Moŋǧoliiada turistık jäne auyl şaruaşylyǧy mausymy qyzǧan şaqta janar-jaǧarmai tapşylyǧy kürdelene tüstı. Jaz mezgılınde eldegı otynǧa sūranys ädettegı deŋgeiden 2–3 esege deiın artqan.
Reseiden keletın jetkızılımderdegı tūraqsyzdyq jaǧdaidy uşyqtyryp, Ūlan-Batyrdy import baǧyttaryn ärtaraptandyruǧa mäjbür ettı.
Otyn baǧasyn tūraqtandyru üşın Moŋǧoliia bilıgı janarmai importyna salynatyn kedendık jäne aksizdık bajdardy uaqytşa alyp tastady. Sonymen qatar Ortalyq bank käsıporyndarǧa jaŋa otyn qoimalaryn saluǧa 360 mlrd tugrikten astam, iaǧni şamamen 100 mln dollar kölemınde jeŋıldetılgen nesie berıp otyr.
Daǧdarys kezınde aviasiialyq otyn mäselesıne erekşe basymdyq berıldı. Moŋǧoliia tarihynda alǧaş ret Qytaidan 1 myŋ tonna aviasiialyq kerosin satyp aldy. Būdan bölek, Oŋtüstık Koreiamen ai saiyn kemınde 50 myŋ tonna otyn jetkızu jönınde kelısım jasaldy. Qazır Ūlan-Batyr Qazaqstan jäne Belaruspen de kelıssöz jürgızıp jatyr.
Būl jerde Qazaqstannyŋ rölı erekşe boluy mümkın. Ekı el arasynda jylyna 1 mln tonnaǧa deiın qazaqstandyq mūnai önımderın Moŋǧoliiaǧa jetkızudı közdeitın negızdemelık kelısım bar. Iаǧni qazırgı otyn tapşylyǧy Qazaqstan üşın de jaŋa eksporttyq naryqqa şyǧuǧa mümkındık berıp otyr.
Degenmen Moŋǧoliia bilıgı Reseiden tolyqtai bas tartudy maqsat etıp otyrǧan joq. Negızgı mındet – jetkızılım közderın köbeitıp, syrtqy naryqtaǧy kez kelgen özgerıske tötep bere alatyn qauıpsızdık qoryn qalyptastyru.
Jaǧdaidyŋ kürdelılıgın mūnai salasyn premer-ministr Niam-Osoryn Uchraldyŋ jeke baqylauyna aluy da aŋǧartady. Ükımet qysqa merzımdı şaralarmen qatar, eldıŋ otyn importyna täueldılıgın azaitatyn ūzaqmerzımdı şeşımge de ümıt artyp otyr.
Onyŋ negızgısı – Moŋǧoliiadaǧy alǧaşqy mūnai öŋdeu zauytynyŋ qūrylysy. Jobanyŋ ıske qosyluy qūrylys jūmystarynyŋ keşıguıne bailanysty 2028 jylǧa şegerıldı. Zauyt tolyq quatyna şyqqannan keiın jylyna 300 myŋ tonnadan astam benzin jäne şamamen 800 myŋ tonna dizel otynyn öndıru josparlanyp otyr.
Käsıporyn eldıŋ ışkı otyn qajettılıgınıŋ 55 paiyzyna deiın qamtamasyz etıp, importqa jūmsalatyn şyǧyndy şamamen ekı esege qysqartuǧa mümkındık beredı dep kütılude.
Osylaişa, Moŋǧoliiadaǧy qazırgı otyn daǧdarysy bır ǧana elden keletın importqa täueldılıktıŋ osal tūstaryn körsetıp otyr. Ūlan-Batyr qysqa merzımde Qytai, Oŋtüstık Koreia, Qazaqstan jäne Belarus baǧyttaryn qarastyryp, jetkızu tızbegın ärtaraptandyruǧa kırıstı.
Būl Qazaqstan üşın de maŋyzdy mümkındık. Moŋǧoliianyŋ ışkı öndırısı tolyq jolǧa qoiylǧanǧa deiın eldıŋ otyn naryǧynda jaŋa serıktesterge sūranys joǧary boluy yqtimal. Eger kelıssözder naqty jetkızılımdermen jalǧassa, Qazaqstan Ortalyq Aziiadan tys jaŋa energetikalyq naryqtaǧy pozisiiasyn küşeite alady.
Eske salsaq, būǧan deiın Resei tamyz aiynda Moŋǧoliiaǧa qosymşa 25 myŋ tonna Aİ-92 markaly benzin jäne 5 myŋ tonna aviasiialyq otyn jetkızudı josparlap otyrǧanyn habarladyq.
Būl turaly Moŋǧoliianyŋ önerkäsıp jäne mineraldyq resurstar ministrı Gongoryn Damdinniamnyŋ Reseige jūmys sapary barysynda belgılı bolǧan edŋ. Sapar kezınde ministr Resei energetika ministrlıgınıŋ ökılderımen, «Rosneft» jäne «Gazprom neft» kompaniialarynyŋ basşylyǧymen kezdesken.
Kezdesuler barysynda Moŋǧoliiaǧa mūnai önımderın jetkızu kölemın arttyru mäselesı talqylandy. Taraptar eldegı janar-jaǧarmai naryǧyndaǧy qajettılıktı qamtamasyz etuge baǧyttalǧan qosymşa jetkızılımder boiynşa kelısımge kelgen. Kelısımge säikes, Resei tamyz aiynyŋ ışınde Moŋǧoliiaǧa 25 myŋ tonna Aİ-92 benzinın jäne 5 myŋ tonna aviasiialyq otyn jöneltedı.
