قر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسىندا بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن العاش رەت 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان «قازاقستان بالالارى» تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى. قۇجات بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا بىرىڭعاي كوزقاراس قالىپتاستىرىپ، قولدانىستاعى شارالار مەن باعدارلامالاردى تۇتاس جۇيەگە بىرىكتىرەدى.
مينيستر جۇلدىز سۇلەيمەنوۆانىڭ ايتۋىنشا، تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ءاربىر بالانىڭ ءبىلىم الۋ، دەنساۋلىعىن ساقتاۋ، الەۋمەتتىك قورعالۋ جانە وتباسىندا تاربيەلەنۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيەلى ءارى ۇيلەستىرىلگەن ءتاسىلدى قالىپتاستىرۋ. «وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قۇجات بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋگە، پسيحولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە، سونداي-اق ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋدى نىعايتۋعا باعىتتالعان. قازاقستان بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا ارنالعان ماقساتتى ۇلتتىق ستراتەگياسى بار ساناۋلى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى»، – دەدى مينيستر.
قازاقستاندا بۇگىنگى تاڭدا 6 902 492 بالا تۇرادى، بۇل حالىق سانىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قۇرايدى. سوڭعى ونجىلدىقتا بالالار سانى 1,5 ميلليونعا ارتقان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە زورلىق-زومبىلىققا نولدىك توزىمدىلىك ءپرينتسيپىن ەنگىزۋگە باعىتتالعان 10 زاڭ قابىلداندى. 2025 جىلى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى بەكىتەتىن قوسىمشا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا 237 مىڭنان استام بالا پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋمەن قامتىلعان، ونىڭ ىشىندە 17 مىڭ بالا ۇيدە ءبىلىم الادى. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 3,8 مىڭ پەداگوگ-اسسيستەنت جانە 10 مىڭنان استام ارنايى پەداگوگ جۇمىس ىستەيدى.
سونىمەن قاتار، كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسىندا حالىقارالىق TALIS-2024 زەرتتەۋىنىڭ قورىتىندىلارى جاريالاندى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەفورمالارىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان مۇعالىمدەردىڭ جالاقىعا قاناعاتتانۋ دەڭگەيى بويىنشا الەمدەگى ۇزدىك بەس ەلدىڭ قاتارىنا ەندى. 2018 جىلى بۇل كورسەتكىش 39% بولسا، 2024 جىلى 71%-عا جەتتى. بۇگىندە پەداگوگتەردىڭ 95%-ى ءوز جۇمىسىنا قاناعاتتاناتىنىن مالىمدەپ وتىر.
مۇعالىم مارتەبەسى تۋرالى زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ اپتالىق جۇكتەمەسى 50 ساعاتتان 36 ساعاتقا دەيىن قىسقارتىلدى، دەمالىس ۋاقىتى 56 كۇنگە ۇزارتىلدى. سوڭعى جىلدارى مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ جالاقىسى ەكى ەسە، بالاباقشا تاربيەشىلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى 30%-عا ارتتى. بۇل شارالار پەداگوگتەردىڭ اكىمشىلىك جۇكتەمەسىن ازايتىپ، ولاردىڭ نەگىزگى مىندەتى – بالا وقىتۋ مەن كاسىبي دامۋعا كوبىرەك ۋاقىت بولۋىنە مۇمكىندىك بەردى. ناتيجەسىندە ماگيستر دارەجەسى بار مامانداردىڭ ۇلەسى ءۇش ەسە ءوسىپ، 11%-دى قۇرادى.
قازاقستاندىق ۇستازداردىڭ كاسىبي شەبەرلىگى حالىقارالىق دەڭگەيدە دە جوعارى باعالاندى. مىسالى، الماتىلىق حيميا ءپانىنىڭ مۇعالىمى تاتيانا بەلوۋسوۆا Global Teacher Prize بايقاۋىندا الەمنىڭ ۇزدىك 50 مۇعالىمىنىڭ قاتارىنا ەندى. سونداي-اق، پرەزيدەنتتىڭ قولداۋىمەن 5 ۇستاز «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعىنا يە بولدى، 95 پەداگوگ «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستازى» اتاندى.
مينيسترلىك الداعى ۋاقىتتا جاس مامانداردى قولداۋ، تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ جانە كادرلاردى دايارلاۋدىڭ وزىق ستاندارتتارىن ەنگىزۋدى جالعاستىرادى. پەداگوگتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدان جەتىلدىرۋ جانە ولاردى ءوز قۇزىرەتىنە جاتپايتىن جۇمىستاردان بوساتۋ باستى نازاردا بولادى. بۇل كەشەندى شارالار ەلىمىزدىڭ زياتكەرلىك كاپيتالىن نىعايتۋعا جانە ءبىلىم بەرۋ تەڭسىزدىگىن، اسىرەسە اۋىلدىق ايماقتاردا جويۋعا باعىتتالعان.
مينيستر جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا:
ء«بىلىمنىڭ دامۋى – قوعامنىڭ وركەنيەت دەڭگەيىنىڭ باستى كورسەتكىشى. بۇگىنگى ءبىلىم تەك ءپاندى مەڭگەرتۋ ەمەس، تۇلعانىڭ الەۋمەتتىك جانە ەموتسيونالدى داعدىلارىن قالىپتاستىرۋ، سىني ويلاۋ مەن كرەاتيۆتىلىكتى دامىتۋ، وزگەرمەلى ەڭبەك نارىعىنا بەيىمدەلەتىن ۇرپاق تاربيەلەۋ. ءبىز بالالاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا، ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە بارىنشا كۇش جۇمسايمىز».
قازاقستاندا «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسى اياسىندا 460 مىڭ ورىنعا ارنالعان 217 جاڭا مەكتەپ بوي كوتەردى، ەسكى مەكتەپتەردى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى اياسىندا 245 مەكتەپتىڭ ينفراقۇرىلىمى زاماناۋي فورماتقا كوشىرىلدى. بۇل شارالار قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى ءبىلىم تەڭسىزدىگىن ازايتۋعا باعىتتالعان.
سونىمەن بىرگە، 2025 جىلى وقۋشىلارىمىز حالىقارالىق وليمپيادالاردان 1 006 مەدال جەڭىپ، ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى.
وسىلايشا، قازاقستاندا بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ، ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە مۇعالىم مارتەبەسىن كوتەرۋ باعىتىندا جۇيەلى رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلۋدا.
