ش.ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى قازاقستان وڭىرلەرىنىڭ تاريحىنا ارنالعان 18 تومدىق ارحيۆ قۇجاتتارى مەن ماتەريالدار جيناعىن جارىققا شىعاردى. باسىلىم ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارىنىڭ تاريحىن قامتيتىن قۇجاتتىق دەرەكتەر نەگىزىندە دايىندالعان، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
جيناققا ەنگىزىلگەن ماتەريالدار نەگىزىنەن ءۇش تاريحي كەزەڭدى قامتيدى: پاتشالىق ءداۋىر، كەڭەس كەزەڭى جانە تاۋەلسىزدىك جىلدارى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، جاڭا ارحيۆ قۇجاتتارى ارقىلى قازاقستان وڭىرلەرىنىڭ تاريحىنداعى بۇرىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن كوپتەگەن دەرەكتەر عىلىمي اينالىمعا ەنگىزىلگەن.
اۋقىمدى جوبانى دايىنداۋعا ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرىمەن قاتار وڭىرلەردەگى عىلىمي وكىلدەر دە قاتىسقان. ولاردىڭ قاتارىندا ب.س. جۋماگۋلوۆ، م.ن. سدىكوۆ، ا.ن. سەيدەحان، گ.ا. ابەنوۆا، م.ز. ۋتەگەنوۆ، ۆ.ۆ. كوزينا، ن.ا. كۋبيك، ج.س. اۋباكيروۆا، ا.ا. ماكسۋتوۆا، ا.ت. مادەن، ج.د. مۋستافينا، ر.ج. بايدالى جانە باسقا دا زەرتتەۋشىلەر بار.
18 تومدىق قۇجاتتار مەن ماتەريالدار جيناعىنىڭ ءار تومى 500 دانامەن باسىلىپ شىققان. بيىل وسى قۇجاتتار نەگىزىندە ءار وبلىستىڭ ەجەلگى كەزەڭنەن بۇگىنگە دەيىنگى تاريحىن قامتيتىن بىرتومدىق عىلىمي مونوگرافيالار شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن قاتار بۇل ارحيۆ ماتەريالدارى ەجەلگى داۋىردەن بۇگىنگە دەيىنگى قازاقستان تاريحى اتتى 7 تومدىق اكادەميالىق باسىلىمدى ازىرلەۋ بارىسىندا كەڭىنەن قولدانىلىپ جاتىر. اتالعان عىلىمي ەڭبەك تە ش.ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىندا دايىندالۋدا.
جاڭا شىققان كىتاپتار قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىندەگى كىتاپحانالار مەن عىلىمي مەكەمەلەرگە تەگىن تاراتىلاتىن بولادى.
قازاق ءوز تاريحىن ءجوندى بىلمەيدى. جاۋگەرشىلىك زامانداعى ارپالىس، ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستەرى، اشارشىلىق، گەنوتسيد…
