قازاقستاننىڭ بەلگىلى اسكەري تاريحشىسى، جازۋشى، جۋرناليست، قوعام قايراتكەرى جانە قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى جۇماباي ورىنعاليۇلى دوسپانوۆ دۇنيەدەن وزدى. قايعىلى حاباردى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى جەتكىزدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارماسى جۇماباي دوسپانوۆتىڭ دۇنيەدەن وتۋىنە بايلانىستى تۋعان-تۋىستارى مەن جاقىندارىنا، ارىپتەستەرى مەن وقىرماندارىنا كوڭىل ايتتى.
جۇماباي دوسپانوۆ 1952 جىلى اتىراۋ وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول اتىراۋ وبلىسىنداعى تاڭداي ورتا مەكتەبىندە ءبىلىم العان. ەڭبەك جولىندا وبلىستىق سالالىق كاسىپوداق كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن اتقارىپ، 1990 جىلداردىڭ سوڭى مەن 2000 جىلداردىڭ باسىندا ەلدەگى دەموكراتيالىق قوزعالىستارعا بەلسەنە قاتىستى. وسى كەزەڭدە «اتىراۋ دەموكراتياعا جاردەمدەسۋ ورتالىعىن» باسقارىپ، تاۋەلسىز «التىن عاسىر» گازەتىنىڭ نەگىزىن قالاپ، باس رەداكتورى بولدى.
2011 جىلدان باستاپ جۇماباي دوسپانوۆ اسكەري تاريحتى زەرتتەۋگە دەن قويىپ، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان قازاقستاندىق مايدانگەرلەردىڭ ءومىرى مەن ەرلىگىن مۇراعاتتىق قۇجاتتار نەگىزىندە زەردەلەدى. ول رەسەي فەدەراتسياسى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق مۇراعاتىنىڭ ماتەريالدارى ارقىلى بۇرىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن مىڭداعان قازاق وفيتسەرى مەن 7 700-دەن استام قازاقستاندىق قىز-كەلىنشەكتىڭ مايدانداعى قىزمەتىن ناقتىلاپ، عىلىمي اينالىمعا ەنگىزدى.
زەرتتەۋشىنىڭ ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە بىرنەشە ىرگەلى عىلىمي كىتاپ جارىق كوردى. سولاردىڭ قاتارىندا «ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى قازاق وفيتسەرلەرى» اتتى 10 تومدىق ەڭبەك ەرەكشە ورىن الادى. وندا 8 400-دەن استام قازاق وفيتسەرىنىڭ اسكەري قىزمەت جولى قۇجاتتىق دەرەكتەرمەن جۇيەلەنگەن. سونداي-اق «سوۆەت وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلمەگەن قازاقستاندىقتار» كوپتومدىعىندا ماراپاتقا ۇسىنىلعانىمەن، ءتۇرلى سەبەپتەرمەن جوعارى اتاق الا الماعان جاۋىنگەرلەردىڭ ەرلىگى ارحيۆتىك قۇجاتتار ارقىلى دالەلدەنگەن. ال «قارۋ مەن قالام» كىتابىندا مايدانگەر قالامگەرلەر مەن وفيتسەرلەردىڭ جاۋىنگەرلىك ءارى شىعارماشىلىق جولى باياندالادى.
عالىم بۇدان بولەك، پودپولكوۆنيك جانە مايور شەنىندە قىزمەت اتقارعان ونداعان قازاق وفيتسەرىنىڭ، سونداي-اق مەرگەن، ۇشقىش، بايلانىسشى، مەديتسينا قىزمەتكەرى بولعان مىڭداعان قازاقستاندىق ايەلدىڭ تاعدىرىن جەكە زەرتتەگەن. ونىڭ ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان «قازاقستاننىڭ قاھارمان مايدانگەرلەرى» جوباسى ۇلتتىق قۇرىلتايدا جوعارى باعالانىپ، ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا وراي كوپتومدىق جيناق رەتىندە ازىرلەندى.
