Bügınde Memleket basşysynyŋ el damuynyŋ strategiialyq baǧdaryna negızdelgen saiasi reformalarynyŋ nätijesınde Qazaqstanda ädılettı ärı aşyq qoǧam qalyptasty deuge tolyq negız bar. Būl turaly Konstitusiia jobasyn talqylau barysynda Premer-ministrdıŋ orynbasary – Mädeniet jäne aqparat ministrı Aida Balaeva mälımdedı.
«Azamattardyŋ Ata Zaŋnyŋ ärbır jolyna üŋılıp, onyŋ mazmūny men bolaşaqtaǧy yqpalyn tereŋ paiymdauy – qoǧamnyŋ saiasi mädenietınıŋ kemeldengenın jäne azamattyq jauapkerşılıktıŋ artqanyn aiqyn aŋǧartady»,– dep atap öttı Aida Balaeva.
Ükımet basşysynyŋ orynbasary qoǧamda būl mäselege qatysty ärtürlı közqaras bar ekenın atap ötıp, olardyŋ eşqaisysy eskerusız qalmaitynyn jetkızdı.
Premer-ministrdıŋ orynbasary äleumettık jelılerde memleket kepıldık beretın bılım beru men densaulyq saqtau salasyndaǧy äleumettık mındettemeler qysqartylady degen jaŋsaq pıkırlerdıŋ taralǧanyn tılge tiek etıp, olardyŋ şyndyqqa säikes kelmeitının aitty. Sonymen qatar, jaŋa Konstitusiia jobasynyŋ preambulasy men bırınşı babynda Qazaqstannyŋ äleumettık memleket märtebesı naqty aiqyndalǧanyna nazar audardy.
Odan bölek, memleket azamattardyŋ aqysyz negızde medisinalyq kömek aluyna kepıldık beretını aiqyndaldy.
«Tegın» degen ūǧym qūqyqtyq tūrǧydan naqtyraq – «azamattar aqy tölemei, zaŋda belgilengen tärtıppen medisinalyq kömek aluǧa qūqyly» degen tūjyrymdamamen almasty. Iаǧni, azamattardyŋ aqysyz negızde kömek aluyna memleket kepıldık beredı»,– dedı Aida Balaeva.
Ol sondai-aq atalǧan qyzmetterdıŋ eşqaşan özdıgınen tegın bolmaǧanyn, olardyŋ ärdaiym memlekettık biudjet esebınen qarjylandyrylyp kelgenın tüsındırdı. Qazırgı taŋda memlekettık biudjettıŋ şamamen 40 paiyzy äleumettık salaǧa baǧyttalyp otyr.
Mädeniet jäne aqparat ministrı Konstitusiia jobasynyŋ 32 jäne 33-baptarynda azamattardyŋ aqysyz medisinalyq kömek pen bastauyş jäne orta bılım alu qūqyqtary saqtalǧanyn erekşe atap öttı. Sonymen qatar, aqyly medisinalyq kömek alu qūqyǧy azamattardyŋ densaulyǧyn saqtaudaǧy mümkındıkterın keŋeitetın maŋyzdy norma ekenın aitty.
Sonymen bırge ol bırqatar ūǧymdardy naqtylau jönınde ūsynystaryn bıldırdı. Atap aitqanda, 33-baptaǧy «bastauyş jäne orta bılım» tırkesın «jalpy orta bılım» nemese «orta mektep» ūǧymymen almastyru qajettıgın aitty. Sebebı, qūqyqtyq tūrǧyda bılım turaly qūjat tek 9 jäne 11-synyptardan keiın berıledı.
Sondai-aq joǧary bılım alu qūqyǧyn tek memlekettık joǧary oqu oryndarymen şektemeu qajettıgın atap öttı. Onyŋ aituynşa, qazırgı taŋda barlyq memlekettık joǧary oqu oryndary kommersiialyq emes aksionerlık qoǧam märtebesınde jūmys ısteidı jäne azamattar memlekettık grantty jekemenşık universitetterde de paidalana alady.
Aida Balaeva jaŋa Konstitusiia jobasynda dın men memlekettıŋ ara-jıgı naqty ajyratylyp, bılım beru men tärbie jüiesınıŋ zaiyrly sipaty aiqyndalǧanyn aitty. Būl köpkonfessiialy qoǧamda qoǧamdyq kelısım men tūraqtylyqty nyǧaituǧa yqpal etedı.
Sonymen qatar, Konstitusiiada nekenıŋ er adam men äiel adamnyŋ erıktı taŋdauy men teŋ qūqyǧyna negızdelgen odaq ekenı naqty bekıtılgen.
«Atalǧan norma otbasy institutynyŋ tūraqtylyǧyn nyǧaituǧa, dästürlı qūndylyqtardy joǧarǧy qūqyqtyq deŋgeide qorǧauǧa jäne äielderdıŋ qūqyǧy men zaŋdy müddelerın küşeituge sep bolary anyq»,– dedı Ükımet basşysynyŋ orynbasary.
Söz bostandyǧyna qatysty mäselege de toqtalǧan Aida Balaeva jaŋa Konstitusiia jobasy halyqaralyq täjıribege süiene otyryp, söz bostandyǧyna kepıldık beretının aitty. Mädeniet jäne aqparat ministrı jurnalisterdıŋ aşyq hatyna bailanysty mediaqauymdastyqtyŋ ündeuımen mūqiiat tanysqanyn aityp, būl tüzetuler eşqandai jaǧdaida söz bostandyǧyn şekteuge äkep soqpaitynyn jetkızdı.
Söz soŋynda Aida Balaeva jaŋa Konstitusiia jobasynda mädeniet, şyǧarmaşylyq, ǧylym men bılımdı damytuǧa erekşe män berılgenın eske saldy. Tarihi-mädeni mūrany saqtau, ūlttyq mädeniettı ūlyqtau, ǧylym men innovasiiany damytu memlekettıŋ strategiialyq basymdyqtary retınde aiqyndalǧanyn aitty. Sondai-aq jasandy intellekt qoldanylǧan jaǧdaida da şeşuşı röl ärdaiym adam aqyl-oiyna tiesılı bolyp qala beretının atap öttı.
Qorytyndylai kele, Premer-ministrdıŋ orynbasary jaŋa Konstitusiia eldıŋ bırlıgı men tūraqty damuyn qamtamasyz etetın negızgı qūqyqtyq tırek ekenın basa aitty.
