موڭعوليادا تۋريستىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماۋسىمى قىزعان شاقتا جانار-جاعارماي تاپشىلىعى كۇردەلەنە ءتۇستى. جاز مەزگىلىندە ەلدەگى وتىنعا سۇرانىس ادەتتەگى دەڭگەيدەن 2–3 ەسەگە دەيىن ارتقان.
رەسەيدەن كەلەتىن جەتكىزىلىمدەردەگى تۇراقسىزدىق جاعدايدى ۋشىقتىرىپ، ۇلان-باتىردى يمپورت باعىتتارىن ارتاراپتاندىرۋعا ءماجبۇر ەتتى.
وتىن باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن موڭعوليا بيلىگى جانارماي يمپورتىنا سالىناتىن كەدەندىك جانە اكتسيزدىك باجداردى ۋاقىتشا الىپ تاستادى. سونىمەن قاتار ورتالىق بانك كاسىپورىندارعا جاڭا وتىن قويمالارىن سالۋعا 360 ملرد تۋگريكتەن استام، ياعني شامامەن 100 ملن دوللار كولەمىندە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىپ وتىر.
داعدارىس كەزىندە اۆياتسيالىق وتىن ماسەلەسىنە ەرەكشە باسىمدىق بەرىلدى. موڭعوليا تاريحىندا العاش رەت قىتايدان 1 مىڭ توننا اۆياتسيالىق كەروسين ساتىپ الدى. بۇدان بولەك، وڭتۇستىك كورەيامەن اي سايىن كەمىندە 50 مىڭ توننا وتىن جەتكىزۋ جونىندە كەلىسىم جاسالدى. قازىر ۇلان-باتىر قازاقستان جانە بەلارۋسپەن دە كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتىر.
بۇل جەردە قازاقستاننىڭ ءرولى ەرەكشە بولۋى مۇمكىن. ەكى ەل اراسىندا جىلىنا 1 ملن تونناعا دەيىن قازاقستاندىق مۇناي ونىمدەرىن موڭعولياعا جەتكىزۋدى كوزدەيتىن نەگىزدەمەلىك كەلىسىم بار. ياعني قازىرگى وتىن تاپشىلىعى قازاقستان ءۇشىن دە جاڭا ەكسپورتتىق نارىققا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
دەگەنمەن موڭعوليا بيلىگى رەسەيدەن تولىقتاي باس تارتۋدى ماقسات ەتىپ وتىرعان جوق. نەگىزگى مىندەت – جەتكىزىلىم كوزدەرىن كوبەيتىپ، سىرتقى نارىقتاعى كەز كەلگەن وزگەرىسكە توتەپ بەرە الاتىن قاۋىپسىزدىك قورىن قالىپتاستىرۋ.
جاعدايدىڭ كۇردەلىلىگىن مۇناي سالاسىن پرەمەر-مينيستر نيام-وسورىن ۋچرالدىڭ جەكە باقىلاۋىنا الۋى دا اڭعارتادى. ۇكىمەت قىسقا مەرزىمدى شارالارمەن قاتار، ەلدىڭ وتىن يمپورتىنا تاۋەلدىلىگىن ازايتاتىن ۇزاقمەرزىمدى شەشىمگە دە ءۇمىت ارتىپ وتىر.
ونىڭ نەگىزگىسى – موڭعولياداعى العاشقى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى. جوبانىڭ ىسكە قوسىلۋى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كەشىگۋىنە بايلانىستى 2028 جىلعا شەگەرىلدى. زاۋىت تولىق قۋاتىنا شىققاننان كەيىن جىلىنا 300 مىڭ توننادان استام بەنزين جانە شامامەن 800 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن ءوندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
كاسىپورىن ەلدىڭ ىشكى وتىن قاجەتتىلىگىنىڭ 55 پايىزىنا دەيىن قامتاماسىز ەتىپ، يمپورتقا جۇمسالاتىن شىعىندى شامامەن ەكى ەسەگە قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە.
وسىلايشا، موڭعولياداعى قازىرگى وتىن داعدارىسى ءبىر عانا ەلدەن كەلەتىن يمپورتقا تاۋەلدىلىكتىڭ وسال تۇستارىن كورسەتىپ وتىر. ۇلان-باتىر قىسقا مەرزىمدە قىتاي، وڭتۇستىك كورەيا، قازاقستان جانە بەلارۋس باعىتتارىن قاراستىرىپ، جەتكىزۋ تىزبەگىن ارتاراپتاندىرۋعا كىرىستى.
بۇل قازاقستان ءۇشىن دە ماڭىزدى مۇمكىندىك. موڭعوليانىڭ ىشكى ءوندىرىسى تولىق جولعا قويىلعانعا دەيىن ەلدىڭ وتىن نارىعىندا جاڭا سەرىكتەستەرگە سۇرانىس جوعارى بولۋى ىقتيمال. ەگەر كەلىسسوزدەر ناقتى جەتكىزىلىمدەرمەن جالعاسسا، قازاقستان ورتالىق ازيادان تىس جاڭا ەنەرگەتيكالىق نارىقتاعى پوزيتسياسىن كۇشەيتە الادى.
ەسكە سالساق، بۇعان دەيىن رەسەي تامىز ايىندا موڭعولياعا قوسىمشا 25 مىڭ توننا اي-92 ماركالى بەنزين جانە 5 مىڭ توننا اۆياتسيالىق وتىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن حابارلادىق.
بۇل تۋرالى موڭعوليانىڭ ونەركاسىپ جانە مينەرالدىق رەسۋرستار ءمينيسترى گونگورىن دامديننيامنىڭ رەسەيگە جۇمىس ساپارى بارىسىندا بەلگىلى بولعان ەدڭ. ساپار كەزىندە مينيستر رەسەي ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرىمەن، «روسنەفت» جانە «گازپروم نەفت» كومپانيالارىنىڭ باسشىلىعىمەن كەزدەسكەن.
كەزدەسۋلەر بارىسىندا موڭعولياعا مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىرۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. تاراپتار ەلدەگى جانار-جاعارماي نارىعىنداعى قاجەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان قوسىمشا جەتكىزىلىمدەر بويىنشا كەلىسىمگە كەلگەن. كەلىسىمگە سايكەس، رەسەي تامىز ايىنىڭ ىشىندە موڭعولياعا 25 مىڭ توننا اي-92 بەنزينىن جانە 5 مىڭ توننا اۆياتسيالىق وتىن جونەلتەدى.
