QR Oqu-aǧartu ministrlıgınıŋ keŋeitılgen alqa otyrysynda balalardyŋ qūqyqtaryn qorǧau salasyndaǧy memlekettık saiasatty ıske asyru mäselelerıne erekşe nazar audaryldy.
Memleket basşysynyŋ tapsyrmasymen alǧaş ret 2026–2030 jyldarǧa arnalǧan «Qazaqstan balalary» tūjyrymdamasy äzırlendı. Qūjat balalardyŋ qūqyqtaryn qorǧau salasynda bıryŋǧai közqaras qalyptastyryp, qoldanystaǧy şaralar men baǧdarlamalardy tūtas jüiege bırıktıredı.
Ministr Jūldyz Süleimenovanyŋ aituynşa, tūjyrymdamanyŋ negızgı maqsaty – ärbır balanyŋ bılım alu, densaulyǧyn saqtau, äleumettık qorǧalu jäne otbasynda tärbielenu qūqyqtaryn qamtamasyz etetın jüielı ärı üilestırılgen täsıldı qalyptastyru. «Osy maqsatqa qol jetkızu üşın qūjat balalardyŋ qauıpsızdıgın küşeituge, psihologiialyq jäne äleumettık qoldau jüiesın jetıldıruge, sondai-aq vedomstvoaralyq üilestırudı nyǧaituǧa baǧyttalǧan. Qazaqstan balalardyŋ qūqyqtaryn qorǧauǧa arnalǧan maqsatty ūlttyq strategiiasy bar sanauly memleketterdıŋ bırı», – dedı ministr.
Qazaqstanda bügıngı taŋda 6 902 492 bala tūrady, būl halyq sanynyŋ üşten bırın qūraidy. Soŋǧy onjyldyqta balalar sany 1,5 millionǧa artqan. Memleket basşysynyŋ tapsyrmasymen balalardyŋ qūqyqtaryn qorǧauǧa jäne zorlyq-zombylyqqa nöldık tözımdılık prinsipın engızuge baǧyttalǧan 10 zaŋ qabyldandy. 2025 jyly balalardyŋ qūqyqtaryn būzǧany üşın äkımşılık jauapkerşılıktı bekıtetın qosymşa özgerıster engızıldı. Qazırgı uaqytta 237 myŋnan astam bala psihologiialyq-medisinalyq-pedagogikalyq qoldaumen qamtylǧan, onyŋ ışınde 17 myŋ bala üide bılım alady. Bılım beru ūiymdarynda 3,8 myŋ pedagog-assistent jäne 10 myŋnan astam arnaiy pedagog jūmys ısteidı.
Sonymen qatar, keŋeitılgen alqa otyrysynda halyqaralyq TALIS-2024 zertteuınıŋ qorytyndylary jariialandy. Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyŋ reformalarynyŋ nätijesınde Qazaqstan mūǧalımderdıŋ jalaqyǧa qanaǧattanu deŋgeiı boiynşa älemdegı üzdık bes eldıŋ qataryna endı. 2018 jyly būl körsetkış 39% bolsa, 2024 jyly 71%-ǧa jettı. Bügınde pedagogterdıŋ 95%-y öz jūmysyna qanaǧattanatynyn mälımdep otyr.
Mūǧalım märtebesı turaly zaŋ qabyldanǧannan keiın mektep mūǧalımderınıŋ aptalyq jüktemesı 50 saǧattan 36 saǧatqa deiın qysqartyldy, demalys uaqyty 56 künge ūzartyldy. Soŋǧy jyldary mektep mūǧalımderınıŋ jalaqysy ekı ese, balabaqşa tärbieşılerınıŋ eŋbekaqysy 30%-ǧa artty. Būl şaralar pedagogterdıŋ äkımşılık jüktemesın azaityp, olardyŋ negızgı mındetı – bala oqytu men käsıbi damuǧa köbırek uaqyt böluıne mümkındık berdı. Nätijesınde magistr därejesı bar mamandardyŋ ülesı üş ese ösıp, 11%-dy qūrady.
Qazaqstandyq ūstazdardyŋ käsıbi şeberlıgı halyqaralyq deŋgeide de joǧary baǧalandy. Mysaly, almatylyq himiia pänınıŋ mūǧalımı Tatiana Belousova Global Teacher Prize baiqauynda älemnıŋ üzdık 50 mūǧalımınıŋ qataryna endı. Sondai-aq, Prezidenttıŋ qoldauymen 5 ūstaz «Qazaqstannyŋ Eŋbek Erı» ataǧyna ie boldy, 95 pedagog «Qazaqstannyŋ eŋbek sıŋırgen ūstazy» atandy.
Ministrlık aldaǧy uaqytta jas mamandardy qoldau, sifrlyq sauattylyqty arttyru jäne kadrlardy daiarlaudyŋ ozyq standarttaryn engızudı jalǧastyrady. Pedagogterdıŋ qūqyqtaryn qorǧaudy zaŋnamalyq tūrǧydan jetıldıru jäne olardy öz qūzyretıne jatpaityn jūmystardan bosatu basty nazarda bolady. Būl keşendı şaralar elımızdıŋ ziiatkerlık kapitalyn nyǧaituǧa jäne bılım beru teŋsızdıgın, äsırese auyldyq aimaqtarda joiuǧa baǧyttalǧan.
Ministr Jūldyz Süleimenova:
«Bılımnıŋ damuy – qoǧamnyŋ örkeniet deŋgeiınıŋ basty körsetkışı. Bügıngı bılım tek pändı meŋgertu emes, tūlǧanyŋ äleumettık jäne emosionaldy daǧdylaryn qalyptastyru, syni oilau men kreativtılıktı damytu, özgermelı eŋbek naryǧyna beiımdeletın ūrpaq tärbieleu. Bız balalardyŋ sapaly bılım aluyna, olardyŋ qauıpsızdıgı men qūqyqtaryn qamtamasyz etuge barynşa küş jūmsaimyz».
Qazaqstanda «Keleşek mektepterı» jobasy aiasynda 460 myŋ orynǧa arnalǧan 217 jaŋa mektep boi köterdı, eskı mektepterdı jaŋǧyrtu baǧdarlamasy aiasynda 245 mekteptıŋ infraqūrylymy zamanaui formatqa köşırıldı. Būl şaralar qala men auyl mektepterı arasyndaǧy bılım teŋsızdıgın azaituǧa baǧyttalǧan.
Sonymen bırge, 2025 jyly oquşylarymyz halyqaralyq olimpiadalardan 1 006 medal jeŋıp, elımızdıŋ bılım salasyndaǧy jetıstıkterın taǧy bır märte däleldedı.
Osylaişa, Qazaqstanda balalardyŋ qūqyqtaryn qorǧau, bılım beru sapasyn arttyru jäne mūǧalım märtebesın köteru baǧytynda jüielı reformalar jüzege asyryluda.
