Fotoda: Esıldıŋ oŋ jaǧalauyndaǧy bi keşı. Astana.
Qazaqstanda soŋǧy jyldary belsendı qarttardyŋ sany edäuır artty. Elımızdıŋ ırı qalalarynda arnaiy ortalyqtar aşylyp, saiabaqtarda dene şynyqtyrumen ainalysyp jürgen aǧa buyn ökılderın jiı kezdestıretın boldyq.
Al äleumettık jelılerde jasy alpystan, tıptı jetpısten asqan apa-atalarymyzdyŋ biznes aşyp, älem aralap, ekstremaldy sport türlerın baǧyndyryp jürgenıne kuä bolyp jürmız. Bır sözben aitqanda, qazaqstandyq qariialar arasynda ädemı qartaiǧysy keletınder köbeidı. Sol üşın de olar fizikalyq jäne mentaldy belsendılıktı arttyryp, ömırlerın barynşa qyzyqty etuge tyrysyp jür.
«BİDIŊ ARQASYNDA DÄRIGERGE BARMAI KETTIM»
Būl – Astanadaǧy arbat. Är beisenbı saiyn keşkı saǧat 5-te elordalyq ata-äjeler osy jerge jinalady. Bız körgende 50-60 qariia kelıptı. Bır-bırlerın körgenıne balaşa quanyp, özara şüiırkelesıp jatyr. Sälden soŋ bi keşı bastaldy. Sahnaǧa 3 jūp şyǧyp, eskı disko stilınde bilei bastady.
Jastary 70-ten assa da būl kısılerdıŋ harizmasy keremet eken. Olar bırdei kiım kiiudı de ūmytpapty. Bır sät küibeŋ tırlıktı ūmytyp, jastyq şaqqan oralǧandai, janarlary jarqyrap, jüzderıne quanyştan nūrlanyp şyǧa keldı. Bi aiaqtalǧanda körermender du qol şapalaqtap, bişılerdı şyǧaryp saldy.
«Men eşqaşan sahnada bilemegenmın. Ömır boiy mektepte jūmys jasadym, zeinetke şyqqanda ışım pysyp kettı. Ekı jyl būryn bır kısıden zeinetkerlerge arnalǧan osyndai ortalyq baryn estıdım. Sosyn baryp, bi üiırmesıne jazyldym. Endı raqattanyp, jūptyq bige qatysyp jürmın», - deidı sahnada öner körsetken bişı äjei.
Ol būryn ekı aiaǧy qaqsap, talai ret emhananyŋ tabaldyryǧyn tozdyrǧan eken. 2 jyldan berı bi üiırmesıne kelıp jürgennıŋ arqasynda qazır aiaǧynyŋ auruyn ūmytyp, därıgerge barudy da qoiypty.
Ärı qarai naǧyz bi keşı bastaldy. Sahnadaǧy konsert aiaqtalyp, jappai bi bastaldy. Osy sättı arbattaǧy qarttar da asyǧa kütken sekıldı. Barlyǧy bırdei qyzu bilei bastady. Şynymdy aitaiyn bız jas bolsaq ta, ol kısıler sekıldı bilei almadyq.
Aptasyna bır ret bolatyn bi keşın ata-äjeler asyǧa kütedı. Sebebı būl jerdıŋ atmosferasy erekşe. Zamandastar ortasy men tanys äuender keluşılerdıŋ köŋıl küiın köterıp, energiiasyn arttyrady. Al kei apalarymyz bi keşıne türlı stilde kiınıp kelıp, keluşılerge estetikalyq läzzat syilap jür.
Bi keşıne körermen retınde keletınder de bar. Olar da būl jerdıŋ ädemı atmosferasynan quat alyp, bır şattanyp qaitady. Keluşılerdıŋ endı bır ädemı sätterdı taspaǧa tüsırıp, äleumettık jelıde bölısıp jatady.
70 JASTA KÄSIP BASTAǦAN BLOGER ÄJE
Qazaq äjelerı eşqaşan özım üşın dep ömır sürmegen. Olar üşın basty qūndylyq – otbasy, bala-şaǧa. Sol sebeptı zeinetke şyqqannan keiın de öz ömırlerın nemere-şöberege arnap jatady. Bızdıŋ kelesı keiıpkerımız Izbibı Izdenqyzy da 58 jasynda zeinetke şyqqan soŋ bıraz jylyn nemere baǧuǧa arnaǧan. Keiın äleumettık jelılerdı qarap otyryp, oǧan jaŋa ideia kelıptı. Solai Izbibı äje jaŋadan käsıp aşyp, blog jürgızudı qolǧa aldy.
Fotoda: Izbibı Izdenqyzy
«Bır qyzyq ıspen ainalysyp zeinetaqydan basqa qosymşa tabys tapqym keldı. Qyzymmen aqyldasqanda ol maǧan sondai sabaq satyp äperdı. Sol sabaqtan keiın qarjylyq sauatymdy arttyrdym. Qazır, ärine, tauyp jatqan aqşam özıme jetedı. Negızı būl käsıptegı aqşa emes, ıstıŋ özı - ömırımdı köp özgerttı. Sebebı türlı adamdarmen tanystym», - deidı äjei.
Izbibı äje Aqtau qalasynda tūrady. Ol ökpe-bauyrdan daiyndalatyn ūlttyq taǧamdardy jasap, Aqtau halqyna satady. Onlain satylymmen ǧana ainalyspai, önımın bazarǧa da jetkızedı. Bügınde äleumettık jelıdegı oqyrmandarynyŋ sany 12 myŋǧa jetken. Äjei bloger retınde bügınde jan-jaqty kontent jasap jür.
Fotoda: Izbibı Izdenqyzynyŋ äleumettık jelıdegı paraqşasy
74 JASYNDA PARAPLANMEN ŪŞQAN ÄJE
Qarttyq şaq kei qariialar üşın bala küngı armandardy ıske asyratyn keremet kezeŋ. Astanalyq 74 jasty Rzakül İmanǧali paraplanmen ūşudy qanşa qalasa da, «bala-şaǧany aiaqqa tūrǧyzyp alaiyn» dep būl armanyn jyldar boiy keiınge ysyryp kelgen. Biyl jazda Türkiiaǧa arnaiy baryp, paraplanmen ūşty. Sol sätte quanyşy qoinyna syimaǧan äjei äuede qalyqtap tūryp, Şämşınıŋ änın şyrqady. Keiın būl sättı ol Instagram jelısıne jüktedı.
«Būl sezımdı sözben jetkıze almaimyn, ony öz basynan ötkızgen adam ǧana tüsıne alady. Armanymnyŋ oryndalǧanyna baladai quandym», – deidı batyl äje.
Rzakül äjei de ädemı qartaiǧysy keledı. Ömırınıŋ ärbır künın qyzyqty sättermen ötkızgısı keledı. Qazır ol «Äjeler ansamblıne» qatysyp jür.
Fotoda: Rzakül İmanǧali qatysatyn äjeler ansamblınıŋ müşelerı
SPORT ZALǦA KÜNDE BARATYN 91 JASTAǦY ÄJE
Negızı qarttyq şaqty belsendı ötkızuge adamnyŋ jasy da, jaǧdaiy da kedergı bola almaidy. Bızdıŋ kelesı keiıpkerımızdıŋ jasy 91-de. Roza Jūmabaiqyzy 2 jyldan berı qarttar üiınde tūrady. Osyndaǧy sport zalǧa künde barady eken.
«Men sportpen jas kezımnen ainalysamyn. 1954 jylǧy Mäskeude bolǧan dene şynyqtyru künınde men Qazaqstan tobynyŋ ökılı bolǧanmyn. Osynda jäne qolǧa arnalǧan trenajerde künıne bır saǧattai jattyǧamyn», - deidı Roza äje.
Fotoda: Roza Jūmabaiqyzy
Roza äjei qartaiǧanda eşkımge masyl bolǧysy kelmeidı. Sol üşın özınıŋ densaulyǧyna ülken jauapkerşılıkpen qaraidy. Bız onyŋ beltemırde op-oŋai tartylyp jatqanyn körgende, jasyratyny joq, taŋdai qaqtyq.
Fotoda: Roza äjei
«IOGA SABAǦYNA AI SAIYN 200-250 ZEINETKER KELEDI»
Qazaqstandyq zeinetkerler arasynda soŋǧy uaqytta iogamen ainalysatyndar da köbeigen. Mysaly, Astana qalasyndaǧy belsendı ūzaq ömır süru ortalyǧyndaǧy ioga sabaqtaryna aiyna 200-250 adam keledı eken. Nūsqauşy Elvira Bölekbaevanyŋ jasy 57-de. Ol iogamen 8 jyldan berı ainalysyp keledı eken.
«Ömırımde özgerıster boldy, sol jaǧdailardan keiın jaŋa daǧdylar üirengım keldı. Ömırımnıŋ süreŋsız bolǧanyn qalamadym. Osy iogany üirengım kelıp edı, sebebı ol adamnyŋ tänın ǧana emes, janyn da emdeidı. Adamǧa iogany üirenuge özınen basqa eşkım kedergı jasai almaidy. Bastysy tärtıp pen tözımdılık, sonda ärkım oǧan üirene alady», - deidı Elvira hanym.
Fotoda 57 jastaǧy Elvira Bölekbaeva
KEŊ BAITAQ QAZAQSTANNYŊ QARİIаLARY
Soŋǧy jyldary zeinetkerler arasynda qarqyndy damyp jatqan mūndai bastamalarǧa belsendı ūzaq ömır süru ortalyqtarynyŋ köptep aşyla bastauy äser ettı. Būl ideia 2018 jyly bastau alǧan edı. Bastapqyda 3-4 ortalyq qana bolsa qazır olardyŋ sany 134-ke jetken.
Esterıŋızde bolsa, būl joba qazaqstandyqtardyŋ ortaşa ömır süru ūzaqtyǧyn arttyru baǧytynda aşylǧan edı. 1991 jyly bızdıŋ elde būl körsetkış 67,6 jas bolsa, biyl ortaşa jas 76-ǧa deiın ūzaryp, rekordtyq deŋgeige jettı.
Jalpy Qazaqstan halqynyŋ 14 paiyzyn qarttar qūraidy. Elımızde jasy 60-tan asqan 3 mln-ǧa juyq tūrǧyn bar. Olardyŋ 64 paiyzyn – äielder, 36 paiyz erler qūraidy.
«ORTALYQQA KEI QARİIаLAR SYRLASU ÜŞIN KELEDI»
Elordada qazırgı uaqytta 170 myŋnan astam zeinetker tūrady. Belsendı ūzaq ömır süru ortalyqtaryna olardyŋ 22 myŋy ǧana keledı eken. Mamandar būl körsetkıştıŋ älı de az ekenın aitady. Keluşıler sanyn arttyru üşın jarnama men aqparattyq jūmystardy keŋınen jasaǧylary keledı. Bıraq qarajattyŋ jetkılıksızdıgı qolbailau bolyp tūr. Baiqoŋyr audanyndaǧy ortalyqtyŋ direktory Roza Qarabekqyzynyŋ sözınşe, endıgı bar ümıt – äleumettık jelılerde.
«Ortalyq köptegen äleumettık jelılerde bar, bükıl jerde jarnamasy tūr. Bıraq qatysuşylardyŋ sany älı de az. Şyny kerek bızge qariialar köp jaǧdaida belsendıktıŋ türıne qaramai, basqa qarttarmen söilesu üşın keledı. Ortalyqtarda fitnes, qolöner jäne bi siiaqty toptyq üiırmelerge köp adam osy sebeppen qatysady», - deidı.
Al belsendı ūzaq ömır süru ortalyǧyndaǧy üiırmelerge qatysu – tegın. Ol üşın tūrǧylyqty meken jai boiynşa, özıŋızge jaqyn ortalyqqa bar bolǧany ekı qūjat aparyp tapsyruyŋyz kerek:
-
Jeke kuälık (tüpnūsqasy);
-
Zeinetkerlık kuälık (tüpnūsqasy).
Jalpy Qazaqstanda belsendı qartaiu – jai ǧana uaqytşa trend emes, qoǧamnyŋ damu deŋgeiın körsetetın maŋyzdy äleumettık körınıske ainalyp keledı. Zeinet jasy – şekteu nemese jalǧyzdyq kezeŋı emes, kerısınşe, adamnyŋ öz qalauy men bala küngı armandaryna uaqyt böletın jaŋa mümkındıkter şaǧy.
Ärine, mūndai ortalyqtarǧa äzırge adamdar sanynyŋ az kelıp jatqany - būl baǧytta älı de atqarylar jūmystyŋ köp ekenın körsetedı. Degenmen, bi keşıne qatystyp, 90-nan asqanda beltemırge tartylyp, 70 jasynda biznes bastap, 74-ınde paraplanmen ūşqan qariialarymyzdyŋ būl şiraqtyǧyna qarap bır närsenı ūǧuǧa bolady. Ädemı qartaiu – būl jyl üstıne jyldyŋ qosylyp jatqany emes, sanaly taŋdau men sapaly ömırdıŋ belgısı.
Abylai Ömıräliev
