادى. ول وكپە-باۋىردان دايىندالاتىن ۇلتتىق تاعامداردى جاساپ، اقتاۋ حالقىنا ساتادى. ونلاين ساتىلىممەن عانا اينالىسپاي، ءونىمىن بازارعا دا جەتكىزەدى. بۇگىندە الەۋمەتتىك جەلىدەگى وقىرماندارىنىڭ سانى 12 مىڭعا جەتكەن. اجەي بلوگەر رەتىندە بۇگىندە جان-جاقتى كونتەنت جاساپ ءجۇر.
فوتودا: ءىزبيبى ىزدەنقىزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسى
74 جاسىندا پاراپلانمەن ۇشقان اجە
قارتتىق شاق كەي قاريالار ءۇشىن بالا كۇنگى ارمانداردى ىسكە اسىراتىن كەرەمەت كەزەڭ. استانالىق 74 جاستى رزاكۇل يمانعالي پاراپلانمەن ۇشۋدى قانشا قالاسا دا، «بالا-شاعانى اياققا تۇرعىزىپ الايىن» دەپ بۇل ارمانىن جىلدار بويى كەيىنگە ىسىرىپ كەلگەن. بيىل جازدا تۇركياعا ارنايى بارىپ، پاراپلانمەن ۇشتى. سول ساتتە قۋانىشى قوينىنا سىيماعان اجەي اۋەدە قالىقتاپ تۇرىپ، ءشامشىنىڭ ءانىن شىرقادى. كەيىن بۇل ءساتتى ول Instagram جەلىسىنە جۇكتەدى.
«بۇل سەزىمدى سوزبەن جەتكىزە المايمىن، ونى ءوز باسىنان وتكىزگەن ادام عانا تۇسىنە الادى. ارمانىمنىڭ ورىندالعانىنا بالاداي قۋاندىم»، – دەيدى باتىل اجە.
رزاكۇل اجەي دە ادەمى قارتايعىسى كەلەدى. ءومىرىنىڭ ءاربىر كۇنىن قىزىقتى ساتتەرمەن وتكىزگىسى كەلەدى. قازىر ول «اجەلەر انسامبلىنە» قاتىسىپ ءجۇر.
فوتودا: رزاكۇل يمانعالي قاتىساتىن اجەلەر ءانسامبلىنىڭ مۇشەلەرى
سپورت زالعا كۇندە باراتىن 91 جاستاعى اجە
نەگىزى قارتتىق شاقتى بەلسەندى وتكىزۋگە ادامنىڭ جاسى دا، جاعدايى دا كەدەرگى بولا المايدى. ءبىزدىڭ كەلەسى كەيىپكەرىمىزدىڭ جاسى 91-دە. روزا جۇمابايقىزى 2 جىلدان بەرى قارتتار ۇيىندە تۇرادى. وسىنداعى سپورت زالعا كۇندە بارادى ەكەن.
«مەن سپورتپەن جاس كەزىمنەن اينالىسامىن. 1954 جىلعى ماسكەۋدە بولعان دەنە شىنىقتىرۋ كۇنىندە مەن قازاقستان توبىنىڭ وكىلى بولعانمىن. وسىندا جانە قولعا ارنالعان ترەناجەردە كۇنىنە ءبىر ساعاتتاي جاتتىعامىن»، - دەيدى روزا اجە.
فوتودا: روزا جۇمابايقىزى
روزا اجەي قارتايعاندا ەشكىمگە ماسىل بولعىسى كەلمەيدى. سول ءۇشىن ءوزىنىڭ دەنساۋلىعىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. ءبىز ونىڭ بەلتەمىردە وپ-وڭاي تارتىلىپ جاتقانىن كورگەندە، جاسىراتىنى جوق، تاڭداي قاقتىق.
فوتودا: روزا اجەي
«يوگا ساباعىنا اي سايىن 200-250 زەينەتكەر كەلەدى»
قازاقستاندىق زەينەتكەرلەر اراسىندا سوڭعى ۋاقىتتا يوگامەن اينالىساتىندار دا كوبەيگەن. مىسالى، استانا قالاسىنداعى بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىنداعى يوگا ساباقتارىنا ايىنا 200-250 ادام كەلەدى ەكەن. نۇسقاۋشى ەلۆيرا بولەكباەۆانىڭ جاسى 57-دە. ول يوگامەن 8 جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلەدى ەكەن.
«ومىرىمدە وزگەرىستەر بولدى، سول جاعدايلاردان كەيىن جاڭا داعدىلار ۇيرەنگىم كەلدى. ءومىرىمنىڭ سۇرەڭسىز بولعانىن قالامادىم. وسى يوگانى ۇيرەنگىم كەلىپ ەدى، سەبەبى ول ادامنىڭ ءتانىن عانا ەمەس، جانىن دا ەمدەيدى. ادامعا يوگانى ۇيرەنۋگە وزىنەن باسقا ەشكىم كەدەرگى جاساي المايدى. باستىسى ءتارتىپ پەن توزىمدىلىك، سوندا اركىم وعان ۇيرەنە الادى»، - دەيدى ەلۆيرا حانىم.
فوتودا 57 جاستاعى ەلۆيرا بولەكباەۆا
كەڭ بايتاق قازاقستاننىڭ قاريالارى
سوڭعى جىلدارى زەينەتكەرلەر اراسىندا قارقىندى دامىپ جاتقان مۇنداي باستامالارعا بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىقتارىنىڭ كوپتەپ اشىلا باستاۋى اسەر ەتتى. بۇل يدەيا 2018 جىلى باستاۋ العان ەدى. باستاپقىدا 3-4 ورتالىق قانا بولسا قازىر ولاردىڭ سانى 134-كە جەتكەن.
ەستەرىڭىزدە بولسا، بۇل جوبا قازاقستاندىقتاردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن ارتتىرۋ باعىتىندا اشىلعان ەدى. 1991 جىلى ءبىزدىڭ ەلدە بۇل كورسەتكىش 67,6 جاس بولسا، بيىل ورتاشا جاس 76-عا دەيىن ۇزارىپ، رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى.
جالپى قازاقستان حالقىنىڭ 14 پايىزىن قارتتار قۇرايدى. ەلىمىزدە جاسى 60-تان اسقان 3 ملن-عا جۋىق تۇرعىن بار. ولاردىڭ 64 پايىزىن – ايەلدەر، 36 پايىز ەرلەر قۇرايدى.
«ورتالىققا كەي قاريالار سىرلاسۋ ءۇشىن كەلەدى»
ەلوردادا قازىرگى ۋاقىتتا 170 مىڭنان استام زەينەتكەر تۇرادى. بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىقتارىنا ولاردىڭ 22 مىڭى عانا كەلەدى ەكەن. ماماندار بۇل كورسەتكىشتىڭ ءالى دە از ەكەنىن ايتادى. كەلۋشىلەر سانىن ارتتىرۋ ءۇشىن جارناما مەن اقپاراتتىق جۇمىستاردى كەڭىنەن جاساعىلارى كەلەدى. بىراق قاراجاتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى قولبايلاۋ بولىپ تۇر. بايقوڭىر اۋدانىنداعى ورتالىقتىڭ ديرەكتورى روزا قارابەكقىزىنىڭ سوزىنشە، ەندىگى بار ءۇمىت – الەۋمەتتىك جەلىلەردە.
«ورتالىق كوپتەگەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە بار، بۇكىل جەردە جارناماسى تۇر. بىراق قاتىسۋشىلاردىڭ سانى ءالى دە از. شىنى كەرەك بىزگە قاريالار كوپ جاعدايدا بەلسەندىكتىڭ تۇرىنە قاراماي، باسقا قارتتارمەن سويلەسۋ ءۇشىن كەلەدى. ورتالىقتاردا فيتنەس، قولونەر جانە بي سياقتى توپتىق ۇيىرمەلەرگە كوپ ادام وسى سەبەپپەن قاتىسادى»، - دەيدى.
ال بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىنداعى ۇيىرمەلەرگە قاتىسۋ – تەگىن. ول ءۇشىن تۇرعىلىقتى مەكەن جاي بويىنشا، وزىڭىزگە جاقىن ورتالىققا بار بولعانى ەكى قۇجات اپارىپ تاپسىرۋىڭىز كەرەك:
-
جەكە كۋالىك (تۇپنۇسقاسى);
-
زەينەتكەرلىك كۋالىك (تۇپنۇسقاسى).
جالپى قازاقستاندا بەلسەندى قارتايۋ – جاي عانا ۋاقىتشا ترەند ەمەس، قوعامنىڭ دامۋ دەڭگەيىن كورسەتەتىن ماڭىزدى الەۋمەتتىك كورىنىسكە اينالىپ كەلەدى. زەينەت جاسى – شەكتەۋ نەمەسە جالعىزدىق كەزەڭى ەمەس، كەرىسىنشە، ادامنىڭ ءوز قالاۋى مەن بالا كۇنگى ارماندارىنا ۋاقىت بولەتىن جاڭا مۇمكىندىكتەر شاعى.
ارينە، مۇنداي ورتالىقتارعا ازىرگە ادامدار سانىنىڭ از كەلىپ جاتقانى - بۇل باعىتتا ءالى دە اتقارىلار جۇمىستىڭ كوپ ەكەنىن كورسەتەدى. دەگەنمەن، بي كەشىنە قاتىستىپ، 90-نان اسقاندا بەلتەمىرگە تارتىلىپ، 70 جاسىندا بيزنەس باستاپ، 74-ىندە پاراپلانمەن ۇشقان قاريالارىمىزدىڭ بۇل شيراقتىعىنا قاراپ ءبىر نارسەنى ۇعۋعا بولادى. ادەمى قارتايۋ – بۇل جىل ۇستىنە جىلدىڭ قوسىلىپ جاتقانى ەمەس، سانالى تاڭداۋ مەن ساپالى ءومىردىڭ بەلگىسى.
ابىلاي ومىراليەۆ
