الماتى قالاسىنداعى ءا. قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيى قازاقستاندىق سۋرەتشى، قازاقستانداعى ۇلتتىق گوبەلەن مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى باتيما زاۋربەكوۆانىڭ تۋعانىنا 80 جىل تولۋىنا ارنالعان «مۇرا جىپتەرى» اتتى كورمەنىڭ اشىلاتىنىن حابارلايدى.
كورمە 2026 جىلعى 25 قىركۇيەك پەن 8 قاراشا ارالىعىندا وتەدى. ەكسپوزيتسيادا مۋزەي قورىنان جانە سۋرەتشىنىڭ وتباسىلىق مۇراعاتىنان الىنعان 80-نەن استام تۋىندى – گوبەلەندەر، كەسكىندەمە جانە گرافيكا جۇمىستارى ۇسىنىلادى.
گوبەلەن – بەينە قىلقالاممەن ەمەس، توقىما ستانوگىندا ءجىپ ارقىلى توقىلىپ جاسالاتىن كوركەم كىلەم. قازاقستاندا بۇل ونەر ءتۇرى XX عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ەرەكشە قارقىنمەن دامىپ، سۋرەتشىلەر ءداستۇرلى كىلەم توقۋ مەن كيىز ويۋ-ورنەگىن بەينەلەۋ ونەرىنىڭ جاڭا باعىتى رەتىندە جاڭاشا پايىمداي باستادى. وسىلايشا حالىقتىق ورنەك، ۇلتتىق ناقىش جانە زاماناۋي كەسكىندەمە ءتىلىن ۇشتاستىرعان قازاقستاندىق گوبەلەن مەكتەبى قالىپتاستى. سول مەكتەپتىڭ باستاۋىندا تۇرعان كورنەكتى تۇلعالاردىڭ ءبىرى – باتيما زاۋربەكوۆا.
باتيما زاۋربەكوۆا – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى، قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. ونىڭ جارتى عاسىردان استام ۋاقىتقا سوزىلعان شىعارماشىلىعى قازاقستاندىق گوبەلەن ونەرىنىڭ دامۋىنا ايرىقشا ىقپال ەتىپ، ۇلتتىق ءداستۇر مەن زاماناۋي كوركەمدىك ءتىلدى تابيعي ۇيلەستىرە ءبىلدى.
كورمە باتيما زاۋربەكوۆانىڭ شىعارماشىلىعىن الەمدىك مادەنيەت كەڭىستىگى اياسىندا تانىستىرىپ، ونىڭ نەگىزگى يدەيالارى مەن كوركەمدىك ىزدەنىستەرىن حالىقتىق ونەر جانە مودەرنيزم باعىتىنداعى كەسكىندەمەمەن ساباقتاستىقتا اشادى.
«مۇرا جىپتەرى» كورمەسىنىڭ ەكسپوزيتسياسى ءۇش زال ارقىلى وتەتىن كوركەم ساياحات رەتىندە ۇيىمداستىرىلعان.
كورمە باعىتى مۋزەيدىڭ تۇراقتى ەكسپوزيتسياسىنان باستالادى. مۇندا ساندىك-قولدانبالى ونەردىڭ تاڭداۋلى ۇلگىلەرى باتيما زاۋربەكوۆا شىعارماشىلىعىنىڭ ۇلتتىق كوركەمدىك داستۇرمەن ساباقتاستىعىن ايقىنداي تۇسەدى. پاۆيلوننىڭ قالىڭ قابىرعالارى سۋرەتشى تۋىندىلارىندا ءجيى كورىنىس تاباتىن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن ەسكە سالادى. سونىمەن قاتار بۇل كەڭىستىك ءۇيدىڭ، پانانىڭ جانە قاسيەتتى مەكەننىڭ سيمۆولىنا اينالىپ، زاۋربەكوۆا شىعارماشىلىعىنداعى ادام مەن تابيعاتتىڭ تۇتاستىعى، ماتەريال مەن قولونەردىڭ كيەلىلىگى سياقتى باستى تاقىرىپتاردى اشادى.
ەكىنشى زالدا ستيلدىك تۇرعىدان جاقىن تۋىندىلار بىرنەشە تاقىرىپتىق ايماققا توپتاستىرىلعان. ءاربىر ايماق سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىق الەمىندەگى بەلگىلى ءبىر باعىتتى بەينەلەيدى. كەڭىستىكتىڭ اشىق قۇرىلىمى كەلۋشىلەرگە ءوز باعىتىن ەركىن تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى: شىعارمالار ءارتۇرلى قىرىنان كورىنىپ، جاڭا ۇيلەسىمدەردە قابىلدانادى، ال مۋزىكالىق سۇيەمەلدەۋ ولاردى ءتۇسىنۋدىڭ قوسىمشا مادەني كىلتىنە اينالادى.
كورمەنىڭ سوڭعى بولىگىندە ايەل بەينەسىنىڭ كوپقىرلىلىعى كورىنىس تابادى. كومپوزيتسيانىڭ وزەگىندە توبەدەن ىلىنگەن شاڭىراق ورنالاسقان، ونىڭ اينالاسىنا ۇلتتىق كيىمدەگى قازاق ارۋلارىنىڭ پورترەتتەرى قويىلعان. بۇل كوركەم شەشىم ايەل باستاۋىن ءومىر ساباقتاستىعى مەن ۇرپاقتار جالعاستىعى يدەياسىمەن بايلانىستىرا كورسەتەدى.
وسى بولىمدە كەلۋشىلەر سۋرەتشى تۋرالى دەرەكتى ءفيلمدى تاماشالاپ، مۇراعاتتىق فوتوسۋرەتتەرمەن تانىسا الادى. سونداي-اق ارنايى وقۋ توقىما ستانوگىندا جۇمىس ىستەپ كورىپ، گوبەلەن توقۋ ۇدەرىسىنىڭ قىر-سىرىمەن جاقىنىراق تانىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى.
«مۇرا جىپتەرى» كورمەسى ءداستۇرلى رەتروسپەكتيۆالىق كورمە شەڭبەرىنەن شىعىپ، گوبەلەندى بۇگىنگى كۇنمەن ۇندەسە الاتىن، كورەرمەنمەن ونەر ءتىلى ارقىلى سۇحبات قۇراتىن زاماناۋي ءارى ومىرشەڭ كوركەمدىك مەديۋم رەتىندە تانىستىرۋدى ماقسات ەتەدى.
كورمە كەڭ اۋديتورياعا ارنالعان: ونەرتانۋشىلارعا، ديزاينەرلەرگە، ساۋلەتشىلەرگە، سونداي-اق داستۇردەن تەك تاريحي مۇرا ەمەس، قازىرگى زامانعا ساي كوركەمدىك ءتىل ىزدەيتىن شىعارماشىلىق قاۋىمداستىق وكىلدەرىنە قىزىقتى بولماق.
ونداعان جىلدار وتسە دە باتيما زاۋربەكوۆانىڭ گوبەلەندەرى كورەرمەنمەن ءۇي، جادى جانە ۇرپاقتار ساباقتاستىعى تۋرالى سىر شەرتۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. «مۇرا جىپتەرى» كورمەسى – بۇگىنگى كۇندە دە ءومىر ءسۇرۋىن توقتاتپاعان وتكەنمەن قاۋىشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەرەكشە مادەني وقيعا.
