حيۋستونداعى CERAWeek فورۋمىندا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ اقش ەنەرگەتيكا ءمينيسترى كريستوفەر رايتپەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
كەلىسسوزدەردىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارى جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ، بالامالى ەكسپورتتىق باعىتتاردى دامىتۋ جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ بولدى.
تاراپتار مۇناي-گاز سالاسىنداعى 32 جىلدىق ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا سەكتورىنا امەريكالىق ينۆەستيتسيالار كولەمى 60 ميلليارد دوللاردان استى. ExxonMobil جانە Chevron كورپوراتسيالارى ەلدەگى ەڭ ءىرى جوبالار – تەڭىز، قاراشىعاناق جانە قاشاعان كەن ورىندارىن ىسكە اسىرۋداعى نەگىزگى سەرىكتەستەر بولىپ تابىلادى. بۇل جوبالار قازاقستان مۇنايىنىڭ شامامەن 70%-ىن وندىرەدى جانە امەريكالىق ءىرى كومپانيالاردىڭ جاھاندىق وندىرىسىندە ماڭىزدى ورىن الادى»،-دەپ جازدى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى.
ەرلان اقكەنجەنوۆ اتالعان اكتيۆتەردى ۇزاق مەرزىمدى دامىتۋ جانە وندىرىستىك قۋاتتاردى ارتتىرۋ ءۇشىن تۇراقتى جاعداي قالىپتاستىرۋعا مەملەكەتتىڭ بەيىلدىلىگىن ءبىلدىردى.
مينيسترلەر لوگيستيكا ماسەلەلەرىنە جانە ەنەرگيا تاسىمالداۋشىلاردى الەمدىك نارىقتارعا ۇزدىكسىز جەتكىزۋ كەپىلدىكتەرىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمى نەگىزگى ەكسپورتتىق باعىت رەتىندە اتاپ ءوتىلدى – ول الەمدىك مۇناي ۇسىنىسىنىڭ شامامەن 2%-ىن تاسىمالدايدى. قازاقستان تاراپى شيكىزات ءترانزيتىنىڭ سەنىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاتىسۋشىلارمەن پراگماتيكالىق ديالوگقا دايىن ەكەنىن راستادى. سونداي-اق تاراپتار قۇبىردىڭ سانكتسيالارعا ىلىكپەۋ مارتەبەسىن ساقتاۋ بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىستى وڭ باعالادى.
سونىمەن قاتار قازاقستان ەكسپورت باعىتتارىن ءارتاراپتاندىرۋدى بەلسەندى تۇردە جالعاستىرۋدا. اتاپ ايتقاندا، ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى مەن باكۋ–تبيليسي–دجەيحان جۇيەسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. جاقىن پەرسپەكتيۆادا بۇل باعىت بويىنشا تاسىمالداۋ كولەمىن جىلىنا 2,1 ملن تونناعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا.
مينيستر كاسپي تەڭىزىنىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن امەريكالىق ينۆەستورلارمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا ەرلان اقكەنجەنوۆ قازاقستاننىڭ تابيعي رەسۋرستارىنىڭ الەۋەتى جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، تەحنولوگيالىق ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋگە اشىق ەكەنىن جەتكىزدى.
