قانداي جاعداي بولماسىن، ەڭ باستى ورىندا زاڭ تۇرۋى مىندەتتى! ءتىپتى ەڭ ۇلى دەگەن ادام ءۇشىن دە زاڭ شەڭبەرىنەن شىعۋعا بولمايدى! ارىستان باب كەسەنەسى 1982 جىلى قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تاريحي-مادەني ەسكەرتكىش رەتىندە مەملەكەتتىك قورعاۋعا الىنعان. اۋماقتا جاڭا جەرلەۋ ورىندارىن جاساۋعا زاڭ بويىنشا تىيىم سالىنعان.
ارىستان باب كەسەنەسىنىڭ تاريحي-قۇقىقتىق جانە مادەني مارتەبەسى
I. قۇقىقتىق مارتەبەسى جانە مەملەكەتتىك قورعاۋ
رەسمي مارتەبەسى
1982 جىلى قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشى رەتىندە مەملەكەتتىك تىزىلىمگە ەنگىزىلگەن.
باسقارۋ جۇيەسى
كەسەنە قر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنە ۆەدومستۆولىق باعىنىستى «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ قۇرامىنداعى نەگىزگى قورعالاتىن نىسان بولىپ تابىلادى.
II. ساۋلەتتىك-تاريحي سيپاتتاماسى
قالىپتاسۋ كەزەڭدەرى: نىسان بىرنەشە عاسىر بويى قايتا جاڭعىرتىلىپ وتىرعان. قازىرگى ساۋلەتتىك كەلبەتى 1909–1923 جىلدار ارالىعىنداعى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە قالىپتاستى.
قارجىلاندىرۋ سيپاتى
XX عاسىردىڭ باسىنداعى قۇرىلىس جۇمىستارى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن تىس، تولىعىمەن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ قاراجاتى مەن اسار ادىسىمەن جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل — نىساننىڭ حالىقتىق-رۋحاني ماڭىزىنىڭ تاريحي ايعاعى.
III. مەملەكەتتىك قورعاۋ رەجيمىنىڭ نورماتيۆتىك تالاپتارى
ەسكەرتكىشتىڭ مەملەكەتتىك تىزىلىمدە بولۋى تومەندەگى مىندەتتى نورمالاردى بەكىتەدى:
عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق رەگلامەنت
كەز كەلگەن رەستاۆراتسيالىق، كونسەرۆاتسيالىق جانە ارحەولوگيالىق جۇمىستار تەك ءتيىستى ليتسەنزياسى بار ماماندارمەن، ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ مەملەكەتتىك ساراپتاماسىنان وتكەن جوبا نەگىزىندە عانا جۇرگىزىلەدى.
قورعاۋ ايماعىنداعى شەكتەۋلەر
كەسەنە مەن ونىڭ بەكىتىلگەن قورعاۋ ايماعىندا قۇرىلىس سالۋ، جەر قازۋ، توپىراق قاباتىن بۇزۋ جانە تابيعي لاندشافتى وزگەرتۋگە باعىتتالعان كەز كەلگەن شارۋاشىلىق قىزمەتكە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنادى.
قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىك
ەسكەرتكىشتىڭ تۇتاستىعىنا نۇقسان كەلتىرۋ، ءبۇلدىرۋ نەمەسە زاڭسىز پايدالانۋ ارەكەتتەرى قر-نىڭ قولدانىستاعى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك زاڭناماسى شەڭبەرىندە جاۋاپكەرشىلىككە اكەپ سوعادى.
IV. كەسەنە اۋماعىندا جەرلەۋدىڭ قۇقىقتىق رەتتەلۋى
قازىرگى قۇقىقتىق رەجيمگە سايكەس كەسەنە اۋماعىندا جاڭا جەرلەۋ ورىندارىن اشۋعا تىكەلەي تىيىم سالىنعان.
بۇل شەكتەۋدىڭ نەگىزگى عىلىمي-قۇقىقتىق العىشارتتارى:
ارحەولوگيالىق پرەزۋمپتسيا قاعيداتى: كەسەنە ورنالاسقان اۋماقتىڭ توپىراعى ءالى تولىق زەرتتەلمەگەن مادەني قابات رەتىندە قاراستىرىلادى. كەز كەلگەن جەر قازۋ جۇمىسى ورتاعاسىرلىق ارحەولوگيالىق كەشەندى قايتارىمسىز جويۋ قاۋپىن تۋدىرادى.
سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق نورمالار: «قورىق-مۋزەي» مارتەبەسىندەگى، حالىق جاپپاي كەلەتىن قوعامدىق-تۋريستىك نىسانداردىڭ اۋماعىندا جەرلەۋ راسىمدەرىن جۇرگىزۋ قولدانىستاعى سانيتارلىق قاعيدالارعا قايشى كەلەدى.
تۇپنۇسقالىقتى ساقتاۋ قاعيداتى: مەملەكەتتىك قورعاۋداعى ەسكەرتكىشتىڭ تاريحي كەلبەتىن، قۇرىلىمدىق تۇتاستىعىن جانە لاندشافتىن وزگەرىسسىز ساقتاۋ — قورعاۋ رەجيمىنىڭ باستى شارتى. جاڭا قابىرلەر بۇل قاعيداتتى بۇزادى.
V. قورىتىندى
ارىستان باب كەسەنەسى — ءدىني-رۋحاني زيارات نىسانى عانا ەمەس، قازاقستاننىڭ تاريحي جادىنىڭ، ساۋلەت جانە ارحەولوگيا عىلىمىنىڭ باعا جەتپەس ماتەريالدىق ايعاعى.
ونىڭ اۋماعىنداعى كەز كەلگەن ءىس-قيمىل رۋحاني-مادەني ءداستۇر مەن مەملەكەتتىك نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ تەپە-تەڭدىگىن قاتاڭ ساقتاۋ ارقىلى عانا رەتتەلەدى.
