سۇلۋ الەمنىڭ سۋرەتشىسى

1536
(ەسسە)
جۋرفاك كورمەگەن جازۋشى
ايتا-ايتا التايدى،
اسقار التاي قارتايدى.
تالاپتاندى كوپ وقىپ،
تالاي ادام مارقايدى.
(جۋرناليستىك فولكلوردان)
ءبىر كەزدە جۋرفاكقا تۇسكەن جەتكىنشەكتەردىڭ ءبارى شەتىنەن جازۋشى بولۋعا قۇمارتىپ تۇراتىن-دى. جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى قالامگەرلىككە ماندات بەرەتىن كيەلى شاڭىراق ءتارىزدى ەدى ول تۇستا. العاشقى كۋرستا-اق جۋرفاكتىڭ قىز-جىگىتتەرى كوركەم دۇنيە جازۋدى داعدىعا اينالدىرا باستايدى. الدىمەن ولەڭ ورەدى. سوسىن قارا سوزگە قۇلاش ۇرادى. بارشاعا بەلگىلى بەسىنشى جاتاقحانانىڭ تۇرعىندارى سول تۇستا موداعا اينالعان نوۆەللا دەگەن عاجايىپ جانردى جاپپاي توڭىرەكتەيتىن. ءبارىمىز دە سويتتىك. بۇرقىراتىپ ولەڭ جازدىق. بىراق ۇيقاسىن تاپساق، قۇيقاسىن تاپپاي داعداردىق. ولەڭدى وڭدىرماعان سوڭ، اڭگىمە جانرىنا ۇرىندىق. ونى دا قارىق قىلمادىق. جالپى، جۋرفاكتا وقيتىنداردىڭ ءبىرازى وسى جولدان وتەدى. وزدەرىن ءار سالادا سىنايدى. ءسويتىپ، وسىلايشا باسىڭدى تاۋعا دا، تاسقا دا سوعىپ كورەسىڭ. سولاي... ايتەۋىر، ساناڭ بولسا، كوپ ۇزاماي-اق كوركەم سوزدەن الىستاۋ ەكەنىڭدى سەزەسىڭ. اقىرى ەشتەڭە شىقپاعان سوڭ وزگە سۇرلەۋگە تۇسەسىڭ. ونى تابۋ دا وڭاي ەمەس. مۇحتار شاحانوۆشا ايتقاندا، «جول ىزدەيسىڭ ءالى ەشكىم باستاماعان»... ءبارىبىر ارقالى اقىن نەمەسە جامپوز جازۋشى بولۋ ءۇشىن جۋرفاكتا وقىپ، تەمكەڭنىڭ تەپكىسىن كورىپ، بەسىنشى جاتاقحانادا بىرەر جىل تۇنەپ شىعۋ كەرەك سەكىلدى بولاتىن دا تۇراتىن.
جو-و-وق، جۋرفاكتىڭ ماڭايىنا جولاماعاندار دا ەشكىمنەن كەم قالام سىلتەمەيتىن كورىنەدى. سول تۇستا ەلىمىزدىڭ شىعىس وڭىرىندە تۋعان ءۇش جىگىتتىڭ شىعارماشىلىعى وزىمە ەداۋىر اسەر ەتتى. ۇشەۋى دە پروزايك. تالعات كەڭەسباەۆ، اسقار التاي، تالاپتان احمەتجان... ۇشەۋى ءۇش ءتۇرلى. مىنەزى دە، مانەرى دە بولەك. تۋمىسىنان رومانتيك تالعات كەڭەسباەۆ وتە اقكوڭىل. قاشاندا قازاقتى عانا ەمەس، كۇللى الەم جۇرتىن ايالاپ وتىرعانى... ۇنەمى قۇربى-قۇرداستارىنا ەركەلەيدى دە جۇرەدى. بولماشى نارسەگە تەز رەنجىپ قالادى. بىراق كەشكە دەيىن كەك ساقتاپ، تىمىرايىپ ءجۇرۋ ادەتىندە جوق. ءوز ۇستانىمى، ءوز فيلوسوفياسى بار. ءوز الەمىنە جان بالاسىن جولاتپايدى. «فرانتسۋز ءاتىرىنىڭ ءيىسى» دەگەن العاشقى كىتابى جارىققا شىعىپ، كوڭىل-كۇيى كوتەرىڭكى جۇرگەن شاعى ەدى. قاتتى قىسقان جۇدىرىقتاي تىپ-تىعىز، دەنە تۇرقى شاپ-شاعىن اسقار التاي – قارشادايىنان تاۋ-تاسقا ورمەلەپ، قالىڭ توعايدىڭ ىشىندە ايۋمەن الىسىپ، جولبارىسپەن جۇلىسىپ، قونجىقپەن ويناپ وسكەن پەرزەنت. تابيعاتتىڭ قىر-سىرىن جەتىك بىلەدى. پەيزاج جازۋدىڭ شەبەرى. جۇرت كورە قويماعان نارسەنى ءاپ-ساتتە ءىلىپ تۇسەدى. توسىن تاقىرىپتاردى تاۋىپ الادى. «قىزىل بولتىرىك، «كوز» دەگەن اڭگىمە-پوۆەستەر جازىپ، ەلدى تاڭ قالدىرىپ تۇرعان كەزى ەدى بۇل. ومىرلىك تاقىرىبى التايدى قارا سوزبەن جىرلاۋدى سول كەزدە-اق باستاپ كەتكەن-ءدى... ال بوي-سويى كەلىسكەن تالاپتان انا ەكەۋىندەي ەكپىندى ەمەس. اقىرىن سويلەپ، انىق باسادى. قىزبا مىنەزى جوق. ويلانىپ سويلەيدى. قاتتى ويعا بەرىلىپ كەتسە، ءتىپتى سويلەمەيدى دە. سونىسى وزىنە كەرەمەت جاراسادى. تالاپتاننىڭ تىلسىم تىنىشتىعىن بۇزعىڭ كەلمەيدى مۇندايدا. كوزى مۇڭدى ءارى تۇنىق. ءسال عانا كۇلىمسىرەگەنىنىڭ ءوزى كوڭىلگە شۋاق ۇيالاتادى.
وسى ۇشەۋدىڭ ەشقايسىنىڭ دا ءبىز بىتىرگەن كازگۋ-گە قاتىسى جوق-تى. وعان وزدەرى سونشالىقتى ىقىلاستى دا ەمەس. «شىركىن-اي، نەگە كازگۋ-دە وقىمادىم ەكەن» دەپ قاپالانىپ، قامىعىپ جۇرگەن قالامگەر دوستارىمدى كورمەدىم. ول كەزدە ءالى اسقار التايعا اينالا قويماعان اسقار الپىسباەۆ كازپي-ءدىڭ تۇلەگى ەدى. ال تالاپتان مەن تالعات ءتىپتى الماتىدا دا وقىماعان. تالعات ن.كرۋپسكايا اتىنداعى سەمەي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن بىتىرگەن. تالاپتان بولسا، وسكەمەن قۇرىلىس-جول ينستيتۋتىنىڭ وندىرىسكە دايارلاپ شىعارعان مىناۋ دەگەن مىقتى مامانىنىڭ بىرەۋى.
ءوز ماماندىعىمەن جۇمىس ىستەسە دە، بيىك بەلەسكە شىعاتىنى انىق ەدى. ونىڭ ۇستىنە، ءوزى سونداي ۇقىپتى، مىنەزى جايلى تالاپتاننىڭ سالعان قۇرىلىستارى عاسىر وتسە دە ءمىز باقپاي تۇراتىنىنا كۇمان جوق-تى. بىراق ول جازۋ ونەرىن تاڭدادى. ءسويتىپ، شىعىستىڭ ءۇش جىگىتى ادەبيەتكە ءۇش جاقتان ولجا سالدى. باۋبەك بۇلقىشەۆتىڭ «تىڭدا، شىعىسۇلى!» دەيتىنى سەكىلدى ۇشەۋىنە دە ءبىزدىڭ بازىنامىز جۇرەتىن ەدى. ۇشەۋى دە قالجىڭىمىزعا كونەتىن، ازىلىمىزگە شىدايتىن، ويىنىمىزدى كوتەرەتىن. سول كۇندەر ەندى ەلەس...
جالپى، ءبىزدىڭ ستۋدەنت شاعىمىزدا التايدان شىققان جازۋشىلار قازاق پروزاسىنىڭ تۇندىگىن جەلپىلدەتىپ تۇردى. ادەبيەتىمىزدىڭ كلاسسيگى قاليحان ىسقاقوۆتىڭ قاراسوزدەگى شەبەرلىگى تالايدى تامساندىراتىن ءارى مىسىن باساتىن. ايگىلى «قوڭىر كۇز ەدىنىڭ» اۆتورىن ءبىر كورگەنىڭە ءماز بولاسىڭ. ول كەزدە ءوزى سىمباتتى، ءوزى اسقاق، كەربۇعى تەكتەس ورالحان بوكەەۆتىڭ ءار شىعارماسى ءۇتىر-نۇكتەسىنە دەيىن وقىلادى. وعان ەلىكتەپ ەكىنىڭ ءبىرى اڭگىمە جازادى، اركىم ءوزىنىڭ مۇزتاۋىنا ورلەپ، قيالىنداعى قار قىزىن ىزدەپ كەتەدى. ورالحاننىڭ كوركەم ويىن، سۇلۋ ءسوزىن جاتا-جاستانا وقىپ، ساناعا سىڭىرگەن ارقايسىمىزدىڭ كوكىرەك كەنىشىمىزدە ءبىر-ءبىر قوڭقايىمىز بار ەدى. قىر قوڭقايى، سىر قوڭقايى... اق قوڭقاي، قارا قوڭقاي... اداي قوقاي، البان قوڭقاي، تاما قوڭقاي، تانا قوڭقاي... ءسويتىپ، ءبىز جان بالاسىنا ۇقسامايتىن قىڭىر قوڭقايدى التايدىڭ اۋماعىنان الىپ شىعىپ، قازاق دالاسىنىڭ بار ايماعىنا قونىستاندىردىق. ءسىرا، كوركەم دۇنيەنىڭ قۇدىرەتى دەگەن وسى شىعار. وراعاڭنىڭ ءىزىن الا قالام ۇستاعان ديداحمەت ءاشىمحانوۆ پەن الىبەك اسقاروۆتىڭ دا وقىرمانىن اۋزىنا قاراتىپ تۇرعان شاعى ەدى بۇل. تەك ءوز قالامگەرلەرىمىزگە عانا ەمەس، قازاق جۇرتىندا ءوسىپ-ءونىپ، كازگۋ-ءدى ءبىتىرىپ، كەيىن ايگىلى «ماڭگىلىك شاقىرۋ» مەن «كولەڭكەلەر تالتۇستە جوعالادى» دەگەن شىعارمالاردى جازعان ورىس جازۋشىسى اناتولي يۆانوۆتىڭ تۋىندىلارىنا دا كادىمگىدەي ىنتامىز اۋاتىن. الپاۋىت جۇرتتىڭ قالامگەرى بولعانى ءۇشىن ەمەس، ءبىزدىڭ توپىراقتا ومىرگە كەلگەنى، ءوزىمىز بىتىرگەن وقۋ ورنىندا وقىعانى ءۇشىن قادىرلەيتىنبىز. «ە، التايداي اسەم جەردە تۋعان سوڭ بۇلار قۇلاشىن كەڭ سىلتەمەي قايتەدى» دەپ سىرتتاي قىزىعامىز دا قويامىز.
ەندى، مىنە، سول التاي، ءور التاي، اسقاق التاي، اسقار التاي تاعى ءبىر تاڭعاجايىپ قالامگەردى حالقىمىزعا تارتۋ ەتىپتى. ول تەڭدەسسىز تالانت تالاپتان احمەتجان ەدى. جۋرفاك كورمەگەن جازۋشى دوسىم ماماندىعى قۇرىلىس ينجەنەرى بولسا دا، سول جۋرفاكتى اردا ەمگەن، وعان قوسا، كورشى فيلفاكتىڭ شابىتتى شاڭىراعىندا، شىنايى شەبەرحاناسىندا شىڭدالعان قىز-جىگىتتەردەن كەم تۇسكەن جوق.
«جۋرفاك جازۋعا ەمەس، جازباۋعا ۇيرەتەدى» دەگەن قيسىندى ءسوز بار. مۇنىڭ ءمانىسى مىنادا. ءبىر كەزدەگى جالعىز جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ەڭ تاڭداۋلى تالاپكەرلەر تۇسەتىن-ءدى. باسەكەلەستىك كۇشتى بولعان سوڭ ناعىز شىعارماشىلىق ورتا قالىپتاسادى. وعان ءار «قايىڭىنىڭ باسىن ولەڭ باسىپ قالعان» (باقىتجان ابىزوۆ) الماتىنىڭ اقىندىق اۋراسىن قوسىڭىز. اۋىلدان شايىر بوپ، شايتان قۋىپ كەلگەن سەرىلەر اينالاسىن انىقتاپ كورگەننەن كەيىن ەت پەن تەرىنىڭ اراسىنداعى جەلىكتەن ءبىر-اق كۇندە ارىلادى. ءبىز دە سولاردىڭ سويىنان ەدىك. گۇلنار سىندى (سالىقباەۆا) اقىنمەن بىرگە وقىعان سوڭ، ولەڭدى قويدىق، قارا ءسوزدىڭ قاراجورعاسى تالاپتان سىندى قالامگەرمەن قاتار جۇرگەن سوڭ اڭگىمە جازۋدى ساپ تىيدىق. حالتۋرادان ساقتاپ قالدى ءبىزدى ولار.
ايتپاقشى، ءبىزدىڭ گۇلنار دا سول تالاپتان تۋعان شىرايلى شىعىستىڭ قىزى. ءسويتىپ، ءبىزدىڭ «باتىسىمىزدىڭ شىعىس بوپ كەتۋىنە» جۋرفاك كورمەگەن تالاپتاننىڭ دا ىقپالى بولىپ ەدى ءبىر كەزدە...
قوس گازەتتىڭ قولقاسى
كىم بۇل ىسكە توزەر-ءدى،
قينالماي-اق، ءوزى ەردى.
قۇرىلىسشى بولسا دا،
كىرپىش ەمەس، ءسوز ءوردى!
(جۋرناليستىك فولكلوردان)
الدىمەن ونىڭ ەسىمىن ەستىدىك. جاس قالامگەرلەردىڭ جيىنىندا ما، الدە شىعارماشىلىق جاستار فەستيۆالىندە مە، ايتەۋىر ءبىر بەرەكەلى باسقوسۋدا تالاپتانعا اكىم اعا ءتارازيدىڭ ءوزى نازار اۋدارىپتى. «بولاشاقتا وسى بالادان مىقتى جازۋشى شىعادى» دەپ باتاسىن بەرىپتى. جىلت ەتكەن جاعىمدى جاڭالىقتى قالت جىبەرمەيتىن ءابجىل جۋرناليست قاينار ولجاي سول ادەبي جيىننان سوڭ ءوزىمىز قىزمەت ىستەپ جۇرگەن «لەنينشىل جاسقا» كولەمدى ماقالا جاريالادى. ۇمىتپاسام، سول ماقالانىڭ ءبىر تاقىرىپشاسىن «ءتارازيدى تاڭىرقاتقان تالاپتان» دەپ قويعان-دى. ازۋىن ايعا بىلەگەن تارازي تۇگىلى كوكەزۋ ءبىلىمپاز تالعات باتىرحاندى تاڭ قالدىرا الماي جۇرگەن ءبىز بۇل جاڭالىققا بەي-جاي قارامادىق. ول كەزدە تارازي ءتارىزدى كلاسسيكتەردىڭ كوڭىل اۋدارۋى جاس قالامگەرلەردىڭ باعاسىن بىردەن بيىكتەپ جىبەرەتىن. اۋپىرىمدەپ اڭگىمە جازىپ جۇرگەن قىز-جىگىتتەردىڭ قاي-قايسىسى دا قاينەكەڭنىڭ ماقالاسىن وقىعان سوڭ ءبىر جەلپىنىسكەنى راس.
تالاپتان دەگەندە تاعى ءبىر جايت ەسكە تۇسەدى. سول تۇستا بالا بىتكەن كروسسۆورد پەن رەبۋس شەشۋگە قۇمار ەدى. گازەتكە جاريالانا قالسا، بار جۇمىستى جيناپ قويىپ، ءسوز سايىستىرىپ، تور كوزدەردى تولتىرىپ بولعانشا تولاستامايتىنبىز. اسىرەسە، بىزبەن بىرگە وقىعان اقىن باۋىرجان ۇسەنوۆ «كروسسۆوردتان شىعارمىز ءبىر كۇندەرى، ءبىر-ءبىر ۇلى اقىننىڭ ەسىمى بوپ» دەپ ولەڭدەتىپ وتىرىپ، گازەت بەتىن ابدەن شيمايلاپ تاستايتىن. ءبىزدىڭ داۋىرىمىزدە شىعىس قازاقستان وڭىرىنەن ورتالىق باسىلىمدارعا ءوزى قۇراستىرعان كروسسۆوردتارىن ۇنەمى جولداپ تۇراتىن، ءتىپتى ارنايى كىتاپ شىعارىپ ۇلگەرگەن تالاپتان يمانباەۆ دەگەن ەگدەلەۋ كىسى بولۋشى ەدى. سول قولتوقپاقتاي عانا تالاپتان اعامىز «لەنينشىل جاستىڭ» رەداكتسياسىنا دا توبە كورسەتىپ كەتكەن-ءدى. بايىرعى تانىسىمىز جاسامىس تالاپتاننان كەيىن تۋرا سول وڭىردەن تاعى ءبىر جاس تالاپتاننىڭ شىعۋى بىزگە كادىمگىدەي اسەر ەتتى.
بۇل تالاپتان تەگىن بولمادى. ءبىر كۇنى ونىڭ «ايقاسقا» دەگەن اڭگىمەسى جاس جازۋشىلاردىڭ «ارمان قاناتىندا» اتتى ءداستۇرلى ۇجىمدىق جيناعىندا جارىق كوردى. جاي اڭگىمە ەمەس، اسەرلى اڭگىمە. جانىڭدى باۋرايدى، ءجۇزىڭدى جىلىتادى، جۇرەگىڭدى قوزعايدى. ەندى قاراڭىزشى ءوزىڭىز... «...قالاي دەسەك تە، تابيعات-انا تام-تۇمداپ وتكەندەگى ءومىر پاراقتارىن ءتول پەرزەنتتەرىنە وقىتىپ كەلەدى، كوكەيىنە توقيتىندار كوكتەمگى ءبۇر جارعان جاس بۇرشىكتەن دە، كۇلىمدەي سىلدىراعان كۇرشىمنىڭ ەركە اعىسىنان دا، سامالمەن تەڭسەلگەن جۋساننان دا، سايىن دالاعا ساعىنىش كۇيىن توككەن بوزتورعاي ۇنىنەن دە، اينالانىڭ بارىنەن ساباق الادى; ال كوكەيىنە توقىمايتىندارعا وسىنىڭ ءبارى ايۋدىڭ قۇلاعىنا دومبىرا ويناعانمەن بىردەي...». كوردىڭىز بە، جيىرمادان ەندى عانا اسقان جاس جىگىت اق قاعازدىڭ بەتىندە قالاي-قالاي كوسىلەدى؟!
تالايعا ارمان بولعان سول «ارمان قاناتىندا» جيناعى قالامگەرلىگىڭە جول اشىپ، ءجون سىلتەيتىن بەرەكەلى باعدار، بيىك بەلەس سەكىلدى ەدى. وعان شىعارماسى شىققان دا ارماندا، شىقپاعان دا ارماندا. بۇل كىتاپتاردىڭ جارىق كورە باستاعانىنا بەس-التى جىل وتكەن كەزدە تالانتتى سىنشى قانيپاش مادىباەۆا سول ۋاقىتقا دەيىن جاريالانعان اڭگىمەلەردى تالداپ-تارازىلاپ، «اسىل ارمان ارزانداماسىن» دەگەن ماقالا جازعانىن، ونى جۇرت ىزدەپ ءجۇرىپ، جاپپاي وقىعانىن ۇمىتا قويعانىمىز جوق.
وسىلايشا تالاپتان ادەبيەت الەمىنە ايقاسقاسىن اۋىزدىقتاپ، جەلمەن جارىسا جۇيتكىپ كەلدى. ونىڭ جازۋ ونەرىندەگى جۇيرىك تۇلپارىنىڭ شابىسىنا قاراپ، قاتارلاستارىنىڭ ءبىرازى تاڭداي قاقتى. تاڭ قالاتىنداي بار ەدى. ءار اڭگىمەسىن ءيىن قاندىرىپ يلەيدى. سوزبەن سۋرەت سالادى. جىلقىنىڭ تابيعاتىن جەتىك بىلەدى. اۋىل ءومىرىن جەرىنە جەتكىزە سۋرەتتەيدى. ال ەندى تۋىندىلارىنىڭ ءتىلىن ايتساڭىزشى. ءار ءسوزىن كىرپىش قالاعانداي ادەمى ۇيلەستىرىپ، تەگىستەپ-تەكشەلەگەن دە قويعان. «وينايسىڭ قۇرىلىس ينجەنەرىمەن...» دەستىك. شىنىندا دا سول كىتاپقا كورىك بەرىپ تۇرعان اسەرلى اڭگىمەنىڭ ءبىرى وسى «ايقاسقانىڭ» ءوزى ەدى.
سول ايقاسقا تەكتەس تالاپتان ادەبيەت الەمىندە كوسىلە شاپتى. تىزگىنىن ەشكىم تارتقان جوق. ىركۋدىڭ دە قاجەتى بولماس ەدى. ول ارىنىن ارقان كەرىپ توقتاتا المايتىنداي سۇراپىل تالانتتىڭ ءوزى بولدى.
وسكەمەندە وبلىستىق تەلەراديوكومپانيادا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن تالاپتان الماتىدا وتەتىن جيىندارعا ۇنەمى كەلىپ تۇراتىن. سونداي كۇندەردە تانىستىق. شاماسى، اسقار التاي جاقىنداستىردى-اۋ دەيمىن. ءبىر كۇنى ءبىزدىڭ «لەنينشىل جاستىڭ» شىعىس وڭىردەگى مەنشىكتى ءتىلشىسىنىڭ ورنى بوسادى. سەمەي، پاۆلودار، شىعىس قازاقستان وبلىستارىنا جاۋاپتى ءتىلشىنىڭ جۇمىسى تالاپتاننىڭ ىڭعايىنا كەلەتىن ەدى. شىعارماشىلىقپەن ەركىن اينالىسۋىنا جول اشىلادى. باستىعىمىز ءۋاليحان قاليجانعا ۇسىنىس ايتتىق. ءمارت مىنەزدى ءۋاليحان اعا بىردەن كەلىستى. «شاقىرىڭدار!». سودان تالاپتاندى قۋانتىپ جاتىرمىز. ول دا بىردەن كەلىسە كەتتى. الماتىعا ءجيى بارىپ-تۇرۋىنا، ادەبي ورتامەن ءجيى ارالاسۋىنا جول اشىلاتىن بولدى.
سول ەكى ورتادا وعان ادەبي ورتامەن ودان ءارى جاقىنداستىراتىن ۇسىنىس تۇسكەنى. ءبىز بولاشاق مەنشىكتى ءتىلشىمىزدى رەداكتسياعا شاقىرعانبىز. تالاپتان الماتىعا كەلىپ، باسشىلارمەن سويلەستى. الداعى جوسپارلارىن بەلگىلەدىك. كەشكە مەن ونى ۇيگە ەرتىپ كەتتىم. ول وتە بالاجان ەدى. ۇيگە قوناق كەلسە قۇتىرىپ كەتەتىن مەنىڭ مازاسىز بالالارىممەن اسىقپاي اڭگىمەلەسىپ، سولاردىڭ ادام ولتىرەتىن قيقى-جيقى سۇراقتارىنا ەرىنبەي جاۋاپ بەردى. تاڭەرتەڭ ول ۇيدەن شىعاردا ءسوز بەن سويلەمدى ەندى قۇراپ جۇرگەن ءبىزدىڭ داۋرەن بۇزىق «پالاتحان اعا، لاززاتقا سالەم ايت»، – دەپ شىعارىپ سالعانى ەسىمىزدە.
«لەنينشىل جاستىڭ» باس رەداكتورىمەن اڭگىمەلەسۋدەن ءوتىپ، تەك قىزمەتىنىڭ راسىمدەلۋى عانا قالعان تالاپتانعا اياق استىنان «قازاق ادەبيەتى» گازەتى قولقا سالدى. دالىرەك ايتقاندا، ديداحمەت ءاشىمحانوۆ تەلەفون شالدى. «دوستىق نيەتتەرىڭ ءۇشىن سەندەرگە راحمەت! تەك قانا بۇيرىق كۇتىپ وتىرعان كەزدە ىڭعايسىزداۋ ەكەنىن دە تۇسىنەمىز. بىراق ونىڭ «قازاق ادەبيەتىنە» كەلگەنى دۇرىس. ءۋاليحان اعالارىڭا ءوزىمىز ايتامىز»، – دەدى.
ءسويتىپ، تالاپتانعا جاستىقتىڭ جالاۋى – «جاس الاشتا» جۇمىس ىستەۋدىڭ ءساتى تۇسپەدى.
ادام جانىنىڭ ينجەنەرى
جۇرت بالاسىن تىلدەمەي،
جان ادامدى كۇندەمەي،
«تۇما» دەمەي، «مۇڭ» دەمەي،
جازىپ شىقتى ۇندەمەي!
(جۋرناليستىك فولكلوردان)
ول الماتىعا اۋىسقان سوڭ بىردەن ءبىزدىڭ بۋىنعا قوسىلدى. جاقسى كۇندەرىمىز باستالدى. جاس ەدىك. جالىندى ەدىك. تەگەۋرىندى ەدىك. تاتۋ ەدىك. ارامىزدان قىل وتپەيتىن ەدى. ءبارىمىزدىڭ دە كوكىرەك كەنىشىمىز كىرلەمەگەن كەز ەدى بۇل. تالاپتاننىڭ ءوزى كوركەم سوزبەن كەستەلەگەندەي، باستاۋى بىلعانباعان تازا بۇلاق ەدىك.
جاستىق شاقتا توپ بولىپ جۇرگەندى جانىڭ قالايتىنى راس-تى. جارىتۋسىز جالاقىمىزعا جالدايتىن قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي پاتەرىمىزدى وسى كۇنگى بەس جۇلدىزدى قوناق ۇيدەن كەم كورمەيتىنبىز. كەزدەسە قالساق، قالجىڭنىڭ ءتۇبىن تۇسىرەمىز. ءازىلىمىزدى ارلەپ ايتامىز. ءسوزىمىزدى سويىلداي سىلتەيمىز. سىن ساداعىن شىرەنىپ تۇرىپ تارتامىز. ول كەزدەگى ورتامىزداعى جالعىز سۇربويداق اسقار التايدى قالجىڭمەن قاجاۋ، رەتتى دە، رەتسىز دە ىرەپ سويۋ ەڭ ءبىر سۇيىكتى ءىسىمىزدىڭ ءبىرى-ءتىن. تالعات كەڭەسباەۆ ماعان قوسىلىپ الىپ، اسەكەڭدى اۋرەلەۋگە كىرىسەتىن. وعان قىڭق ەتكەن اسقاردى كورمەدىم. ازۋىڭدى باتىرساڭ دا اشۋلانبايدى. باسىنان باسساڭ دا بىلق ەتپەيدى. قايتا ىرق-ىرق ەتىپ، تولاسسىز كۇلىپ، ءوزىڭدى جىندى قىلادى. ال تالاپتان مۇندايدا ادەمى كۇلىمسىرەپ، جاي عانا جىميىپ وتىراتىن-دى. ارا-تۇرا اق دومبىرانى قولعا الىپ، اۋەلەتىپ ءان شىرقايدى. داۋىسى ادەمى، بىراق ءبارىبىر مۇڭدى. شىنىندا دا مۇڭ ونىڭ ماڭايىنان ۇزامايتىن مۋزاسى سياقتى ەدى. «مۇڭ» دەگەن اڭگىمە جازعانى، ءتىپتى ءبىر كىتابىن «مۇڭ» دەپ اتاعانى سودان شىعار.
بۇكىل شىعارماسىنان ونىڭ ءوز بولمىسى ايقىن كورىنەتىن. تازالىق. تەكتىلىك. تالعامپازدىق. تۇراقتىلىق، تياناقتىلىق... وسى قاسيەتتەردىڭ ءبارى دە وعان ءتان ەدى. «تۇما»، «مۇڭ»، «ءشاربات»، «اق جاڭبىر»، «سۇلۋ مەن سۋرەتشى» دەگەن تۋىندىلارىنىڭ تاقىرىبى دا ونىڭ مىنەز-قۇلقىمەن كەرەمەت ۇندەسەتىن.
تاڭعى شىقتاي مولدىرلىك تالاپتاننىڭ شىعارمالارىندا عانا ەمەس، شاڭىراعىندا دا تۇنىپ تۇراتىن. جان جارى ريزانىڭ مەيىرلى ءجۇزى، بەرەكەلى داستارحانى، ءار كۇنىن باقىتقا بالايتىن قاناعاتشىلدىعى، ەكەۋىنىڭ بولمىس-ءبىتىمىنىڭ عاجايىپ ۇيلەسىمى جۇرت نازارىن اۋدارماي قويمايتىن. بالالارى دا سونداي تاربيەلى ەدى. اسىرەسە تۇلىمشاعى جەلبىرەگەن سۇيكىمدى قىزدارى تالاپتاندى ايرىقشا جاقسى كورەتىن. شەكسىز باقىتتى ەدى ولار. جانىمىزدى جىلىتىپ، جۇرەگىمىزدى جۋىندىرىپ العىمىز كەلسە، تالاپتان مەن ريزانىڭ شاتتىق كەرنەگەن شۋاقتى شاڭىراعىنا باراتىنبىز.
باس قوساتىندار سول «شىعىستىڭ شايىرلارى» – تالعات، اسقار، تالاپتان جانە مەن. تاۋ كورىپ وسكەن ءۇش نويان مەن جالعىز تالى جوق جازىق دالادا جورتىپ ءجۇرىپ جەتىلگەن ءبىز تاڭ اتقانشا ايتىسامىز. وتىزدان اسقانشا بىردە-ءبىر بويجەتكەنگە بويىن الدىرماي، سىرىن بىلدىرمەي، ۇزاققا سوزىلعان اۋىر بويداقتىقتىڭ ءدامىن ارمانسىز تاتقان اسقار التاي سىڭار ەزۋلەپ، ەشقايسىمىزدىڭ اۋزىمىزدى اشتىرمايدى. تەك تالاپتان عانا توقتاتادى ونى. مىنەزىمەن مەڭزەيدى، مانەرىمەن تۇسپالدايدى، مىسقىلىمەن جاسقايدى. التايدىڭ ايقاسقاسىن باس بىلدىرگەن تالاپتانعا اسقار التايدى جۋاسىتۋ بۇيىم بوپ پا؟!
قازىر سول ۇشەۋدىڭ ەكەۋى ارامىزدا جوق. تالاپتان دا، تالعات تا ماڭگىلىك مەكەنىنە بەت تۇزەدى. ەندىگى اڭگىمەنىڭ ءبارى ەستەلىك.
كەيىن ءتۇرلى قالاعا كوشتىك. ءتۇرلى جولعا تۇستىك. ءبىر-بىرىمىزدەن جىراقتادىق. بىراق باياعىداي كۇندە باس قوسپاساق تا، سىيلاستىعىمىز ۇزىلمەدى. ارا-تۇرا كەزدەسىپ تۇردىق. تالاپتان ارامىزدان شىققان العاشقى مەملەكەتتىك قىزمەتشى ەدى. بۇقارالىق اقپارات مينيسترلىگىنىڭ ءبىر سالاسىنىڭ تۇتقاسىن دا، توپساسىن دا مىقتاپ ۇستاپ تۇردى. «پاراسات» جۋرنالى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى، جازۋشىلار وداعى باسقارماسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولدى. قىزمەتى ءوستى، بەدەلى ارتتى. بىراق قانشا جولىقساق تا، تالاپتان سول قالپىنان اينىمادى. سول باياعى كۇلىمسىرەۋ... سول باياعى جىلى جىميىس... سول باياعى بيازىلىق... سول باياعى مۇڭ...
تالاپتاننىڭ ومىردەن وزعانىن ديداحمەت اعادان ەستىدىم. ەشقايسىمىزعا ناۋقاستانىپ جۇرگەنىن سەزدىرمەپتى. استانادان الماتىعا جەتتىم. جازۋشىلار وداعىنىڭ عيماراتى الدىندا ادام وتە كوپ جينالدى. ابىز اقساقال، قارت قالامگەر ءازىلحان نۇرشايىقوۆ باستاعان اقىن-جازۋشىلار تالاپتانمەن قوشتاسۋعا كەلىپتى. قارالى جيىندا ءازىلحان اعادان سوڭ ءسوز سويلەدىم. ءسوز سويلەۋگە ءتيىس ەدىم. كوكىرەگىمدە تۇيدەكتەلىپ، تۇينەكتەلىپ تۇرعان شەردى اقتارعىم كەلدى.
«بۇگىن جاقسى دوس، ادال ازامات، ناعىز جازۋشى ارامىزدان اتتانىپ بارادى. ونىڭ اتىنا قاتىستى اتالعان وسى ەپيتەتتەردىڭ ءبارى شىن كوڭىلدەن ايتىلادى. بولمىسى بولەك، مىنەزى ەرەك بولدى. پەندەلەر اراسىنداعى پەرىشتەدەي بوپ بۇيىعىلاۋ عۇمىر كەشتى.
ءبىزدىڭ بۋىن ادەبيەتكە جاس پەرىنىڭ كەلگەنىن سەكسەنىنشى جىلداردىڭ ورتاسىندا قاينار ولجاي جازعان تارازيدى تاڭ قالدىرعان تالاپتان تۋرالى ماقالادان وقىپ ءبىلدى. ول سودان باستاپ ادەبيەت الەمىندەگى مۇزتاۋى مەن الاتاۋىنىڭ باسىنا قاراي ورلەي بەردى. وسكەمەننەن قۇرىلىستىڭ وقۋىن بىتىرگەن ورىمدەي جاس ينجەنەر ارعىماعىن كوسىلتە شاۋىپ، شىن مانىندەگى ادام جانىنىڭ ينجەنەرىنە اينالدى. قاسيەتتى قالامنىڭ ناعىز يەسى كەلگەن سوڭ كوبىمىز كوركەمسوز مايدانىن ءوز ەركىمىزبەن تاستاپ، قاشىپ شىقتىق. ال تالاپتان سۇلۋ الەمنىڭ سۋرەتىن سالىپ، ادەبيەتتەگى بيىك بەلەستەرىن باعىندىرا باستادى.
تۇستاستارىنىڭ بارىنەن ونىڭ تابيعاتى بولەك بولدى. ءبارىمىزدىڭ ارامىزدان ول سونىسىمەن ەرەكشەلەندى. ءبىز وتىرىك ايتا بىلەمىز. ال ول ايتپايتىن. ايتا دا المايتىن. ايتقان كۇندە دە ونىسى وتىرىككە ۇقسامايتىن قيسىنسىز بىردەڭە بولىپ شىعار ەدى. ءبىز كولگىرسي الامىز. ول وندايعا بارمادى. ءبىز جىلاپ بولىپ كۇلە الامىز. كۇلىپ بولىپ جىلاي سالامىز. ول وندايدى بىلمەدى. ءبىز كىرلەپ كەتىپ تازالانىپ جاتامىز. تازالانىپ الىپ، قايتا كىرلەيتىنىمىز بار. ال ول جۇرەگىنە كىر جۇقتىرماۋعا تىرىستى. تۇلا بويىن، جان دۇنيەسىن كۇل-قوقىستان اۋلاق ۇستادى. ول مىناۋ جالعان عۇمىردا كىرلەپ تە ۇلگەرگەن جوق. وسى بولمىس-ءبىتىمىنىڭ بەلگىلەرى تۇماداي تۇنىق شىعارمالارىندا كورىنىس تاپتى.
مىنە، ءبىز پەندەلەر اراسىندا بولەك مىنەزىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇراتىن وسىنداي قالامگەردەن ايرىلدىق. ادەبيەتكە ايقاسقاسىن ءمىنىپ كەلگەن تالاپتان سول الەمنىڭ مارعاسقاسىنا اينالىپ، ماڭگىلىك مەكەنىنە كەتىپ بارادى.
شەتىنەن تالانتتى، شەتىنەن سۇڭعىلا، شەتىنەن جۇمباق التايدان شىققان جازۋشىلار سەكىلدى تالاپتان دا ايرىقشا عۇمىر كەشتى. ەندى، مىنە ورالحان اعاسى ەرتتەپ بەرگەن تورتاي مىنگەن اقبوز ات پىراققا اينالىپ، التايدىڭ تاعى ءبىر اتاقتى جازۋشىسىن ارقاسىنا قوندىرىپ، زەڭگىر كوككە ۇشىپ بارا جاتىر.
حوش، تالاپتان! سۇلۋ الەمنىڭ سۋرەتشىسى! الدىڭ پەيىش، ارتىڭ كەنىش بولسىن!».
وسىلاي دەدىك تالاپتان دوسپەن قوشتاسار ساتتە... وعان دا، مىنە، ون ەكى جىل ءوتىپتى...
جوعارىدا ايتقانىمىزداي، شىنىندا دا ءبىزدىڭ زامانىمىزدا «جازۋشى – ادام جانىنىڭ ينجەنەرى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار ەدى. تالاپتان احمەتجان شىنىندا دا ينجەنەر، ينجەنەر بولعاندا دا، وقىعان-توقىعانى كوپ ناعىز زيالى ينجەنەر ەدى. جان دۇنيەڭە ۇڭىلە بىلەتىن. ۇڭىلگەندە جاقسىلاپ ۇڭىلەتىن. ءوزىڭدى ايالاپ، تۇلعاڭدى سايالاپ تۇرىپ ۇڭىلەتىن.
ال، بۇگىن ءبىز ونىڭ جادىمىزدا قالعان جان-دۇنيەسىنە ۇڭىلە الدىق پا، بىلمەيمىن...
جاس جۇبايلار ءۆالسى
ءساتى كەلىپ تۇرعان ءىس،
سەنى باستار شىڭعا الىس.
سۇيگەن جارىن تابۋعا،
سەبەپ بولدى ءبىر ۆالس.
(جۋرناليستىك فولكلوردان)
تالاپتان مەن ريزا... قىز بەن جىگىت ءتۇرلى جاعدايدا تانىسادى. بىرەۋ كوشەدە، بىرەۋ كينودا... بىرەۋ پويىزدا، بىرەۋ پەرروندا... بۇل ەكەۋى ءبىرىن-ءبىرى العاش رەت تەاتردا كورگەن. تەاتر بولعاندا، اتاقتى ارتىستەر وينايتىن كاسىبي تەاتردا ەمەس، جاستار مەن ستۋدەنتتەردىڭ باسىن قۇراعان حالىق تەاترىندا جولىقتى. وندا دا سول تەاتردىڭ زالىندا نەمەسە فويەسىندە ەمەس، تۇپ-تۋرا ساحناسىندا تانىسىپتى. سول تانىستىق ءومىردىڭ ساحناسىندا جالعاسىپ جۇرە بەرگەن.
بىلاي بوپتى. بىردە ريزا قۇربىسىنا ەرىپ حالىق تەاترىنىڭ جاڭا قويىلىمىنا بارادى. پەساداعى كورىنىسكە سايكەس، جاستار ساحناعا ۆالس اۋەنىنە تەربەتىلىپ، بيلەپ شىعۋى كەرەك ەكەن. قىز-جىگىتتەر ءوزارا جۇپتالا باستاعاندا ءبىر جىگىتكە بيلەيتىن بويجەتكەن جەتپەي، وقشاۋلانىپ جالعىز قالادى. سول جىگىتپەن جۇپ قۇراپ بيلەپ شىعۋ ءۇشىن زالدا قاننەن-قاپەرسىز كورەرمەن بوپ وتىرعان ريزا ساحناعا شاقىرىلادى. ول ادەپكىدە «بارمايمىن دا بارمايمىن» دەپ ازار دا بەزەر بولادى. «ءبىر رەت بيلەپ بەرسەڭ جەتەدى» دەپ قيىلادى رەجيسسەر. قىز ازەر كەلىسەدى. بىراق ولار ءۆالستى سول بيلەگەننەن مول بيلەدى. ساحنادا كەزدەيسوق جولى توعىسقان قىز بەن جىگىت كەيىن جاراسىمدى جۇپقا اينالدى.
ءومىردىڭ اششى-تۇششىسىن بىرگە كوردى. ءتورت پەرزەنت ءسۇيدى. شيرەك عاسىر باقىتتى عۇمىر كەشتى. ءبىر اقىننىڭ «كەزدەيسوقتىق جاساسىن، كەزدەيسوقتىق، كەزىكتىرگەن سەنىمەن ەكەۋمىزدى» دەگەن ولەڭى بار ەدى. قۇددى سول...
سونىمەن، تەاتر ساحناسىنان ءومىر ساحناسىنا كوشكەن ەرەكشە ۆالس... كەز-كەلگەن كوركەم شىعارماعا سۇرانىپ تۇرعان سيۋجەت. شىنىمدى ايتسام، قانشا جىل بىرگە جۇرسەك تە، تالاپتان مەن ريزانىڭ قالاي تانىسقانىنان حابارىم جوق ەكەن. وسىنى قاراگوز ءسىمادىلدىڭ ريزادان العان سۇحباتىنان وقىپ، تاڭ قالدىم. جاس ارىپتەسىم قالامگەر دوسىمنىڭ جان جارىنىڭ جۇرەك كىلتىن تاۋىپتى. ال جۇرەكتىڭ كىلتى تابىلسا، ونىڭ كوزى اشىلادى، اسەرلى اڭگىمەنىڭ تيەگى اعىتىلادى.
بولاشاق شاڭىراقتاسىمىزبەن ءبىر مەكەندە تۋىپ، ءبىر كوشەدە ويناپ، ءبىر مەكتەپتە وقىپ، ءسويتىپ، اۋىلدىڭ ارعى بەتىنەن بەرگى بەتىنە قىز الىپ قاشقان ءبىز بەيباق تانىسىپ وتاۋ قۇرۋ دەگەننىڭ نە ەكەنىن بىلمەيدى ەكەنبىز. كوزىمىزدى تىرناپ اشىپ، تىرشىلىكتىڭ ءجۇزىن كورگەلى تانىس بولساق، قايدان بىلەيىك... ال ءبىزدىڭ تالاپتان مەن ريزانىڭ تانىسۋى مەن تابىسۋى ناعىز رومانتيكا. سول تانىستىققا جاس جۇبايلار ءۆالسىنىڭ سەبەپ بولعانىن كورمەيسىڭ بە؟!
تۇماداي تۇنىق تالاپتان مەن رياسىز مىنەزدى ريزانىڭ ءومىرى دە ادەمى ۆالسكە ۇقسايتىن ەدى. ولاردىڭ تىرشىلىك اعىسىمەن تەربەلگەن ۆالسىندە ەشقانداي فالش بولمايتىن. قارىم-قاتىناستارى تىم شىنايى ەدى. ءبىر-ءبىرىن قاس-قاباعىنان ۇعاتىن. قاشان بارساڭ دا، شاڭىراقتارى شاتتىققا تولىپ تۇراتىن. مۇحتار شاحانوۆ اعامىز ءبىر ولەڭىندە «جۇبايلار بار اڭگىمەسى تاۋسىلعان، ال ماحاببات – تاۋسىلمايتىن اڭگىمە» دەمەۋشى مە ەدى؟ بۇلاردىڭ اڭگىمەسى ەشقاشان تۇگەسىلمەيتىن. ءبىر-ءبىرىن تىڭداۋدان جالىقپايتىن. ءبىرى ايتا بىلەتىن، ەكىنشىسى تىڭداي بىلەتىن.
ولار الماتىعا قونىس تەپكەن ادەپكى جىلدارى قازاق جاستارىنىڭ قايرات-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا ەلەۋلى ەلدىمەكەنگە اينالعان «شاڭىراقتا» تۇردى. جۇرتتىڭ ءبارى جوقتان بار قۇراپ، قولىنا نە تۇسسە، سونى جاماپ-جاسقاپ، باسپانا سالىپ جاتقاندا، تالاپتان كاسىبي قۇرىلىسشى رەتىندە ىسكە كىرىستى. تىرلىگىنىڭ ءبارى تاپ-تۇيناقتاي. سىزدى، جوبالادى، قالادى، ارلەدى، ساندەدى... اقىرى ۇياداي ءۇي تۇرعىزدى. «شاڭىراقتىڭ» تاعى ءبىر شيراق تۇرعىنى انۋاربەك اۋەلبەك ەكەۋى كورشى ەدى. سول جىلداردا بۇل ءبىر ءوزىنىڭ سالت-داستۇرلەرى بار ەرەكشە اۋىل بولعان-دى. «شاڭىراقتىڭ» ارىنى قاتتى اقىن-جازۋشىلارى كەۋدەسىن ەشكىمگە باستىرمايتىن. سول شايتان مىنەز شايىرلاردىڭ ورتاسىندا توماعا تۇيىق تالاپتاننىڭ ءوزى ەپتەپ اشىلىپ، ساليقالى ءسوز ايتىپ وتىراتىن. شىنىندا دا «شاڭىراقتى» قارىمى بولەك تالانتتى قالامگەرلەر مەكەن ەتتى. ەركىن ويلى سەرىلەر مەن پەرىلەر، شيرىعىپ تۇرار شايىرلار مەن باقسىلار تالاپتاندى تىڭدايتىن. كەيىن قىزمەت ورنىنان ءۇي العان تالاپتان «شاڭىراقتاعى» «كىشى جازۋشىلار وداعىنا» انۋاربەكتى توراعالىققا تاعايىنداپ، ءوزى «جەتىسۋ» جاققا كوشىپ كەتتى. انۋاربەك ءبارىبىر تالاپتاننان تامىرىن ۇزگەن جوق. اقپارات كەڭىستىگىندە از ۋاقىت سامعاسا دا، ايرىقشا ءىز قالدىرعان «ادەبيەت ايدىنى» گازەتىندە ءبىرى باس رەداكتور، ءبىرى ورىنباسار بولىپ، تىزە قوسىپ ەڭبەك ەتتى.
ۇيدەگى بابى مەن شىعارماشىلىق باعى تالاپتاندى قازاقتىڭ قابىرعالى قالامگەرىنە اينالدىردى. ول تەك جازعاندى ءبىلدى. اڭگىمەلەرى مەن پوۆەستەرى ۇزدىكسىز جاريالانىپ جاتتى. بىراق قالامىن دامىلسىز سىلتەيتىن جايداق جازارمان بولعان جوق. از جازدى، ساز جازدى. قازاقتىڭ قارا ءسوزىنىڭ ءار ءارپىن ايالاپ وتىرىپ، اق قاعازدىڭ بەتىنە كوركەم كەستەلەدى. «اقتوتىنى»، «قارا كۇزدى»، «قالا مەن قاريانى»، «تۇمانى»، «ءتورت كاندەندى»، «ءوڭ مەن ءتۇستى»، «اياقتالماعان حاتتى»، «تەرگەۋدى»، «ماحاببات اۋەنىن» قازاق ادەبيەتىنىڭ قازىنالى قورىنا قوستى. ونىڭ اڭگىمە-پوۆەستەرى جاپپاي وقىلدى.
تالاپتان جان جارىن تەاتر ساحناسىندا بەكەر كەزدەستىرمەپتى. تۋىندىگەرلىگىنىڭ ءبىر بولىگى تەاترمەن بايلانىستى بولدى. دراما جانرى ونىڭ قولايىنا جاقتى. «ەكى جۇرەك»، «قاراتورعاي»، «تازشا بالا»، «سۇلۋ مەن سۋرەتشى» دەگەن پەسالارى كورەرمەندى ساحنا الدىنا ءجىپسىز بايلادى. جاس دراماتۋرگتىڭ شىعارمالارى م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق اكادەميالىق دراما تەاترىندا جانە ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى جاستار مەن بالالار تەاترىندا قويىلدى.
تالاپتان احمەتجان قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ىستەگەن جىلدارىندا تاعى ءبىر قىرىنان تانىلدى. ول بىردە-ءبىر قالامگەردىڭ بەتىنە جەل بوپ تيمەي-اق، اقىرىن سويلەپ، ءجون ءسوز ايتىپ، باستارىن بىرىكتىرە ءبىلدى. شابىت قىسقاندا وت پەن سۋعا ءتۇسىپ كەتە جازداپ جۇرەتىن جىن قۋعان جازۋشىلار مەن شالكەس شايىرلاردى دەگەنىنە كوندىرىپ، ءتىل تابىسا الاتىن جايلى باسشى بولدى.
ولەڭ ولكەسىندە وزىندىك ورنەك سالعان اقىن الماس تەمىرباي ءبىر جيناعىنا «مىڭ ءبىر مۇڭ» دەپ عاجايىپ ات قويىپ ەدى. سول مىڭ ءبىر مۇڭ ءبىزدىڭ تالاپتاننىڭ دا بولمىس-ءبىتىمىن تولىق تانىتاتىن. امال  نە، تۇنىق تۇما مەن ماعىنالى مۇڭ ونىڭ وزىمەن بىرگە كەتتى. امان جۇرگەندە الداعى اپتادا الپىسقا تولار ەدى...
شۇكىر، باياعى شىعىستا تىكتەلىپ، «شاڭىراقتا» شىڭدالعان شاڭىراعىنىڭ اياسى كەڭەيگەن. جازعان-سىزعانىنىڭ باس-اياعىن تۇگەلدەپ جۇرەتىن سانالى ۇرپاعى ءوستى. سۇيكىمدى نەمەرەلەرى ومىرگە كەلدى.
تىرشىلىك ءۆالسى جالعاسۋدا...
باۋىرجان  ومارۇلى
پىكىرلەر
ۇقساس جاڭالىقتار
Серіктестер/Партнеры
Студия IMA - создание сайтов Доставка цветов Астана - Lova Buket