فوتو: travelask.ru
ۆەنگريادا كوممۋنيستىك رەجيم تۇسىندا مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەتتەرىنىڭ ارحيۆىندە تىركەلگەن 60 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ دەرەگى اشىق قولجەتىمدىلىككە شىعارىلدى. بۇرىن قۇپيا ساقتالعان قۇجاتتاردى ەندى ارنايى سايت ارقىلى كەز كەلگەن ادام زەرتتەي الادى. بۇل تۋرالى Euronews جازدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
4 قاراشادا ۆەنگريانىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەتتەرى تاريحي ءارحيۆى 1990 جىلعا دەيىن جاسالعان قۇپيا قۇجاتتاردىڭ ءۇش ساناتىن جاريالادى. ولاردىڭ قاتارىندا اگەنتتەردىڭ تىركەۋ كارتوچكالارى، 1957–1962 جىلدارداعى اگەنتتىككە تارتۋ جۋرنالدارى جانە بۇرىنعى اقپارات بەرۋشىلەردىڭ جەكە دەرەكتەرى مەن بۇركەنشىك اتتارى كورسەتىلگەن ەلەكتروندى بازا بار.
اشىق دەرەكتەردى nyitottaktak.hu سايتى ارقىلى ىزدەۋگە بولادى. پايدالانۋشىلار اقپاراتتى ادامنىڭ اتى-ءجونى، تۋعان كۇنى مەن جەرى نەمەسە اگەنتتىك بۇركەنشىك اتى بويىنشا قاراي الادى. تىركەۋ كارتالارىندا ازاماتتاردىڭ جەكە مالىمەتتەرىمەن قاتار، ولاردى ارنايى قىزمەتتەرمەن ىنتىماقتاستىققا تارتۋ سەبەپتەرى مەن جاعدايلارى، سونداي-اق بايلانىس ورناتقان كەزەڭى تۋرالى اقپارات قامتىلعان.
ارحيۆ مالىمەتىنشە، تىركەۋ كارتالارى مەن اگەنتتىككە تارتۋ جۋرنالدارىنىڭ ارقايسىسىندا شامامەن 25 مىڭ ادامنىڭ ەسىمى بار. ال 1970 جىلداردان بەرى قالىپتاستىرىلىپ، ماگنيتتىك تاسپالاردا ساقتالعان ەلەكتروندى رەەستردە 55 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ دەرەگى تىركەلگەن. مالىمەتتەردىڭ ءبىر بولىگى قايتالاناتىندىقتان، قۇجاتتاردا اتى اتالعان ادامداردىڭ جالپى سانى 50–60 مىڭ شاماسىندا دەپ باعالانىپ وتىر.
ۆەنگريا بيلىگى الداعى ۋاقىتتا اگەنتتىككە تارتۋ جونىندەگى جەكە ىستەردى دە جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىر. ولاردىڭ سانى شامامەن 10 مىڭعا جەتەدى. قۇجاتتاردىڭ جالپى كولەمى جۇزدەگەن مىڭ بەتتەن تۇرادى. قازىر ماماندار ارنايى قىزمەتتەردىڭ باقىلاۋىندا بولعانىمەن، ولارمەن ىنتىماقتاسپايتىن ازاماتتارعا قاتىستى قۇپيا اقپاراتتى الىپ تاستاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر.
مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەتتەرى تاريحي ءارحيۆىنىڭ باس ديرەكتورى گەرگە بەنەدەگۋز چەحتىڭ ايتۋىنشا، ساقتالعان ماتەريالدار تولىق ەمەس، ال قۇجاتتارداعى مالىمەتتەردىڭ بارلىعى بىردەي شىندىققا سايكەس كەلە بەرمەيدى.
مامانداردىڭ باعالاۋىنشا، ۆەنگرياداعى كوممۋنيستىك بيلىكتىڭ ءتورت ونجىلدىعى ىشىندە ارنايى قىزمەتتەر شامامەن 150 مىڭ ادامدى اقپارات بەرۋگە تارتۋى مۇمكىن. الايدا ولاردىڭ ۇشتەن ءبىرىنىڭ عانا ەسىمى انىقتالعان. 1956 جىلعى وقيعالار مەن ساياسي رەجيم اۋىسقان كەزەڭدە ارحيۆ قۇجاتتارىنىڭ ەداۋىر بولىگى جويىلعان.
جاريالانعان ماتەريالداردا نەگىزىنەن قاراپايىم ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرى كەزدەسەدى. ولاردىڭ اراسىندا مەيرامحانا مەن قوناقۇي قىزمەتكەرلەرى، ساتۋشىلار، جۇرگىزۋشىلەر، تەمىرجولشىلار جانە فەرمەرلەر بار.
ارحيۆ وكىلدەرى قۇجاتتاردا ادامنىڭ ەسىمىنىڭ بولۋى ونىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىمەن ەرىكتى تۇردە ىنتىماقتاسقانىن بىلدىرمەيتىنىن ەسكەرتتى. سوندىقتان جاريالانعان دەرەكتەردى باعالاۋ كەزىندە قۇجاتتاردىڭ مازمۇنى مەن تاريحي جاعدايدى ەسكەرۋ قاجەت.
ەسكە سالساق، بۇعان دەيىن ۆەنگريا مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ وفيتسەرلەرى، اگەنتتەرى مەن اقپارات بەرۋشىلەرىنىڭ ءتىزىمىن جاريالاۋ 4 قاراشاعا شەگەرىلگەنىن حابارلاعان. بۇل كۇن 1956 جىلى كەڭەس اسكەرلەرى ۆەنگرياداعى رەۆوليۋتسيانى باسۋ ءۇشىن اۋقىمدى اسكەري شابۋىل باستاعان تاريحي وقيعامەن تۇسپا-تۇس كەلەتىن.
باستاپقىدا قۇپيا ارحيۆتەردى اشۋ جانە ءتيىستى تىزىمدەردى جاريالاۋ 23 قازانعا جوسپارلانعان. الايدا تەحنيكالىق سەبەپتەرگە بايلانىستى جاريالانىم مەرزىمى وزگەرگەن.
